Drinkwatervoorziening

‘Zekerheid dat er altijd drinkwater is staat onder druk’

null Beeld ANP / Rob Engelaar
Beeld ANP / Rob Engelaar

Waterbedrijf Vitens heeft voor het eerst drinkwateraanvragen moeten weigeren. De leveringszekerheid staat onder druk, waarschuwt directeur Jelle Hannema.

Onno Havermans

Droogte of niet, in Nederland komt altijd water uit de kraan. De tien drinkwaterbedrijven hebben een leveringsplicht, elk huis heeft recht op een aansluiting. Toch is dat niet meer zo vanzelfsprekend. Door klimaatverandering, economische groei en de bouw van een miljoen nieuwe woningen is de leveringszekerheid in gevaar, waarschuwt directeur Jelle Hannema van Vitens.

Vitens heeft dit jaar voor het eerst diverse drinkwateraanvragen in Overijssel en een paar in Gelderland moeten weigeren, vertelt Hannema in een interview met Trouw. “We komen in een situatie waarin we niet meer aan alle aanvragen voor drinkwater kunnen voldoen”, voorspelt Hannema. Dat komt omdat niet alle verleende vergunningen voor het winnen van drinkwater kunnen worden gebruikt. Sommigen botsen met de Wet natuurbescherming, die elke activiteit verbiedt die kwetsbare soorten in problemen brengt.

De drinkwaterbehoefte neemt toe

Om de capaciteit te verhogen roept Hannema gemeenten en provincies op sneller nieuwe vergunningen af te geven. Op sommige winlocaties put Vitens al uit de reservecapaciteit. De drinkwaterbehoefte neemt naar verwachting toe met 10 tot 15 procent door de bouw van een miljoen nieuwe woningen vóór 2030, waarvan ongeveer 400.000 in het midden en oosten van het land waar Vitens de leverancier is. Het grootste waterbedrijf van Nederland heeft nu 5,8 miljoen klanten.

Behalve over de leveringszekerheid maakt Hannema zich ook zorgen over de kwaliteit van het grond- en oppervlaktewater in de buurt van de winlocaties. In de Kaderrichtlijn Water (KRW) is vastgelegd dat Europese wateren in 2027 schoon en gezond moeten zijn, maar Nederland gaat dat waarschijnlijk niet halen, erkende minister Mark Harbers van infrastructuur en waterstaat onlangs in een brief aan de Tweede Kamer. “En wij mogen het oplossen”, reageert Hannema.

‘Water moet leidend zijn’

De uitspoeling van meststoffen, vooral nitraat, en pesticiden is voor Vitens een probleem. “Het lukt maar niet om de toevoer van die vervuiling voldoende omlaag te krijgen en er komen steeds nieuwe stoffen bij.” Lang niet alle drinkwatervoorraden liggen op grote diepte onder een beschermende kleilaag en daardoor zijn ze kwetsbaar voor deze vervuiling.

Ook pfas uit de industrie en weggespoelde medicijnresten zijn bronnen van bodem- en watervervuiling, terwijl het boren naar aardwarmte risico’s met zich meebrengt van verspreiding van chemicaliën en vermenging met zout water van grote diepte.

Hannema vraagt de overheden en andere partijen haast te maken met de zogeheten watertransitie: de overgang naar een nieuw watersysteem, waarin zoet water langer wordt vastgehouden en drinkwaterwinning prioriteit krijgt. “Water moet leidend zijn bij de inrichting van het land en onze bronnen moeten beter worden beschermd.”

Ook ‘waterbewust’ bouwen speelt daarbij een belangrijke rol. Technieken die het watergebruik verminderen kunnen in het Bouwbesluit worden vastgelegd, zodat verspilling van kostbaar drinkwater, bijvoorbeeld aan het sproeien van de tuin, kan worden voorkomen.

Lees ook:

Elke druppel duurzaam: ‘Mensen moeten leren hun tuin niet met drinkwater te sproeien’

Er komen nog te veel vervuilende stoffen in het water terecht, zegt Vitens-directeur Jelle Hannema. Maar zijn grootste zorg is of de levering van drinkwater overal vanzelfsprekend blijft.

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden