Wetenschappers schetsen horrorscenario over methaan in oceaanbodem

IJs op Groenland. Op de bodem van de Atlantische Oceaan voor de kust van Noord-Amerika is zo'n 2,5 gigaton methaan zich aan het onttrekken aan de omklemming van het ijs Beeld EPA

De grote hoeveelheden methaanijs in de oceaanbodem zijn minder goed opgeslagen dan gedacht. Door veranderingen in de Warme Golfstroom zijn de voorraden instabiel geworden en komt het methaan als gas vrij in het water en een deel wellicht ook in de atmosfeer.

Amerikaanse geofysici lijken met dit bericht in het vakblad Nature een horrorscenario te schetsen. Zo'n 55 miljoen jaar geleden warmde de aarde in korte tijd heftig op. Zelfs in de poolstreken werd het tropisch warm. Vermoedelijke oorzaak: de temperaturen waren al een tijdje aan het oplopen toen ook het oceaanwater op grote diepte zo warm werd dat de zogeheten methaanhydraten in de bodem - methaanmoleculen opgesloten in ijs - ontdooiden en het gas naar boven borrelde. In korte tijd kwam zo een paar duizend gigaton methaan vrij (een gigaton is een miljard ton).

Dat zou nu weer kunnen gebeuren, waarschuwen klimatologen soms, nu de aarde weer opwarmt. Daar hoorde de geruststellende mededeling bij dat dit een proces van lange adem was. Het duurt enige eeuwen voor de warmte uit de atmosfeer het diepe oceaanwater heeft bereikt.

Het is juist die geruststelling die de geofysici in Nature onderuit halen. De methaanhydraten zijn al instabiel, ontdekten ze. In het gebied dat ze bestudeerden, de bodem van de Atlantische Oceaan voor de kust van Noord-Amerika, is zo'n 2,5 gigaton methaan zich aan het onttrekken aan de omklemming van het ijs. Als dit methaan, een krachtig broeikasgas, in de atmosfeer terecht zou komen, zou het de aarde ongeveer net zo veel opwarmen als de hoeveelheid kooldioxide die de mens jaarlijks uitstoot.

Eerder eeuwen dan jaren
Het is relatief weinig, erkent Appy Sluijs van de Universiteit Utrecht, en het is een langzaam proces, eerder van eeuwen dan van jaren. "Maar het is wel een waarschuwing. De oceanen en hun methaanvoorraden zijn waarschijnlijk sneller gevoelig voor opwarming dan we dachten. Bovendien speelt het effect in meer gebieden dan alleen voor de Noord-Amerikaanse kust. Die 2,5 gigaton is vermoedelijk maar een fractie van de totale hoeveelheid instabiele methaanhydraten."

De Amerikaanse wetenschappers zagen met seismische golven aanwijzingen dat het bovenste gedeelte van de hydraatlagen aan het ontdooien is. Dat konden ze alleen verklaren door aan te nemen dat de Warme Golfstroom sinds de laatste ijstijd is veranderd, waardoor het water op die diepte - zo'n duizend meter - een graad of acht is opgewarmd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden