‘Wie hoopte op een klimaatakkoord dat de mensheid redt, zo werkt het niet’

De klimaattop in Katowice is voorbij, deelnemers verlaten het conferentiecentrum. Beeld AP

Zeker, het zijn technische afspraken met gortdroge bepalingen. Maar wel zeer belangrijk, zegt de leider van de Nederlandse delegatie op de klimaattop in Polen, Ivo de Zwaan.

De top in Katowice was al uitgelopen, en nu is zijn vlucht ook vertraagd. Toch reisde Ivo de Zwaan zondagmiddag als tevreden man terug, na dik twee weken onderhandelen, de laatste dagen tot in het holst van de nacht. “Een prima resultaat”, noemt hij het werkboek dat de slotverklaring haalde. Ja, dat zijn allemaal technische teksten. “Transparantie en monitoring, daar hebben we het over.”

Gortdroge bepalingen, maar van reusachtig belang voor het halen van de Parijs-doelen, zegt hij. “Met het afgesproken werkboek kunnen we gaan meten en controleren wat de wereld doet voor CO2-vermindering.”

Dat er brede teleurstelling heerst, over afspraken zonder ambitie, is de Nederlandse hoofdonderhandelaar niet ontgaan. Maar de klimaattop als mislukt beschouwen noemt hij 'echt onterecht'. Oké, de teksten die hij met collega-diplomaten opstelde, zijn vandaag niet het onderwerp bij de koffieautomaat. Maar het draaiboek, het rulebook, was wel de hoofdopgave. Dat stond op de agenda. Het doel was niet in Polen de wereldwijde ambitie te verhogen van 'ruim onder de 2' naar 1,5 graad, met baanbrekende extra beloften.

Konijn uit een hoge hoed

De Zwaan, die elk jaar dé toponderhandelaar is, weet dat de milieuorganisaties, duurzame bedrijven en opvallend grote groepen jongeren daar wel op hoopten. Hij zat de afgelopen twee weken vooral in kleine vergaderhokken met tl-licht, maar de sfeer (protesten, oproepen, noodkreten) ontging hem niet. "Er was, vooral vanwege het IPCC-rapport, een heel hoge verwachting ontstaan rond deze klimaattop. Ik snap de hoop. Maar je kunt niet verwachten dat, als een konijn uit een hoge hoed, een besluit volgt dat de mensheid redt. Zo werkt het niet."

Een mooi resultaat vindt De Zwaan een frase over klimaatfinanciering in de slottekst. Landen moeten, vanaf 2023 elke vijf jaar, niet alleen samen aantonen dat ze CO2-uitstoot verlagen en zich weren tegen klimaatrisico's. "Ze moeten ook rapporteren over groenere geldstromen." Dit is een aanvulling op oude regels, die alleen maar uitgaan van groen hulpgeld van rijke aan arme landen. En als landen straks extra tijd willen voor klimaatactie moeten ze gaan uitleggen waarom, zegt De Zwaan.

"Allemaal verbeteringen." Daar kwam hij voor, met een club Nederlandse collega's, die optrokken met andere EU-diplomaten. Wel is het zo dat olielanden de tekst aan hun laars kunnen lappen. Daar lette iedereen op, in Polen. Logisch, zegt de Zwaan, maar die landen deden tot dusver ook al niet hun best voor de Parijs-doelen. "Alle welwillende landen gaan samen door."

Verkopen CO2-rechten

Het uitstellen van een omstreden keuze, zaterdagavond laat in Polen, is maar goed ook, zegt hij. Het ging om een tekst met besluiten over de handel in certificaten die CO2-uitstoot compenseren. Heel belangrijk voor het klimaat.

Brazilië had die tekst zo afgezwakt, dat hele oude, opgepotte CO2-rechten alsnog verkocht konden worden. Of zelfs twee keer. Het vermoeden is dat Brazilië overtollige CO2-rechten aan de luchtvaart wil verkopen, die belooft vanaf 2020 alle groei te compenseren. "De politiek kan nu een oplossing zoeken."

Voor het aanscherpen van het werkboek, en ambities die bij het IPCC-rapport passen, volgen nog beslismomenten, zegt De Zwaan. Hij denkt dan vooral aan topoverleg dat VN-baas António Guterres september 2019 belegt in New York. Daar kunnen landen mogelijk beloven dat ze hun doelen voor CO2-vermindering, te behalen met meer groene energie, opkrikken.

Het was voor de onderhandelaar haast ondenkbaar geweest dat dit in Katowice was gelukt. "Het was mooi geweest. Maar het was voor ons, alle technisch onderhandelaars, geen agendapunt."

Wat is er afgesproken?

194 landen hebben in Polen de eerste spelregels gemaakt voor het halen van de Parijs-doelen. Ze roepen elkaar in technische taal op om:
Doelen om te zetten in wetten en regels
- Te meten hoe goed je ervoor staat
- Verantwoording af te leggen over resultaten.

Lees ook:

Het plan van Katowice toont de angst om door te pakken voor het klimaat

Na ruim twee weken praten ligt er een mager actieplan, dat kleine stapjes zet richting de ambitieuze ‘Parijs-doelen’. Bij milieuorganisaties overheerst teleurstelling, net als bij kwetsbare (ei)landen, die lijden onder extremer weer. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden