Wetenschappers vinden gen dat parkiet zijn kleur geeft

Beeld rv

Vogels geven kleur aan de natuur. Meestal halen ze hun rood, geel of groen uit het voedsel dat ze eten, maar de papegaaienfamilie heeft zijn kleurenpalet in het DNA ingebouwd. Zo ook de grasparkiet. En één foutje in één gen blijkt het verschil te maken tussen een groengele of een blauwe vogel.

Grasparkieten zijn een geliefd studieobject. Niet in de laatste plaats omdat de vogels al ruim anderhalve eeuw worden gehouden en fokkers door selectie nieuwe kleurvarianten hebben voortgebracht. Er zijn weinig oorden waar de wetten van de erfelijkheid zo zichtbaar zijn al op een parkietenshow.

Daardoor was al bekend dat papegaaien een specifiek pigment hebben, psittacofulvine, dat bij grasparkieten geel is. En dat parkieten die dit pigment niet kunnen maken, een blauwe buik hebben met een witte kop, in plaats van het veel vaker voorkomende groen met geel.

Eén gewijzigd lettertje 

Biologen van de Stanford universiteit in Californië hebben nu het gen geïdentificeerd dat dit gele pigment aanmaakt. Daar kwamen ze achter toen ze de genetische code van 250 grasparkieten – waarvan ruim honderd blauwe – hadden ontrafeld. Toen bleek ook dat één gewijzigd lettertje in het gen voldoende was om het gen uit te schakelen. En de parkiet blauw te maken, schrijven ze in vakblad Cell.

Als proef op de som brachten ze het gen ook in bij gist. En jawel, het waterbadje van het gemodificeerde gist kleurde pardoes geel.

Ander nut 

Dat is des te opmerkelijker omdat bijna alle vogels dat bewuste gen bij zich dragen. Het verschil is dat buiten de papegaaienfamilie het gen in de veren niet tot expressie komt. Daarom zijn kippen of kraaien niet geel. Kennelijk heeft het gen ook een ander nut waar vogels baat bij hebben en hebben papegaaien dit bouwsteentje ooit benut voor een extra likje verf. Maar wat dat andere nut zou kunnen zijn, weten de onderzoekers niet. Evenmin wat dat voordeel van het gele kleurtje zou kunnen zijn.

Minstens zo opmerkelijk was de ontdekking dat het gen vooral actief was in cellen die afsterven op het moment dat de veren volgroeid zijn. Blijkbaar kleuren de cellen na hun dood hun buren. Ook naar het evolutionaire idee hierachter kunnen de biologen slechts gissen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden