Op de pas aangelegde kwelders onder de rook van Delfzijl word zeekraal ingezaaid.

Zeekraal bevordert het ontstaan van kwelders. Maar hoe precies?

Op de pas aangelegde kwelders onder de rook van Delfzijl word zeekraal ingezaaid. Beeld Kees van de Veen

Telkens nemen ze een greep uit de emmer die voor hun buik wiebelt. En dan zwaait hun arm over de kale buitendijkse zandvlakte. Onderzoekers en studenten verspreiden al lopend zaadjes van zeekraal over een kwelder in wording in het verlaten oostelijk havengebied van Delfzijl. 

Drie proefvakken van elk 9000 vierkante meter worden ingezaaid met miljoenen zeekraalzaadjes. Ze zijn vermengd met nat zaagsel, zodat ze meer volume hebben.

Het doel van deze operatie is na te gaan bij welke bodemsamenstelling het plantje de meeste invloed heeft op kweldervorming. Kwelders spelen een belangrijke rol bij de kustbescherming, vertelt onderzoeker Martin Baptist van Wageningen Marine Research. “Ze breken de golven. Bovendien remt de vegetatie in kwelders de stroomsnelheid van zeewater af. Dat kan betekenen dat de dijk erachter minder hoog hoeft te zijn en mogelijk minder onderhoud nodig heeft.”

En kwelders zijn ook belangrijk voor de biodiversiteit, want ze zijn een aantrekkelijk leefgebied voor planten en vogels. Bovendien zijn kwelders een fraaie overgang tussen zee en land. “En het mooie is”, zegt Baptist, “dat ze de effecten van zeespiegelstijging en bodemdaling opvangen. Omdat bij elke overstroming een laagje slib wordt afgezet dat geleidelijk aangroeit, stijgt de kwelder mee met de zeespiegel.”

Pionierplantje

Zeekraal kan kweldervorming bevorderen, legt Baptist uit. Het is een pionierplantje dat zich vaak als eerste op een slikkige ondergrond nestelt en goed bestand is tegen zilte omstandigheden. “Ze vangen weer zaadjes van andere planten op, zodat er meer vegetatie ontstaat.”

Hier in Delfzijl wordt onderzocht hoe zeekraal het doet in verschillende bodemsoorten. Volgens Baptist is het ‘een uniek experiment dat op deze landschapsschaal nog nergens ter wereld is gedaan’. De ondergrond van de vakken bestaat, net als bij een natuurlijke kwelder, uit klei en zand. Alleen de verhouding verschilt. In het eerste perceel bestaat de grond half uit klei en half uit zand. In het volgende vak is de verhouding 20 procent klei en de rest zand. Het laatste stuk bestaat uit slechts 5 procent klei.

Van elk vak wordt de helft niet ingezaaid. In welk testvak komt de zeekraal sneller op? En waar ontstaat een natuurlijk kwelderlandschap met een hoge biodiversiteit, drainagegeulen en opslibbing?

De pionierkwelder aan de Eems is een proefproject van EcoShape, een kennisconsortium waarin de Wageningse universiteit samenwerkt met aannemers en de ingenieursbureaus Deltares, Arcadis en Royal HaskoningDHV. De kosten bedragen ruim 5,5 ton, waaraan ook het Waddenfonds meebetaalt. De proef duurt drie jaar en moet tevens duidelijk maken hoe een kwelder zo snel en goedkoop mogelijk ontstaat. Baptist: “Extra klei aanbrengen is duurder, dus de vraag is of dat nodig is. En ook het inzaaien van zeekraal kost geld en moeite. Dus zoeken we nu uit hoeveel sneller de kwelder begroeid raakt en met welke soorten in vergelijking met de niet-ingezaaide delen waar de natuur het zelf doet.”

Wereldwijd is er volgens Baptist veel aandacht voor kwelders als natuurlijke kustbescherming. Overal hebben kustgebieden immers te kampen met een stijgende zeespiegel en met bodemdaling. “Mogelijk kan de hier opgedane kennis overal ter wereld worden ingezet.”

Een quad met een eg met korte tanden erachter rijdt over het proefvak. Die ploegt de bovenkant van het zand lichtjes om, zodat de zaadjes er makkelijk in vallen. Baptist graait weer in de emmer met stukjes zeekraal en gaat een nieuwe ronde lopen over het eerste testvak. Binnen vijf maanden zal dat zijn veranderd in een begroeide kwelder, verwacht hij. “Misschien zien we dan behalve zeekraal ook zoutmelde en wie weet zelfs lamsoor en zeeaster. Het wordt hier straks vast prachtig!”

Lees ook: 

Als de dubbele dijk eenmaal klaar is, kan de zilte landbouw van start aan de Groningse kust

Aan de Groningse kust moet een dubbele dijk voor veiligheid, natuur en landbouw gaan zorgen.

De zeekraal krijgt prachtige herfstkleuren

De zeekraal is de meest zout-tolerante plant van Nederland. In de herfst krijgt hij prachtige kleuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden