Profiel Stikstof

Wie is wie in de wirwar van boerenprotesten

Beeld Sander Soewargana

Spontane boerenacties in Leeuwarden en Den Bosch tonen hoe versplinterd de agrarische sector is. Toch lijkt de aanpak succesvol.

Het is nog geen woensdag en toch rijden de tractoren alweer in boze colonnes rond. De aangekondigde landelijke protestactie van komende week, op woensdag 16 oktober, bij het RIVM in Bilthoven en op het Binnenhof in Den Haag, willen de boeren niet afwachten om van zich te laten horen. Gisteren trokken ze op naar de provinciehuizen in Leeuwarden en Den Bosch, donderdag blokkeerden ze al de toegangswegen naar een natuurgebied bij Winterswijk.

Boze boeren in het centrum van Leeuwarden. Met tractoren werd de ingang van het Provinciehuis geblokkeerd. Beeld ANP

Uit deze ontwikkelingen worden twee dingen duidelijk. Ten eerste: de maatregelen die minister Schouten heeft aangekondigd om de stikstofuitstoot van de Nederlandse veehouderij te verminderen laten ruimte voor interpretatie. En: de belangenbehartiging van de boeren is versplinterd.

Begin deze maand zag het er nog redelijk overzichtelijk uit. De boeren vreesden het gelag te moeten betalen voor de stikstofcrisis waarin Nederland verkeert, en die zorg uitten ze massaal op het Haagse Malieveld, alwaar de minister probeerde hen gerust te stellen. Opvallend was evenwel dat het protest van onderop georganiseerd was. Hoewel de lobbyorganisatie van de boeren, LTO Nederland, vrijwel naast het ministerie van landbouw kantoor houdt, voelden boeren de noodzaak zelf het initiatief te nemen om de minister hun mening duidelijk te maken.

Nieuwe leiders

Twee actiegroepen bleken samen een boze menigte te kunnen mobiliseren. De ene is Agractie, opgericht door schapenhouder Bart Kemp uit Ede. De ander is de Farmers Defence Force, met als boegbeelden Mark van den Oever (fruitteler en varkenshouder in het Brabantse Sint Hubert) en Sieta van Keimpema, melkveehouder in Nes (Friesland). Mensen als Kemp en Van Keimpema, die ook actief is voor melkveehoudersbond Dutch Dairymen Board, lijken LTO-voorzitter Marc Calon links en rechts in te halen als vertolker van de boerenstem.

Het aloude LTO, dat iederéén in de agrarische sector wil vertegenwoordigen, wordt overstemd door kleinere organisaties. Die komen ieder op voor een deel van de sector, maar vinden elkaar in gezamenlijke boosheid. Bovendien zijn ze op allerlei manieren onderling verknoopt, bijvoorbeeld doordat ze medewerkers delen.

Meepraten

Gesterkt door de grote opkomst op het Malieveld eist Agractie met de minister mee te praten over stikstofmaatregelen en andere agrarische kwesties. LTO Nederland dreigt juist de overlegtafel te verlaten, uit boosheid over de maatregelen die Schouten heeft aangekondigd en die neerkomen op een – vrijwillige en geleidelijke – inkrimping van de veestapel.

Boeren verzamelden zich vrijdag bij het provinciehuis in Den Bosch, waar de Provinciale Staten debatteerden over de aanpak van stikstof. Beeld ANP

De uitvoering van die maatregelen is een taak voor de provincies. Die geven, bleek deze week, een strengere interpretatie aan de stikstofmaatregelen dan de boeren gerechtvaardigd vinden. In Den Bosch spraken boeren daarom een vergadering van Provinciale Staten toe. In Leeuwarden eisten ze een gesprek met de gedeputeerde, en de toezegging dat Friesland niet meewerkt aan een strenge uitvoering van de stikstofmaatregelen. Dan pas zouden ze met hun tractoren de binnenstad verlaten. De gedeputeerde zegde dat toe, al is onduidelijk wat de praktische consequenties ervan zijn. “Friesland blijft een boerenprovincie”, verzekerde hij.

Minister Schouten probeert ondertussen rustig te blijven. “Ik denk dat het juist in deze situatie van ongelooflijk belang is dat we dat gesprek blijven voeren met elkaar”, zei ze donderdag in de Tweede Kamer “Mijn deur staat daarvoor altijd open.”

Lees ook:

Nergens in Europa is de ammoniakuitstoot zo hoog als in Nederland

Harde cijfers van het RIVM laten zien dat boerenbedrijven alleen maar tijdelijk hun uitstoot konden verminderen. Minister Schouten wil dat niet oplossen met een halvering van de veestapel. Maar de kringlooplandbouw die zij voorstaat kan daar wel degelijk toe leiden.

Haalt de kringlooplandbouw Nederland uit de stikstofcrisis?

Kringlooplandbouw is volgens minister Schouten de toekomst, dáár moet het naar toe. Maar wat is kringlooplandbouw precies? Wat zijn de concrete gevolgen ervan voor de Nederlandse boeren? En is een kringloopboer klimaatneutraal? Vijf vragen en antwoorden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden