Wat zien de klimaatspijbelaars zo graag veranderen?

Rosa Postmus Beeld Werry Crone

Dinsdagavond debatteerden de fractievoorzitters van de politieke partijen in de Tweede Kamer over het Klimaatakkoord. Morgen spijbelen veel scholieren om in Den Haag én Amsterdam aandacht te vragen voor het mondiale probleem. Drie deelnemers vertellen wat er volgens hen moet veranderen. 

Ze weten best dat het niet goed gaat met het klimaat. Ze zien de risico’s voor Nederland ook wel. Maar in de ogen van vijftienjarige scholieren is het vluchtelingenprobleem de grootste bedreiging voor Nederland. Pas daarna komt het klimaat, op de voet gevolgd door bevolkingsgroei. Desondanks gaan ze morgen de straat op, spijbelen voor strengere klimaatmaatregelen.

Adwin Bosschaart, hoofddocent aan de lerarenopleiding aardrijkskunde van de Hogeschool van Amsterdam peilde onder drieduizend vmbo-, havo- en vwo-scholieren in heel Nederland opvattingen over klimaatverandering. De gemiddelde derdeklasser ziet het niet als een heel groot probleem. Klimaatverandering is vooral een probleem van de Verenigde Staten en kwetsbare eilanden als Bali, vinden sommigen.

Geen groot probleem

Vijf jaar geleden hield Bosschaart onder duizend derdeklassers van het voortgezet onderwijs een enquête over hun bezorgdheid over hoogwater. Hij ondervroeg kinderen op scholen in regio’s die meters onder de zeespiegel liggen. Meer dan de helft (60 procent) geloofde niet dat bij een grote overstroming het schoolplein zou onderlopen. Tegelijk achtte 70 procent de kans op een overstroming wel reëel.

“Scholieren reageren eigenlijk behoorlijk lauw op de berichten over klimaatverandering en betrekken het niet op zichzelf en hun eigen omgeving”, zegt Bosschaart, na zijn jongste steekproef. “Maar ik heb de indruk dat volwassenen niet heel anders denken. Op de aanhang van GroenLinks en D66 na denken mensen dat het probleem uiteindelijk hen niet direct zal raken. Sommige gedragsdeskundigen denken dat jongeren panisch worden van de berichtgeving over klimaatproblemen. Maar ze zien het niet als een erg groot probleem. Op zich is dat niet zo vreemd, omdat klimaatverandering een abstract probleem is, dat heel geleidelijk verloopt en dat vooral over de toekomst gaat.”

Vlees is gewoon lekker

Derdeklassers van vmbo, havo en vwo zien de risico’s, maar betrekken die niet op zichzelf. Aan basale kennis over klimaatverandering ontbreekt het niet. Ze weten ook dat minder vliegen, leidt tot minder CO2-uitstoot en dus bijdraagt aan beperking van klimaatproblemen. Bijna de helft van de ondervraagde scholieren is het daar mee eens. Maar zijn ze vervolgens ook bereid om zelf minder de gaan vliegen? 38 procent voelt daar niet voor.

Een leerling, die werd geïnterviewd door een student van de lerarenopleiding aardrijkskunde zei: “Het klinkt heel lullig, maar ik houd gewoon van reizen. Nederland is mijn thuis, maar de wereld rond vind ik heel leuk. Ik wil mijn auto inleveren, ik wil m’n hele leven met de fiets gaan, maar mijn vliegtuigje pakken mensen mij niet af.”

Dat ook de productie van vlees bijdraagt aan het klimaatprobleem is minder bekend bij scholieren. Ruim 42 zegt dit niet te weten en meer dan 47 procent is dan ook niet bereid om minder vlees te gaan eten, zelfs als dat bijdraagt tot het oplossen van klimaatverandering. “Ik wil echt niet vegetarisch worden. Vlees is gewoon lekker en goed voor je. Toch? Misschien iets minder, maar helemaal geen vlees, no way. Van mijn vlees moeten ze afblijven.”

Rosa Postmus Beeld Werry Crone

‘Als de aarde niet meer leefbaar is, waar doe je het dan voor?’

Rosa Postmus (13) - 2 havo, Geert Groote College, Amsterdam

“Ik vind het klimaat heel ­belangrijk. Kinderen kunnen tot hun achttiende niet stemmen, dus dit is de enige manier om onze stem te laten horen. Het gaat heel slecht met de ­aarde. Ik denk dat sommige mensen dat nog niet helemaal goed doorhebben. We moeten er meer aan doen.

Je kunt ­toewerken naar een goede baan, maar als de aarde over honderd jaar niet meer leefbaar is, waar doe je het dan eigenlijk voor?

Ik ben vegetariër, daar heb ik zelf voor gekozen. We scheiden thuis afval. Dat je geen vlees eet, helpt al heel erg. Iedereen moet zelf kiezen, maar het zou wel beter zijn als meer mensen overwegen om te stoppen met vlees eten.

Van onze school gaan er heel veel mensen mee. We leren veel over de bio-industrie en worden goed bewust gemaakt. Bij ­Nederlands kregen we een krantenstuk over het klimaat, en over dat de staking eraan komt. We hebben spandoeken gemaakt met quotes. Ik denk niet dat er donderdag veel mensen op school zullen zijn.

We gaan trouwens niet naar Den Haag, maar naar de Dam in Amsterdam. Daar is nu ook een actie, zodat niet iedereen naar Den Haag hoeft. Ik hoop dat er heel veel kinderen komen.”

Julia Uildriks Beeld Werry Crone

‘Het kan niet langer zo doorgaan’

Julia Uildriks (16) - 6 vwo O.R.S. Lek en Linge, Culemborg

“Ik ben opgevoed met de waarde van het milieu. We hebben maar één planeet. Het kan niet langer zo doorgaan. Je ziet het om je heen: het is 37 graden in de zomer. Ik vind dat de lasten niet alleen bij de burger moeten liggen, maar ook bij bedrijven. Er moet minder belasting ­komen op groente en fruit uit Nederland. Vlees moet duurder worden. De energietransitie moet sneller: we moeten van het gas af. En het is gewoon ­bizar hoe goedkoop vliegen is.

Ik ben vegetariër. Een paar jaar geleden werd ik niet echt serieus genomen, maar ik merk nu dat er een groep ontstaat die de urgentie van de problemen meer inziet. Misschien komt dat ook doordat we iets volwassener zijn geworden sinds de derde klas, haha.

Mijn school doet veel aan duurzaamheid, ze proberen het ­terug te laten komen in alle vakken. De school staat positief tegenover deze actie. We hebben afgesproken dat leerlingen naar Den Haag mogen gaan, als het mag van hun ouders. Ik vind het best spannend, en logistiek was het een hele klus. We hebben een bus geregeld waar onze leerlingen en die van de andere school in Culemborg voor

13 ­euro op kunnen intekenen. Ik hoop op een stuk of honderd deelnemers. Maar al zijn het er dertig, dan is dat ook mooi. Dit is iets waar we in geloven.”

Isa Stappers Beeld Werry Crone

‘De overheid maakt zich er te makkelijk vanaf’

Isa Stappers (16) - 5 vwo Vathorst College, Amersfoort

“Er zijn verschillende dingen die ik anders zou willen zien. Er moet meer voorlichting komen over de invloed van wat je eet op de aarde. Mensen vinden het lastig om hun ogen daarvoor te openen. Een vleestaks lijkt me een heel goed idee. Die wordt omver geworpen, terwijl de vee-industrie op dit moment een van de grootste invloeden is op het klimaat. Ik ben daarom veganist geworden.

Ik vind dat de overheid zich er te makkelijk vanaf maakt. Ze zeggen dat ze investeren in groene energie. Er zijn wel wat mooie plannen voor zonnepanelen en windmolens, maar het is echt te weinig. We zitten met een gigantisch probleem, dat veel groter is dan de overheid het laat lijken. Daar maak ik me echt boos over. Ik voel me als nieuwe generatie gepasseerd.

Ik denk dat bewust negeren een groot ding is in de politiek, ­omdat ze bang zijn om stemmen te verliezen. Op mijn school heb ik een beetje promotie voor de actie ­gemaakt. Ik had een poll op ­Instagram gezet. Mijn decaan vindt de actie ook heel belangrijk, maar ik moet wel de uren inhalen. Dat heb ik al gedaan. Ik heb al een paar vrienden mee kunnen trekken. Ik hoop dat het er meer worden, elke persoon telt.”

Lees ook:

‘Klimaatprotest oké… maar van mijn vliegreisjes blijven jullie af’

Maar hoe groot is eigenlijk de zorg bij jongeren? ‘Scholieren weten dat er een risico is, maar betrekken dat niet op zichzelf.’ 

Klimaatspijbelen: de ene school moedigt het aan, de andere deelt straf uit

Scholen gaan verschillend om met leerlingen die de straat op willen voor het klimaat. De ene beloont, de andere straft.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden