null Beeld
Beeld

Groene GidsBoomspiegels

Weg met de saaie boomspiegel, plant er bloemen bij: ‘De beste plek voor guerillatuintjes’

In veel woonwijken is de grond rondom boomstammen kaal en onbegroeid. Door florerende minituintjes te maken van deze boomspiegels, is een lappendeken aan natuur te winnen.

Guerrillagardeners.nl heeft grootste plannen voor kleine stukjes potentiële ­natuur binnen de bebouwde kom. In 2030 wil de inmiddels tien jaar actieve buurtvergroeningsbeweging de 1 miljoen Nederlandse boomspiegels hebben omgetoverd tot mini-oases. “Dat is ambitieus”, geeft frontvrouw Jenny van Gestel lichtelijk geamuseerd toe. “Maar het is onze droom, en we gaan ervoor.”

Aankomende zaterdag moet een stap in de goede richting worden gezet. Die dag heeft de actiegroep, samen met Operatie Steenbreek, gebombardeerd tot Nationaal Boomspiegelfeest. Van Gestel en kompanen hopen dat mensen de handen uit de mouwen zullen steken om de doorgaans dorre ruimtes rondom bomen te verfraaien. Vaak doen die dienst als hondenuitlaatplaats en fietsenstalling. Daarbij hebben onder meer lindes, iepen en kastanjes het er zwaar, omdat ze in straatzand zijn geplant en stoeptegels tot vlakbij hun stam moeten dulden. Om nog maar te zwijgen van de mens die over de blootliggende wortels ­dendert, en de bakken pekel die ze ’s winters te verduren krijgen.

Treurigheid troef zou je denken. Desondanks ziet Van Gestel de boomspiegels als ‘dé nummer 1 plek voor guerrillatuintjes’. Want dichtbij de bewoners – dikwijls letterlijk voor de deur – en aangezien de ‘spiegels’ doorgaans worden genegeerd, valt er snel winst te behalen. Het doel laat zich raden: meer biodiversiteit in de versteende leefomgeving (‘een feestje voor de beestjes’) en een remedie tegen droogte en wateroverlast – de gevolgen van klimaatverandering. Van Gestel: “Door bomen extra ruimte te geven, en er planten neer te zetten, kan regenwater beter weg. Zo ontstaat ook een buffer voor periodes dat nauwelijks iets valt. Daarbij beperkt groen ’s zomers de hittestress.”

Een met zonneoog beplante boomspiegel. Beeld Buiten-beeld
Een met zonneoog beplante boomspiegel.Beeld Buiten-beeld

Landelijke regelgeving voor boomspiegels bestaat niet. Daarom bepalen gemeenten zelf of het is toegestaan om aan zelfbeheer te doen. En onder welke voorwaarden. “Maar ruim 80 procent heeft er niks over op de website staan, blijkt uit een onderzoek dat we onlangs zelf hebben gehouden”, zegt Van Gestel. “Daar zijn we best van geschrokken. Overigens betekent dit niet dat het illegaal is. Vaak is er geen actief beleid, omdat er eenvoudigweg te weinig capaciteit is. Dat bleek in Bunnik, mijn woonplaats, ook het geval. De groenambtenaar die ik daar aan de lijn kreeg, was welwillend maar had het te druk. De registratie van boomspiegel-adopties in mijn wijk heeft zij daarom aan mij gedelegeerd.”

Plantsoenendienst

Met de aanstaande boomspiegeldag hoopt de buurtvergroeningsgclub gemeenten over de streep te trekken om meer duidelijkheid te bieden aan hun burgers. “Mensen gaan sneller tot actie over als ze weten dat iets is toegestaan. Ook is het handig als de adoptie van een boomspiegel officieel wordt aanmeld, en er zo mogelijk een tegel met de tekst ‘Beheerd door bewoners’ bij komt te liggen. Zo voorkom je dat de plaatselijke plantsoenendienst de boel wegschoffelt. Bovendien kan er soms aanspraak worden gemaakt op een subsidie, of verstrekt een gemeente gratis zaaigoed.”

Gewoon aan de slag gaan, adviseert Van Gestel alle groene strijders in spe. “Je kunt het ook heel bescheiden houden door enkel bloembollen te planten. Een karweitje dat slechts een paar minuten vergt, en waarvan het resultaat minder snel kans loopt te worden verwijderd. Iedereen ziet in een oogopslag dat het geen onkruid is.”

Knoestige boomwortels

Om te bepalen of een boomspiegel geschikt is voor beplanting, heeft Guerrillagardeners.nl een simpele test ontwikkeld. Komt daaruit dat de beoogde plek wel erg klein dan wel donker is, of dat knoestige boomwortels de overhand hebben, dan is het beter naar andere locaties uit te kijken. “Naar schatting lenen negen van de tien boomspiegels zich voor beplanting. Dus dikke kans dat het kan. En bel anders bij de buren aan. Die hebben er ook baat bij als hun straat er een stuk vrolijker uitziet.”

Is de in volle hevigheid losgebarsten herfst wel het moment om aan het tuinieren te slaan? Absoluut, reageert Van Gestel geestdriftig. “De grond is nu nog tamelijk warm en vochtig. Alles kan voordat het winter wordt goed wortelen, en heeft daardoor meer kans om bestand te zijn tegen de zomer. Het afgelopen jaar speelde dat niet, maar door de vorige drie gortdroge zomers is veel verpieterd van wat toen is aangepoot.”

Naast bloembollen is ook het strooien van zaadjes een makkie. Neem wel onbespoten en inheemse varianten (staat op de verpakking), luidt het advies. Want bijvoorbeeld bij de grote klokjesbij – een van de circa 350 inheemse, veelal bedreigde soorten – staan geen exotische bloemen op het menu. Daarbij vindt Van Gestel bodembedekkers als de ooievaarsbek en maagdenpalm aanraders. Robuuste kruipers die in no time een boomspiegel stofferen. Daardoor oogt die snel als een tuintje, waar Fikkie minder snel een dampende drol zal achterlaten.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden