Stikstofcrisis

Wat wil het Landbouw Collectief? En maken ze een kans?

Beeld EPA

Boze boeren vinden dat minister Schouten hun eisen niet serieus neemt. Hoe luiden die eisen?

In een naar eigen zeggen ‘uniek verbond’ hebben agrarische belangenorganisaties zich verenigd om het Nederlandse stikstofprobleem aan te pakken. Wat wil dit Landbouw Collectief zoal, en hoe kansrijk zijn de voorstellen?

1. Minder eiwit in veevoer

Melkkoeien krijgen eiwitrijk veevoer omdat ze daardoor meer melk produceren en dus voor meer verdienste voor de boer zorgen. Maar dit eiwitrijke voer zorgt ook voor een hoge concentratie stikstof in de urine van de koe. Volgens het Landbouw Collectief is het mogelijk die hoeveelheid stikstof met 6 tot 8 procent te verminderen, door het rantsoen van de koe aan te passen, zonder dat de gezondheid of de productie van het dier eronder lijdt. Dit voorstel kan rekenen op de instemming van minister Schouten. In de spoedwet stikstof die de Tweede Kamer gisteren heeft aangenomen, is een ‘voermaatregel’ opgenomen: boeren moeten via aanpassingen in het veevoer zorgen voor minder stikstofuitstoot. Hoe een boer dat denkt te bereiken, mag hij zelf weten.

Schematische weergave van de spijsvertering van een koe. Door een andere samenstelling van het veevoer ontstaat minder ammoniakuitstoot. Beeld ANP Graphics

2. Vergunde rechten blijven geldig

‘Aantasting van vergund recht is een onaanvaardbare inbreuk op het eigendomsrecht’, stelt het Landbouw Collectief. En: ‘Latente ruimte moet dus niet afgenomen worden.’ In gewonemensentaal betekent dit: de landbouwsector mag niet krimpen. Maar minister Schouten wil dat de uitstoot van stikstof door boerenbedrijven in de buurt van beschermde natuurgebieden vermindert. Om die reden mag een stoppend bedrijf slechts 70 procent van zijn uitstootrechten doorverkopen. De rest vervalt, om de natuur minder te belasten. Dus rond natuurgebieden zal de veehouderij wel degelijk krimpen.

Wat levert het stikstofplan van het Landbouw Collectief uiteindelijk op?

Een besparing in 2020 van 3 tot 5 kiloton ammoniak, denken de boeren zelf. In 2017 bedroeg de uitstoot uit de landbouw 117 kiloton, dus er zou ongeveer 4 procent winst te behalen zijn.

Wat kost het?

Om dit te realiseren, denkt het Landbouw Collectief in totaal drie miljard euro nodig te hebben. De boeren willen dat de minister dit betaalt. 

3. Meten = weten

Het Landbouw Collectief eist een uitbreiding van het meet- en monitoringsnetwerk voor stikstof van het RIVM. ‘Volledige transparantie en verantwoorde, onderbouwde metingen (zowel ten aanzien van depositie als staat van de natuur) zijn absoluut noodzakelijk om draagvlak te verkrijgen voor toekomstbestendige maatregelen. De slager mag niet zijn eigen vlees keuren, zeker niet op basis van instrumenten die politieke ruimte bieden.’

De regering heeft geen bezwaar tegen het verbeteren van de metingen van stikstof. Deze week heeft minister Schouten daarvoor een onafhankelijk wetenschappelijk adviescollege ingesteld. Dat achtkoppige adviescollege zal de bestaande methodiek onder de loep nemen en bekijken of die kan worden verbeterd, bijvoorbeeld door elementen uit de meetmethodes van andere landen over te nemen. In de zomer van 2020 zal dit adviescollege met een eindrapport komen.

4. 300 miljoen euro voor de nertsenhouderij

Nederland telt een kleine 150 nertsenfokkers die uiterlijk per 2024 moeten stoppen met hun bedrijf, omdat nertsenhouderij wettelijk verboden wordt. Volgens het Landbouw Collectief is dit ‘een schoolvoorbeeld van politieke willekeur en slecht beleid’. Nertsenfokkers hebben het verbod aangevochten tot aan de Hoge Raad en de zaak verloren.

Nooit eerder werd een landbouwsector in Nederland verboden, maar een politieke meerderheid steunde het verbod, vanwege de ethische en maatschappelijke weerstand tegen het houden van pelsdieren voor de productie van bont. De staat stelt 36 miljoen euro beschikbaar voor een ‘sloop- en ombouwregeling’. Het Landbouw Collectief vindt dat er 300 miljoen euro moet komen, omdat sluiting van de nertsenhouderijen ook stikstofwinst oplevert. Dit voorjaar heeft Schouten overleg gehad met de nertsensector. Ze beloofde toen ‘knelpunten’ in de subsidieregeling voor stoppende nertsenfokkers weg te nemen. Van een verhoging van de subsidie, laat staan een vertienvoudiging, is geen sprake.

Lees ook:

Als het aan de boeren ligt, blijven de schappen rond kerst leeg

De gemoederen leken wat te bedaren in agrarisch Nederland, maar boze boeren kondigen een nieuw protest aan. Ze willen supermarkten dwarsbomen.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden