null Beeld

Groene gidsKauwgom

We kauwen in een jaar 3,5 miljoen kilo kauwgum vol plastics weg, dit zijn de groenere alternatieven

Afgedankte kauwgom op straat is niet alleen ergerlijk, het vervuilt het milieu ook flink. Want de meeste kauwgoms bestaan deels uit plastic. Kan het ook groener?

Door al het thuiszitten zijn we tijdens de coronacrisis flink meer gaan snoepen. Vooral chocola en drop gingen in grotere hoeveelheden over de toonbank, berekende ABN Amro. Voor de kauwgomproducenten had de bank minder goed nieuws. Die kampten vorig jaar met een verkoopdaling van liefst 15 procent. Een belangrijke reden: mensen maakten zich minder druk om een slechte adem, omdat ze toch nauwelijks collega’s zagen.

Desondanks nam de Nederlandse consument in 2020 nog altijd 3,5 miljoen ­kilo aan gommetjes af. Ondanks alle bewustwordingscampagnes in het verleden vervuilen die het straatbeeld, en vormen een forse bron van ergernis. Samen met sigarettenpeuken veroorzaakt kauwsnoepgoed 13 procent van alle zwerfafval.

Harmen Spek, innovatiemanager bij Plastic Soup Foundation, spreekt van een plaag. “Wanneer een kauwgom – gemaakt van onder meer synthetische polymeren, plastics – is geconsumeerd, blijft er ongeveer een ­derde van over”, zegt hij. “Dus heb je het over ruim 1 miljoen kilo residu, waarvan ­onduidelijk is hoeveel er exact in het milieu belandt. Kijk om je heen bij de treinstations van grote steden. Het ligt er vol! Schoonmaken is niet zo eenvoudig: de plakkerige stukjes laten zich minder makkelijk verwijderen dan bijvoorbeeld propjes papier, waardoor de vervuiling zich opstapelt. Bovendien doet kauwgom er, afhankelijk van de plek waar het ligt, twintig tot honderd jaar over om te vergaan.”

‘Verkoopverbod is niet realistisch’

De oplossing zou er een kunnen zijn zoals in Singapore, waar sinds begin ­jaren negentig een officieel verkoopverbod geldt op het kleverige snoepgoed. Maar dat is hier niet realistisch, stelt Spek. Vandaar dat Plastic Soup Foundation in zee ging met BenBits, de producent die na twee decennia afwezigheid werkt aan een comeback. Sinds december van het afgelopen jaar liggen er bij tweehonderd Albert Heijns, Jumbo’s en Holland & Barretts twee smaken plasticvrije BenBits-kauwgom in de schappen, verpakt in kartonnen doosjes met elk drie papieren zakjes, waarop het merk duidelijk zichtbaar vermeldt partner te zijn van Plastic Soup Foundation.

Onze kauwgom is door hen goedgekeurd, meldt Milan Dontje, een twintiger die sinds kort aan het roer staat bij BenBits. “Die bestaat uit louter ingrediënten van natuurlijke oorsprong: de basisgom is gemaakt van hars van de sapodilloboom. En de rest van het product, zo’n 65 procent, bevat voornamelijk xylitol, een natuurlijke zoetstof die goed is voor de tanden, aangevuld met natuurlijke glans- en smaakstoffen als carnaubawas en eucalyptus.”

null Beeld colourbox
Beeld colourbox

“We worden tegenwoordig overspoeld door bedrijven die met ons willen samenwerken”, zegt Spek. “Maar het verhaal moet écht kloppen: een oplossing bieden voor de plasticvervuiling. Onderzoeksinstituut TNO heeft berekend dat het vijf tot tien jaar duurt voordat natuurlijke kauwgom in het milieu vergaat. Nog behoorlijk lang, hoewel het erg afhankelijk is van de lokale omstandigheden. In een droge omgeving gebeurt er niet zo veel, maar BenBits zegt dat zijn kauwgom door het vochtige Nederlandse klimaat in zo’n zeven weken tijd is ver­dwenen, en niet afbreekt in microplastics.”

De reguliere kauwgommakers lijken weinig op te hebben met duurzaamheid

BenBits, dat in de jaren zeventig de eerste suikervrije kauwgom op de markt bracht, is niet de enige met verantwoord kauwgoed. Sinds een paar jaar bestaat er een vijftal alternatieve merken met een soortgelijk product, waaronder True Gum (Holland & Barrett) en Chicza (Ekoplaza). De reguliere kauwgommakers lijken vooralsnog weinig op te hebben met duurzaamheid. “De afgelopen drie decennia hebben ze qua innovatie niks gedaan”, zegt Dontje. “Het is een conservatieve branche die niet wil inleveren op haar marge, en synthetische kauwgom is goedkoop en makkelijk te produceren.”

Producent van Mentos Gum, snoepgoed­reus Perfetti Van Melle, nam wel de moeite BenBits aan te klagen bij de Reclame Code Commissie (RCC). Volgens de multinational zou het bedrijf niet het predicaat natuurlijke kauwgom mogen voeren. Inmiddels heeft Dontje zijn verweer ingediend. “Het is pure onzin”, licht hij toe. “Ze voelen zich bedreigd door nieuwe spelers en hebben dit kunstje eerder geflikt bij het Deense True Gum, die de zaak heeft gewonnen. Ik zie de uitspraak van de RCC over een paar weken daarom ook met vertrouwen tegemoet.”

Op het Nederlandse hoofdkantoor van Perfetti Van Melle willen ze niet reageren. En ook Theo Heere, directeur van de Vereniging voor de Bakkerij- en Zoetwarenindustrie (VBZ), zegt niet te mogen en willen ­ingaan op wat hij ‘onderlinge conflicten’ noemt.

Wettelijke de-vervuiler-betaaltregeling

Toch hebben de drie grote kauwgom­merken inmiddels ook een voorzichtig stapje gezet op het pad richting duurzaamheid, bevestigt Heere. In juni vertegenwoordigde de branchevereniging de marktpartijen ­tijdens een overleg op het ministerie van ­infrastructuur en waterstaat. Aanleiding was het in januari verschenen rapport Mogelijke beleidsmaatregelen om de kauwgomvervuiling te verminderen. Dat kwam er na ­Kamervragen van het CDA over het feit dat kauwgom niet voorkomt in de per 1 juli van kracht geworden SUP-regeling voor wegwerpplastics, die producenten verantwoordelijk maakt voor vervuiling door onder meer vochtige doekjes en ballonnen.

De drie kauwgommakers zitten volgens VBZ sinds kort aan tafel met Stichting Nederland Schoon om op vrijwillige basis op oplossingen te broeden. Maar heeft dat over drie jaar geen noemenswaardig effect gehad, dan ontkomt ook de kauwgomsector niet aan een wettelijke de-vervuiler-betaaltregeling, meldt het ministerie.

Lees ook:
Den Haag pakt overlast door kauwgum met stikstof aan

Den Haag heeft een nieuw middel ingezet in de strijd tegen de kauwgum-overlast op het Centraal Station. De HTM gaat 250 000 plakken kauwgum met een nieuwe reinigingstechniek verwijderen.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden