null Beeld -
Beeld -

ColumnVincent Wil Zon

Waterstof voor de auto en de cv thuis wordt een klimaatmisdrijf

We hebben de komende jaren ontzettend veel groene waterstof nodig om de CO2-uitstoot van de industrie drastisch te verlagen. Ondertussen zijn er lobbyclubs die het kostbare goedje willen verkwisten in auto's en de cv thuis. Het wordt tijd om dat te benoemen met wat het is: een klimaatmisdrijf.

Over het algemeen ben ik een vriendelijke scribent die zaken positief benadert. Er gebeuren dan ook heel veel hoopgevende zaken in de energiewereld. Maar over één ding wil ik eigenlijk niet langer vriendelijk zijn. Dat is de aanhoudende poging om waterstof (H2) te propageren als milieuvriendelijk alternatief voor batterij-elektrische auto's en als vervanger voor gas in onze cv thuis. Dat is het namelijk beslist niet. Zeker de komende twintig jaar zijn die toepassingen juist nog een bedreiging voor het klimaat.

Een paar weken geleden behandelde ik hier al de noodkreet van Duitse wetenschappers die waterstof als vervanger van gas in een cv-installatie thuis een verkapte verslaving aan gas noemden. Daar kom ik straks nog even kort op terug. Hier nu eerst de argumenten tegen waterstof voor gebruik in auto's.

Waterstof enorm belangrijk

Laat ik voorop stellen dat ik het uitermate belangrijk vind dat de technologie voor groene waterstof zo snel mogelijk wordt ontwikkeld. De industrie - de chemische industrie voorop, maar zij niet alleen - gebruikt waterstof in een enorme hoeveelheden of zou dit heel goed kunnen gebruiken. Denk aan een kunstmestfabriek in Zeeland, die niet zonder waterstof kan, en aan Tata Steel in IJmuiden, waar staal gemaakt met groene waterstof in plaats van kolen een grote milieu- en klimaatwinst zou opleveren.

De Waterstofladder geeft aan waar we groene waterstof vooral voor moeten gaan gebruiken (links) en waarvoor niet (rechts). Auto's,  bussen en de cv thuis bungelen helemaal achteraan. Beeld Natuur & Milieu en Zeeuws Energieakkoord.
De Waterstofladder geeft aan waar we groene waterstof vooral voor moeten gaan gebruiken (links) en waarvoor niet (rechts). Auto's, bussen en de cv thuis bungelen helemaal achteraan.Beeld Natuur & Milieu en Zeeuws Energieakkoord.

Nu nog wordt voor de productie van kunstmest zogeheten grijze waterstof gebruikt. Die wordt gemaakt uit aardgas, waarbij voor elke kilo H2 tien kilo aan CO2 wordt geproduceerd. De Zeeuwse fabriek is daardoor verantwoordelijk voor meer CO2-uitstoot dan Shell Moerdijk: 3,6 om 2,8 miljoen ton CO2 in 2018. De fabriek gebruikt per jaar in z'n eentje evenveel aardgas als 1,4 miljoen huishoudens. Als je daar de grijze waterstof vervangt door de groene, nagenoeg CO2-vrije variant, maak je dus een enorme klapper voor het klimaat.

Er is nog geen groene H2

Iets vergelijkbaars geldt voor Hoogovens, zoals ik als Noord-Hollander Tata Steel toch graag blijf noemen. Daar wordt topkwaliteit staal gemaakt met behulp van kolen die voor de benodigde hitte zorgen. Vervang die kolen door groene waterstof en je helpt ook hier de klimaatverandering te beteugelen. Het probleem is echter: we hebben nog geen groene waterstof. De productie ervan, door water met behulp van groene stroom te splitsen in H2 en zuurstof (O2), komt net een klein beetje op gang. Voordat we alle Nederlandse industrieën die om groene H2 zitten te springen daarvan kunnen voorzien, zijn we minstens twintig jaar verder. Tot die tijd zitten we dus deels vast aan ongewenste grijze waterstof en kolen (en olie of gas bij andere toepassingen).

Ondanks het feit dat we de komende decennia dus alle groene waterstof die we maar kunnen maken nodig zullen hebben om grote stappen te zetten in de industrie, zijn er al enkele jaren bedrijven aan het lobbyen om waterstof in auto's en bussen te gebruiken in plaats van batterijen. Die auto's hebben een zogeheten brandstofcel waarin de H2 wordt gecombineerd met zuurstof (O2) uit de lucht en zo weer water vormt (H2O). Daarbij komt stroom vrij die een elektromotor aandrijft. Uit de uitlaat komt alleen maar water! Hoe schoon kun je het krijgen?!

Vies water

Maar de crux zit hier niet in het schone water uit de uitlaat, maar de groene waterstof die de kunstmestfabriek en Hoogovens door deze toepassing tekort komen. Elke kg groene H2 voor een auto of bus, is een kilo grijze H2 of zak kolen extra voor de industrie. Die kilo grijze H2 levert bij de productie als gezegd 10 kilo CO2 op, 10.000 gram. Die CO-uitstoot mag je één op één toeschrijven aan de auto die op groene H2 rijdt. Die komt met één kilo H2 100 kilometer ver, dus per kilometer stoot die auto in feite 10.000/100, is 100 gram CO2 uit. Dat is amper minder dan een moderne benzineauto. Indirect ben je met een waterstofauto dus nog altijd enorm aan het vervuilen.

Als er geen alternatief zou zijn, zou je nog kunnen redeneren dat alle kleine beetjes helpen. Maar er is een veel beter alternatief: de auto op batterijen. Door de productie van waterstof, het transport, het onder druk brengen ervan om het in een autotank te persen en tenslotte die H2 in een brandstofcel omzetten in water en stroom, gaat driekwart van de groene energie verloren. Een batterij-elektrische auto komt op stroom van een windmolen drie keer zo ver als een waterstofauto. Anders gezegd: je hebt drie keer zo veel windmolens nodig om een waterstofauto te laten rijden als een batterij-elektrische auto.

Misdrijf

Een maand geleden schreef ik hier al dat het gebruik van groene waterstof in cv ketels zo ongeveer het slechtste is dat je voor het klimaat kunt bedenken. Ook hier geldt dat er voorlopig helemaal geen waterstof is, en dat je met een gecombineerde gas/waterstofketel jezelf thuis in feite veroordeelt tot jarenlang gas stoken. Bovendien: als je wel H2 in je cv verbruikt, dan verspil je daarmee 6 tot 14 keer zo veel groene stroom als je nodig zou hebben bij gebruik van een warmtepomp, zo hebben Duitse wetenschappers uitgerekend.

Kortom: bij gebruik van waterstof in een auto of een cv frustreer je de poging die we met zijn allen moeten doen om de CO2-uitstoot te beperken, en wel op een enorme én totaal onnodige manier. De strijd tegen de klimaatverandering wordt er niet mee geholpen maar juist ernstig tegengewerkt. Het wordt tijd dat we dit met zijn allen hardop zeggen en het misbruik van groene waterstof voor auto en cv noemen wat het is: een klimaatmisdrijf.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon. Ook heeft Vincent Dekker nu een podcast: de Wij Willen Zoncast. Beluister hem via onderstaande speler, of de bekende kanalen als Spotify, Google, of Apple.

Lees ook:

Cv-ketel op waterstof is voor het klimaat een heel slecht idee

Nederland heeft een kostbaar gasnet naar alle huizen, maar we moeten van het gas af. Als we straks met waterstof stoken, dat via het gasnet naar de huizen kan, is dat gasnet echter nog heel waardevol, zegt onder meer de gaslobby. Maar waterstof voor je cv is voor het klimaat bijna het slechtste wat je kunt doen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden