Boom van het Jaar-verkiezing

Welke boom vertelt het beste verhaal?

De heksenboom van Zwarte Kaat in Bladel, Noord-Brabant, won vorig jaar de Nederlandse verkiezing en werd dit voorjaar vierde in Europa.Beeld Mark Kohn

Schoonheid is niet de doorslaggevende factor bij de verkiezing van de Boom van het Jaar, editie 2020. Een boeiende historie is minstens zo belangrijk. Stemmen kan vanaf vandaag.

Amsterdam hoopt vurig dat ‘de boom die alles zag’ wordt gekozen tot Boom van het Jaar 2020. Maar Utrecht heeft een zevenstammige veldesdoorn met natuurlijke paraplu, op Terschelling houdt de kromme vlierbes dapper stand en in Diepenheim bloeit een tuin in de top van een oude eik. Of gaat Brabant weer met de eer strijken?

Nee, niet de mooiste moet Boom van het Jaar worden, het gaat om de boom met het meest aansprekende verhaal. Opnieuw heeft de jury twaalf bomen genomineerd, uit elke provincie een, die meedingen naar de titel van 2020. Vanaf vandaag tot woensdag 14 oktober 12.00 uur kan iedereen op de website deboomvanhetjaar.nl zijn of haar stem uitbrengen. De winnaar dingt in maart volgend jaar mee naar de Europese Boom van het Jaarverkiezing.

Het is pas de derde keer dat Nederland meedoet aan die Europese verkiezing, die volgend jaar toch toch al voor de tiende keer wordt gehouden. SBNL Natuurfonds nam in 2018 het initiatief voor de Nederlandse deelname in 2019, door de eerste verkiezing in Nederland te organiseren. De winnaar was meteen een icoon: de ‘troeteleik’ in de middenberm van de A58 bij Ulvenhout, eenzaam restant van wat ooit een oprijlaan vol eiken op het landgoed Anneville was. De monumentale eik werd zevende in de Europese verkiezing, toch staat hij nog steeds op de nominatie te worden gekapt, een petitie voor zijn behoud ten spijt. Alleen omdat uitbreiding van de snelweg A58 door de stikstofcrisis voorlopig niet doorgaat, staat de troeteleik nog op zijn plaats.

Ook vorig jaar won Brabant de Nederlandse verkiezing. De heksenboom van Zwarte Kaat, in Bladel, deed het dit voorjaar ook Europees uitstekend met een vierde plaats, achter de bomen van het jaar uit Tsjechië, Kroatië en Rusland. In het derde jaar dat Nederland de verkiezing houdt, ligt het aantal aanmeldingen opnieuw veel lager. Slechts 87 bomen zijn als kandidaat aangedragen, tegen 149 vorig jaar en 265 in 2018.

De nominaties voor de verkiezing van dit jaar zijn opnieuw beoordeeld door de jury, die bestaat uit Frits Mohren, hoogleraar bos - ecologie en bosbeheer aan Wageningen University and Research, schrijver Gerbrand Bakker, tuinontwerper Beatrix Kleuver, Paul Makken van de ANWB en rentmeester Maaike Brasz van SBNL Natuurfonds. 

Rode beuk in Domies ToenBeeld Mark Kohn

Groningen

De rode beuk in Domies Toen, Pieterburen

De botanische tuin Domies Toen (de tuin van de dominee) in Pieterburen is karakteristiek voor Groninger pastorietuinen van weleer. Rond 1850 werd bij de toenmalige pastorieboerderij een rode beuk aangeplant, in die tijd een statussymbool. In 1880 is rond de rode beuk een slingertuin aangelegd. De beuk is niet inheems aan de kust. De harde wind heeft de stam en de top van de kroon vervormd. Wie onder de boom staat en omhoog kijkt ziet groen blad, voor wie er van de buitenkant op kijkt, is de beuk rood.

Vlierbes bij GriltjeplakBeeld Mark Kohn

Friesland

De kranige vlierbes bij Griltjeplak, Terschelling

Op Terschelling, ten noordwesten van de duinvallei Griltjeplak, staat een oude vlier, kromgegroeid door de krachtige noordwestenwind. De stam is kurkdroog, sommige takken lijken dood, maar ze produceren in de lente toch weer vers blad. De volle trossen met paarse bessen tonen zijn overlevingskracht. Vogels als de bruine kiekendief vinden er hun broedgebied. Ook de kramsvogel, die geniet van de vlierbessen, is een graag geziene gast.

TreurbeukBeeld Mark Kohn

Drenthe

De mooiste treurbeuk ooit, Gieten

De treurbeuk van Gieten, geplant in 1890, neemt een bijzondere plaats in op de lokale begraafplaats. De boom heeft een kroondiameter van 26 meter. De treurbeuk biedt inspiratie aan de decoratie van de grafstenen: hij keert veelvuldig op de stenen terug als beeldmerk. De boom liep veel schade op door een foutieve verankering in 1995, een manier om de boom te verstevigen. De treurbeuk is daarbij bijna ‘gewurgd’ en is nog altijd ernstig verzwakt.

BoomtuinBeeld Mark Kohn

Overijssel

De Boomtuin van Diepenheim

De Diepenheimse kunst, cultuur en natuur zijn verweven in de Boomtuin: een tuin in de top van een 250 jaar oude eik, gecreëerd door kunstenaar Jeroen Kooijmans. De tuin is bereikbaar via de wenteltrap om de stam. De enorme takken in de indrukwekkende kruin omgeven je als een sprookjesachtig bos. Op het plateau staat een bankje waarop je kunt genieten van het uitzicht.

SchietwilgBeeld Mark Kohn

Flevoland

De schietwilg van de Kamperweg, Ens

Op 9 september 1942 viel de Noordoostpolder officieel droog. Om toekomstige tracés van wegen en waterlopen te markeren, gebruikten de landmeters piketpaaltjes van wilgenhout. Een piketpaaltje aan de Kamperweg werd vergeten. Het schoot wortel en groeide uit tot een schietwilg. Daarmee is het een van de oudste bomen van Flevoland. In verband met uitbreiding van de weg is de boom tweemaal verplaatst, maar hij is nog springlevend.

MariaboomBeeld Mark Kohn

Gelderland

De oude Mariaboom, Hattem

De Mariaboom op het Landgoed Molecaten in Hattem is een van de oudste beuken in Nederland. Naar verluid markeerde de Mariaboom, samen met de inmiddels verdwenen Jozefboom, de omstreeks 1600 uitgegraven Trijsspreng. Deze spreng voert nog steeds water aan naar een van de best bewaarde (bovenslag)watermolens van Nederland. De benaming Mariaboom dateert vermoedelijk van de vroege Reformatie, waarbij aan bomen een volksnaam werd toegekend.

Veldesdoorn van DoornburghBeeld Mark Kohn

Utrecht

De veldesdoorn van Doornburgh, Maarssen

De markante veldesdoorn is een herkenbaar punt aan de Vechtzijde van Buitenplaats Doornburgh. Hij is uniek in zijn soort: zevenstammig en gespreid tot een natuurlijke paraplu van twintig meter hoog. De boom vervult een belangrijke rol binnen de biotoop. In de lente staan er kleurrijke stinzenplanten omheen. Vogels en insecten zijn dol op de boom. De Buitenplaats Doornburgh werd in 1623 gesticht door het Amsterdamse patriciërsgeslacht Huydecoper.

De Boom Die Alles ZagBeeld Mark Kohn

Noord-Holland

De Boom Die Alles Zag, Amsterdam

Op 4 oktober 1992 boorde zich een vrachtvliegtuig van El Al in de flats Groeneveen en Kruitberg in de Bijlmer. Een populier, die vlakbij de rampplek stond, overleefde de vuurzee die daarbij ontstond. In de dagen na de ramp werd deze boom een herdenkingsplaats. Hij kreeg de naam De Boom Die Alles Zag. Mensen lieten er bloemen, foto’s en teksten achter. Tegenwoordig is de boom het middelpunt van het Groeiend Monument, omringd door een mozaïektapijt.

Linde van MookhoekBeeld Mark Kohn

Zuid-Holland

De linde van Mookhoek, een ultieme overlever

De monumentale linde voor de Lindehoeve in Mookhoek gaf samen met een verdwenen soortgenoot de naam aan deze boerderij. In de Tweede Wereldoorlog gebruikten de geallieerden de beide linden als richtpunt voor hun beschietingen. De tweede linde sneuvelde. Maar deze boom overleefde de oorlog en daarna ook nog de Watersnoodramp en de aanleg van de hogesnelheidslijn. Hij is opgenomen in het Register van Monumentale Bomen.

Tweestammige vleugelnootBeeld Mark Kohn

Zeeland

De tweestammige vleugelnoot - Middelburg

De dikste vleugelnoot in Nederland heeft een omtrek van 8,80 meter en staat in Middelburg. Hij overleefde alle zware stormen in Zeeland. Ook overleefde de boom tijdens de Tweede Wereldoorlog het onder water zetten (inundatie) van Walcheren. Nog altijd staat de tweestammige vleugnoot fier overeind. De vleugelnoot scheidt rustgevend juglon af. Het weeshuis dat hier vroeger stond, zette drukke kinderen onder de boom om tot rust te komen.

MoeierboomBeeld Mark Kohn

Noord-Brabant

De Moeierboom, Etten-Leur

De Moeierboom in het centrum van Etten-Leur is een grootbladige linde, die omstreeks 1675 is geplant. De naam moeier (moeder) geeft aan dat het de oudste boom op de Markt is. Een andere verklaring voor de naam is dat uit de stam scheuten schieten, waarvan jonge bomen worden gekweekt. Sommigen zijn ervan overtuigd dat de boom Vincent van Gogh inspireerde tot een tekening tijdens zijn verblijf in 1881.

Settela-eikBeeld Mark Kohn

Limburg

De Settela-eik, Born

In Born staat de monumentale Settela-eik. Voor de Tweede Wereldoorlog woonden hier rondreizende Sinti-families. In 1934 werd Settela Steinbach geboren, het meisje met het witte hoofddoekje dat uit een deportatietrein naar buiten kijkt op een wereldwijd beroemde foto. Zij werd door de nazi’s naar Auschwitz gebracht en daar vermoord. De gemeente Sittard-Geleen legt momenteel een plantsoen aan, waar ook een gedenkteken komt ter nagedachtenis aan Settela.

Lees ook:

Brabantse Heksenboom legt het af tegen bejaarde den op een rotsachtige landtong in stuwmeer

De Brabantse heksenboom van Zwarte Kaat is gisteren vierde geworden in de Europese verkiezing van de Boom van het Jaar. Dat is een mooi resultaat, vindt Maaike Brasz, rentmeester van SBNL, het natuurfonds dat de verkiezing in Nederland organiseerde.

De Heksenboom is de mooiste boom van Nederland

De Heksenboom, een oude beuk in het Brabantse Bladel, is gekozen tot Boom van het Jaar 2019. De monumentale boom op het landgoed Ten Vorsel doet begin volgend jaar als Nederlandse inzending mee in de Europese verkiezing van de mooiste boom van 2020.

In het spoor van criminele Kaat, schrik van de Kempen

Ooit zou bendeleidster Zwarte Kaat de Brabants-Belgische Kempen hebben geterroriseerd. Maar tegenwoordig is het er relaxed fietsen door bos, boerengebied en heide.

Schoffelen, omspitten, verkavelen: bomen krijgen in Nederland geen kans om oud te worden

Echt monumentale bomen zijn er in Nederland nauwelijks. Op tal van plaatsen komen burgers in het geweer tegen houtkap. ‘Het rooien van stukken zo groot als voetbalvelden is niet meer van deze tijd.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden