Windparken

Windmolens zijn wél een gevaar voor kwetsbare vogelpopulaties, zeggen onderzoekers

Vogels vallen dikwijls ten prooi aan windturbines.Beeld ANP

Kwetsbare vogelpopulaties kunnen zelfs 1 procent extra sterfte door aanvaringen met windmolens niet aan, zeggen Wageningse onderzoekers. Dat is koren op de molen van bezwaarmakers tegen windparken.

Vogelsoorten als de bruine kiekendief, visdief en spreeuw, die het toch al moeilijk hebben in Nederland, kunnen in populatie afnemen door de extra sterfte als gevolg van aanvaringen met windturbines, schrijven onderzoekers van de Wageningen Universiteit en Research deze maand in het online wetenschappelijke tijdschrift Ecology and Evolution. Zelfs bij een kleine extra sterfte van 1 procent zijn de gevolgen niet verwaarloosbaar zoals altijd is aangenomen, stellen de onderzoekers Ralph Buij en Jana Verboom.

Windparken zijn nodig voor de overschakeling naar hernieuwbare energie en dat er vogels omkomen door botsingen met zwiepende rotorbladen is een ingecalculeerd risico. Tenminste, zolang die extra vogelsterfte beperkt blijft tot 1 procent van de normale sterfte. Die Europese norm is door uitspraken van de Raad van State bevestigd, ook bij bezwaren tegen de aanleg van Windpark Fryslân in het Friese deel van het IJsselmeer. Bezwaarmakers hadden de Wageningse onderzoekers gevraagd om wetenschappelijke ondersteuning, maar die vond bij de hoogste rechter geen gehoor.

Inmiddels is het onderzoek aangescherpt en zou het bij de Raad van State wellicht anders uitpakken, zegt Jana Verboom. “Veel rekenregels gaan ervan uit dat de groeisnelheid kan toenemen als een populatie daalt, er is dan immers meer voedsel en meer ruimte voor minder vogels. Wij laten zien dat kwetsbare populaties die veerkracht niet hebben. Het evenwicht is al weg en dan komen die windmolens er nog bovenop.”

Katten pakken tuinvogels

Ze komen met een moeilijke boodschap, erkent Verboom. “Hernieuwbare energie is nodig en die 1 procent wordt in veel landen erkend als norm. Het lijkt heel weinig, maar jaar in jaar uit gaat dat niet goed. Ralph Buij: “En het klopt dat katten meer vogelslachtoffers maken, maar dan gaat het om tuinvogels, waarbij het gat snel is gevuld met nieuwe aanwas. Turbines stilzetten met behulp van radarbeelden kan trekvogels helpen wanneer die massaal passeren. Kwetsbare soorten als roofvogels en uilen zijn het gevaar vanuit de lucht niet gewend, zij kijken naar een prooi op de grond. Je moet bij nieuwe windparken dus beter kijken voor welke kwetsbare soorten dit vooral een probleem is, en dan risicovolle plekken voor die soorten vermijden. En dan ook naar de sterfte kijken door alle windparken samen, niet alleen de individuele projecten.”

Ideaal is die norm van 1 procent mortaliteit niet, erkent vogelecoloog Hein Prinsen van Bureau Waardenburg. “De Wageningse onderzoekers hebben gelijk dat je die bij kleine populaties heel voorzichtig moet toepassen. Toch is het zinvol. Het is de eerste zeef, blijf je daar onder dan kan het worden gezien als veilig. En er zijn weinig alternatieven. Voor een meer gedegen analyse zijn veel gegevens nodig, die vaak niet beschikbaar zijn.”

Prinsen plaatst ook kanttekeningen bij het onderzoek. Zo worden vogelsoorten genoemd, zoals grutto en lepelaar, waarvan de populaties wel kwetsbaar zijn, maar waarvan in Noordwest-Europa zelden slachtoffers onder windturbines worden gevonden. Ook twijfelt hij aan het grote effect dat het onderzoek ziet bij de spreeuw. “In het artikel is het aantal slachtoffers afgezet tegen de Nederlandse broedpopulatie. Spreeuwen die hier broeden zijn stadsvogels, die komen niet zo vaak in de buurt van windparken. De slachtoffers zijn grotendeels overvliegende spreeuwen, afkomstig van veel grotere populaties ver buiten Nederland.”

Lees ook:

Slimme radar voorkomt botsingen tussen vogels en windmolens

Er verschijnen meer windturbines, ook rond en in natuurgebieden. Dat mag geen massale botspartijen met vogels opleveren. Een nieuwe vogelradar moet molens een stopteken geven.

Molen wacht op zeearend

Zeeuwse wind Windmolenpark Krammer komt er, het grootste in eigendom van burgers. De opwekking van groene stroom mocht pas na veel overleg met natuur- en vogelbeschermers.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden