Stikstof

Weerstand van alle kanten tegen nieuwe stikstofaanpak

Het verlagen van de maximumsnelheid was een van de eerste maatregelen om te zorgen voor minder stikstofuitstoot in Nederland. Vrijdag maakte minister Schouten de overige maatregelen van haar nieuwe stikstofaanpak bekend.Beeld ANP

De nieuwe stikstofaanpak van de regering roept meteen weerstand op: boeren én milieubeschermers gaan naar de rechter.

De inkt van de nieuwe stikstofregels van de regering is nog niet droog of de eerste rechtszaken zijn al aangekondigd. Zowel boerenorganisatie LTO Nederland als milieuorganisatie Mobilisation for the Environment starten een procedure tegen minister Schouten van Landbouw.

Schouten presenteerde vrijdag een langverwachte nieuwe aanpak van het Nederlandse stikstofprobleem. Delen van het plan lekten eerder al uit: de komende tien jaar wordt jaarlijks 300 miljoen euro uitgetrokken om de natuur te herstellen. Ook gaat er ieder jaar 200 miljoen euro naar maatregelen om de uitstoot van stikstof terug te brengen.

Meer stikstof dan verantwoord

Die maatregelen zijn nodig, omdat stikstof schadelijk is voor kwetsbare natuur. In vrijwel alle beschermde natuurgebieden in Nederland wordt méér stikstof aangetroffen dan verantwoord is om deze natuur in een goede staat te houden. Volgens Europese regels moet een land er alles aan doen om beschermde natuur in een goede staat te brengen én te houden. Er mag geen extra stikstof neerkomen als gevolg van bijvoorbeeld autosnelwegen, fabrieken of veehouderijen. Om die activiteiten toch de ruimte te geven, moet hun stikstofuitstoot worden gecompenseerd. Nederland hanteerde daarvoor voorheen het Programma Aanpak Stikstof, maar dat werd vorig jaar door de Raad van State onwettig verklaard, omdat het te vrijblijvend was en geen bewezen gunstig effect had op de natuur.

Een klein jaar later heeft minister Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit nu een nieuwe ‘structurele aanpak’ van het stikstofprobleem ontwikkeld. Daar werd door velen reikhalzend naar uitgekeken, omdat zonder stikstofmaatregelen er ook geen vergunningen kunnen worden verleend aan wegenbouwers, veehouders of fabriekseigenaren.

Kwaliteit van de natuur verbeteren

Schouten wil de kwaliteit van de natuur actief verbeteren, bijvoorbeeld door de waterstand in natuurgebieden te verbeteren en meer bos aan te planten. Haar streven is dat in 2030 in de helft van de beschermde natuurgebieden de kritische stikstofnorm niet meer wordt overschreden.

Tegelijk wil de minister de uitstoot van stikstof verminderen: de maximumsnelheid is al verlaagd, bouwbedrijven gaan meer elektrisch aangedreven materieel gebruiken in plaats van machines op diesel, en een vrijwillige uitkoopregeling voor varkenshouders wordt verruimd.

‘Een slechte maatregel’

Boerenorganisatie LTO Nederland vindt uitkoop van boeren een slechte maatregel. LTO ziet meer in vrijwillige milieuvriendelijke innovaties op agrarische bedrijven. De boerenorganisatie is boos dat de minister de ‘ontwikkelruimte’ van boeren wil beperken: wie minder dieren houdt dan volgens zijn vergunning is toegestaan, mag – als maatregel om de stikstofuitstoot niet te laten toenemen – dat aantal niet aanvullen. LTO kondigt juridische stappen aan tegen dit afnemen van vergunde rechten.

Ook milieuorganisatie Mobilisation for the Environment, dat het vorige stikstofprogamma aanvocht, kondigt een nieuwe rechtszaak aan. Volgens MOB zijn de natuurdoelen van de minister nog steeds te vrijblijvend, slechts een ‘streven’ en geen juridische houdbare garantie op natuurherstel. “De minister lijkt te geloven in sprookjes”, zegt voorzitter Johan Vollenbroek van MOB.

‘Natuur gaat naar een hoger plan’

Volgens minister Schouten is er evenwel sprake van ‘een kentering’. “We gaan weer investeren in natuur”, zegt zij  in Trouw. “De voorgaande jaren ging er wel geld naartoe, maar niet zo substantieel dat de staat van de natuur naar een hoger plan kon. Nu wel.”

Niet rijk rekenen

Als gevolg van de coronacrisis is er sprake van een afname van stikstofuitstoot bij onder andere de transport- en industriesector. Het kabinet bekijkt of deze onverwachte besparing kan worden gebruikt om een vergunning te geven aan activiteiten die tijdelijk zorgen voor extra stikstof in de natuur maar die uiteindelijk juist een gunstig effect hebben, zoals de bouw van windmolens. Het Planbureau voor de Leefomgeving waarschuwt het kabinet zich niet rijk te rekenen: of de coronacrisis langdurig gunstige effecten op de stikstofuitstoot zal hebben, valt namelijk niet te zeggen.

Lees ook:

Kabinet wil stikstofdoel wettelijk vastleggen

Het kabinet neemt de Klimaatwet als leidraad voor de aanpak van stikstof en stelt harde doelen.

Deze man maakte van de stikstofcrisis dé milieukwestie van het jaar

Milieu-activist Johan Vollenbroek kreeg doodsverwensingen, maar hij kan niet anders dan doorgaan met zijn strijd tegen stikstof. ‘Ik laat het land niet naar de verdommenis gaan.’

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden