Waterkwaliteit

Weer meer stikstof en fosfaat in boerensloten

De sloten bij landbouwbedrijven bevatten de laatste jaren weer meer stikstof en fosfaat dan vóór 2017. Dat is een risico bij het winnen van drinkwater en een gevaar voor de biodiversiteit, omdat meer nitraat uitspoelt naar het grond- en oppervlaktewater.

Dit blijkt uit de maandag verschenen Nitraatrapportage 2020 van het Rijksinsituut voor Volksgezondheid en Milieu. Het RIVM waarschuwt dat het huidige beleid niet toereikend is om de gewenste daling van de concentraties nitraat en fosfaat te halen. 

De afgelopen decennia was de hoeveelheid stikstof en fosfaat in de bodem en sloten op boerderijen al wel flink gedaald, dankzij minder en zorgvuldiger mestgebruik. De verbetering van de kwaliteit van het water gaat de laatste jaren echter veel minder snel dan in het verleden. Veel wateren voldoen nog niet aan het gewenste kwaliteitsniveau.

Droge zomers

Het RIVM meldt een kentering vanaf 2015 door een toename van het stikstofgebruik, waardoor meer nitraat en fosfaat in de bodem terechtkwamen. Een aantal droge zomers, waarin gewassen minder voedingsstoffen konden opnemen, heeft dat effect versterkt, met uitspoeling van de stoffen in de sloten tot gevolg. Tussen 2016 en 2019 is de nitraatconcentratie in de sloten verdubbeld.

Gemiddeld neemt de vervuiling van het grond- en oppervlaktewater in Nederland nog altijd af, maar op veel plekken zijn de concentraties nitraten nog te hoog. Dat is bijvoorbeeld het geval in de bovenste meter grondwater in dertig van de tweehonderd grondwaterbeschermingsgebieden, die van belang zijn voor de drinkwatervoorziening. Ook op de helft van de landbouwbedrijven op zand- en lössgronden, in het oosten en zuiden van het land, zit teveel nitraat in de bovenste meter grondwater.

3 procent is echt schoon

Hoge concentraties stikstof en fosfaat in slootwater kunnen bijvoorbeeld leiden tot woekerend blauwalg en eendenkroos. Blauwalg is giftig en kan leiden tot gezondheidsklachten. Bovendien kan de biodiversiteit verminderen als enkele soorten gaan woekeren ten koste van andere. Een ander negatief effect van teveel vervuilende stoffen is dat drinkwaterbedrijven steeds meer moeite moeten doen om ze uit het grond- en oppervlaktewater te halen.

Begin deze maand bleek uit Utrechts onderzoek dat de aanpak van stikstof, waar kabinet en landbouw momenteel druk mee zijn, alleen effect heeft als tegelijk ook de vervuiling met fosfaten wordt aangepakt. Het Nederlands Instituut voor Ecologie concludeerde uit watermonsters die afgelopen zomer werden genomen tijdens een burgeronderzoek dat  slechts 3 procent van het water in sloten, grachten, plassen en vennen in Nederland echt schoon is.

Lees ook:

Alleen de stikstofuitstoot verminderen? ‘Nee, stikstof én fosfor moeten tegelijkertijd omlaag’

De stikstofaanpak is te eenzijdig voor de natuur. Ook de concentratie fosfor in de bodem moet omlaag, blijkt uit Utrechts onderzoek.

Burgers meten veel vies water in sloten en grachten

Slootjes, grachten, plassen vennen en vijvers vormen de kraamkamer van veel waterleven, maar dat staat onder druk door vervuiling, blijkt uit het burgeronderzoek ‘Vang de Watermonsters’, dat deze zomer is gehouden.

Grondwater in elf gebieden nog te vies voor drinkwaterwinning

Minister Schouten van landbouw overweegt verplichte maatregelen in te stellen om de hoeveelheid nitraat te verminderen in elf grondwaterbeschermingsgebieden.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden