Wie stilt de energiehonger van Afrika?

Gebrekkige infrastructuur voor energie is een groot obstakel.Beeld AFP

De ontwikkeling van arme landen begint bij een goede stroomvoorziening. Maar het geld daarvoor ontbreekt.

Op het Afrikaanse platteland kunnen windmolens of zonnepanelen een revolutionair effect hebben. Maar om de 47 armste landen te helpen opklimmen is veel meer nodig, stelt de afdeling handel en ontwikkeling van de Verenigde Naties (UNCTAD) in een energie-analyse van de Minst Ontwikkelde Landen.

Het is een van de ontwikkelingsdoelen van de VN: "Zorg dat iedereen in 2030 toegang heeft tot betaalbare, betrouwbare, duurzame en moderne energie". Het tempo ligt te laag, wil de wereld dat 2030-doel bereiken, stellen de VN. In de armste landen, die vooral in Afrika en Azië liggen, heeft 62 procent van de bevolking geen toegang tot elektriciteit.

Niet genoeg 

Huizen van stopcontacten voorzien is bovendien niet genoeg. We moeten verder kijken dan de huishoudens, zei secretaris-generaal Mukhisa Kituyi van UNCTAD deze week. Investeringen moeten leiden tot een hogere productie van goederen en diensten. Anders komt er geen economische ontwikkeling uit voort. In de minst ontwikkelde landen lijdt ruim 40 procent van de ondernemingen onder gebrekkige voorzieningen. Gemiddeld valt tien keer per maand de stroom uit, vijf uur lang, wat 7 procent aan omzet kost. Investeringen in de energiesector zijn van groot belang voor de groei van de bedrijvigheid.

Van alle mensen zonder stroom in die armste landen woont 82 procent op het platteland. Voor hen is wind- of zonne-energie een uitkomst. Maar vaak gaat het om kleinschalige technologie, om verlichting of elektriciteit voor één huis. Voor een economische ommezwaai moet een elektriciteitsnet worden aangelegd dat bedrijven of industrieën draaiende houdt. Wind en zon kunnen volgens het rapport niet aan die vraag voldoen. Waterkracht is nu al een belangrijke energiebron: het levert de helft van de energie in arme landen. Maar daarnaast blijven fossiele brandstoffen in veel gevallen onmisbaar, stellen de VN.

Wetenschappelijke kennis toegankelijk 

Om wetenschappelijke kennis toegankelijk te maken, hebben de VN een nieuwe organisatie opgericht: de Technologiebank voor Minst Ontwikkelde Landen opende in september de deuren in het Turkse Gebze. Geld is een ander probleem. Om het 2030-doel te halen is 12 tot 40 miljard dollar per jaar nodig. Meer nog als de investeringen voor bedrijfsleven en industrie worden meegeteld.

Veel arme landen kunnen niet zelf investeren. Als ze geld lenen, lopen ze het risico aan hun schulden te bezwijken. Private partijen zien deze landen als risicovol en investeringen in infrastructuur worden maar langzaam terugverdiend. Momenteel bedraagt de totale ontwikkelingshulp aan de energiesector 3 miljard dollar per jaar. Het zou enorm helpen als donorlanden hun toezeggingen aan ontwikkelingslanden nakomen, zeggen de VN. Jaarlijks geven ze 33 tot 50 miljard minder dan beloofd.

Equatoriaal-Guinee promoveert

Dit jaar is een land ontsnapt aan de VN-lijst van Minst Ontwikkelde Landen, iets dat zelden gebeurt. Equatoriaal-Guinee verdient flink aan de olie en is op basis van het bruto nationaal product per inwoner gepromoveerd. Dat bedrag van 16.089 dollar per staatsburger noemen de VN indrukwekkend, geen land in Afrika scoort hoger.

Maar er is veel ongelijkheid. De werkloosheid is 22 procent en meer variatie in de economie is broodnodig. Vier landen gingen Equatoriaal-Guinee voor met een dergelijke promotie: Botswana in 1994, Kaapverdië in 2007, de Malediven in 2011 en Samoa in 2014.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden