Het Mooiste NederlandWorkum

Workum: terug naar de natuur van Jopie

Beeld Annemarie Bergfeld

Jopie Huisman werd beroemd met schilderijen van vodden en lorren. Zijn grote liefde voor de natuur blijft vaak onderbelicht. De expositie WaterWereld zoomt in op het Friese waterlandschap.

Links heeft een boer zijn hooibalen in groen plastic hoog opgestapeld. In het weiland rechts lukt het de ganzen, met hoeveel ze ook zijn, niet om het geluid van de provinciale weg te overstemmen. Tussen hooibalen en ganzenweiland ligt de Holle Mar, een onbeduidend plasje achter rietkragen, amper een voetbalveld groot. Voor Jopie Huisman (1922-2000) was het de wereld. Hier zat de voddenboer en oudijzerhandelaar – die beroemd werd als schilder – graag te vissen. Hij hield zijn zelfbenoemde paradijsje honderd meter achter zijn huis het liefst voor zichzelf. Eigenhandig plantte hij een paaltje met een bordje ‘verboden te vissen’ in het meertje bij Workum. Jopie (noem die naam in Friesland en iedereen weet over wie het gaat) is al twintig jaar niet meer onder ons, het paaltje staat er nog. Het bordje hield geen stand, een paar jaar geleden verdween het onder de waterspiegel. Terug naar de natuur; Jopie zou het zo vast graag gezien hebben.

Jopie Huisman zag de schoonheid van spullen die anderen weggooiden. Zijn beroemdheid als schilder dankte hij aan zijn hyperrealistische werken van versleten werkhandschoenen, een tachtig keer verstelde onderbroek, een weggesmeten lappenpop, dode vogels of een paar klompen met de sporen van een lang en arbeidzaam leven. In aantallen schilderde hij minstens zo veel, zo niet méér, landschappen, weet Peter Miedema, directeur van het Jopie Huismanmuseum. Tot begin 2021 loopt in het Workumer museum de tentoonstelling ‘WaterWereld’ waarin het Friese merengebied centraal staat. Werken van Jopie worden er gespiegeld aan die van beroemde collega-schilders als Jentsje Popma, Sjoerd de Vries en Gerrit Benner.

Boer op de Workumerwaard, 1950 van Jopie Huisman.

De gebochelde lompenkoopman

Zat Jopie niet in de woonkamer te schilderen, dan was hij in de natuur. “De liefde voor het landschap was de rode draad in zijn leven en werk”, zegt Miedema. “Zo’n plekje als de Holle Mar, daarvan zei hij zestig jaar geleden al: ‘Hier moeten we goed op passen’. Deze man was al duurzaam vóór het woord werd uitgevonden. Maar ook sociaal duurzaam. Hij had oog voor mensen in de marge van de samenleving, met zijn schilderijen redde hij hun verhalen van de vergetelheid.” Over de gebochelde lompenkoopman Euzie met zijn veel te grote jas die de schilder meer dan eens vereeuwigde, zei hij: ‘Eén werkdag van deze man imponeert mij meer dan een heel leven van minister Luns’. Schilder van het mededogen, werd de Workumer genoemd door Freek de Jonge, indertijd een van de initiatiefnemers van het Jopie Huismanmuseum.

Er is veel audiomateriaal bewaard gebleven, zo komt dat de stem van de schilder mij langs zijn werken leidt. Tere aquarellen als ‘Boompjes bij Ferwoude’ en ‘Vissershuisjes in Workum’ tussen de werken van zijn collega’s in de Útfanhuzerskeamer (logeerkamer). In de vaste expositie wilde karikaturen, bijna impressionistische werken; zijn ‘Boer op de Workumerwaard’ die op Van Gogh is geïnspireerd en de gebreide, tachtig keer verstelde onderbroek van meuke (tante) Albertje, zo minutieus geschilderd dat ik hem bijna van het doek kan pakken. Het is verbluffend wat een veelzijdig en grillig patroon de carrière van deze man, die nooit enige vorm van opleiding genoot, laat zien. Zelf was hij er nuchter onder: ‘Ik schilder de dingen zoals ik ze zie’.

Beeld Annemarie Bergfeld

Tijd om zijn grootste inspiratiebron te aanschouwen: Workum en weilanden. ‘Een straal van zes kilometer, groter is mijn wereld eigenlijk nooit geweest, hierbuiten zal ik nooit schilderen’, zei hij er zelf over. Tegenover het museum loop ik de steeg Tillefonne in voor een ommetje langs de vissershuisjes die Jopie schilderde, langs scheepswerf De Hoop (sinds 1693), de stevige Sint-Gertrudiskerk en de rijkgedecoreerde deftige huizen aan Noard en Súd. Aan het eind van de steeg tussen de hoge huizen openbaart zich meteen ook een waterwereld, al is het een andere dan bedoeld in de expositie: de maisstoppels op de akkers staan in een diepe laag water. Ook hier zwermen ganzen en meeuwen tussen land en wolken. Een kerkpad leidt me via acht witte bruggetjes naar de slaperdijk. Ook al is het IJsselmeer vanaf hier niet meer dan een donker reepje grijs onder de horizon, de wind van zee doet zich er niet minder om gelden. In een vlaag maak ik bijna een draai om mijn as als mijn oog op een restant van een meeuwenmaaltijd valt. In het gras ligt een visskelet, de graatjes nog fijner dan de grassprieten waarop ze rusten. Ik zak door de knieën, zoom in op het ranke patroon in wit en druk af. Het is natuurlijk een gebaar van niks, maar toch... op de een of andere manier voelt de foto die ik maak als een miniem eerbetoon aan Jopie, de man met oog voor alles om hem heen.

Routes

Het wandelrondje (ca. 4 km) begint tegenover het museum. Volg de wandelknooppunten (blauw/rood) 64-65-92-63. Pak voor een extra slingertje door de stad vanaf 63 de nrs 60-61-62-64.

Bij de VVV (in het Boekhuis, Noard 17) zijn meer wandelroutes verkrijgbaar, o.a. een kunstkuiertje – naast Jopie Huisman bracht Workum meer kunstenaars voort.

In het verlengde van de expositie WaterWereld (nog het hele jaar te zien) organiseert het Jopie Huismanmuseum tal van nevenactiviteiten: van (vaar)tochten en thema-avonden tot masterclasses en aquarelworkshops. Geheel in de geest van Jopie staan duurzaamheid, natuurbeleving en mededogen centraal.

Jopie Huismanmuseum, Noard 6, Workum.

jopiehuismanmuseum.nlwaterlandvanfriesland.nl

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden