Een grote wietdump in de Noordpolder van Eemnes.

Reportage Milieuschade

Wat te doen bij een drugsafvaldump?

Een grote wietdump in de Noordpolder van Eemnes. Beeld Hollandse Hoogte / Caspar Huurdeman Fotografie

Het dumpen van drugsafval, in de natuur of op een achterafweggetje, is een enorm gevaar voor milieu, voor mens en dier.  De gevaren worden snel onderschat, het opruimen is dus werk voor specialisten.

Zeven dagen per week, vierentwintig uur per dag heeft Strukton teams klaarstaan die binnen een het uur ter plaatse kunnen zijn om gedumpt drugsafval op te ruimen en de omgeving te reinigen. Strukton, een van de grotere spelers in de branche, houdt zich van oudsher bezig met incidentmanagement zoals het verwijderen van asbest of weggelekte olie. “Vier tot vijf keer in de week komt er telefoontje voor het opruimen van drugsafval”, vertelt Leon van Zoggel, specialist gevaarlijke stoffen en leider van een team van eenentwintig man dat opereert vanuit Eindhoven, Breda en Rotterdam.

“Het zijn echte aanpakkers”, glimlacht Van Zoggel trots. “We beginnen aan een klus en gaan niet weg voor die af is. Als dat niet lukt, komt er een ander team ter aflossing. Je wilt niet dat het gaat regenen en die stoffen zich verspreiden.” Veel van zijn medewerkers hebben een verleden bij de brandweer. “Die hebben de juiste mentaliteit en teamspirit en ze zijn gewend met gevaarlijke stoffen en ademhalingsapparatuur te werken.” Drugsafval opruimen eist grote zorgvuldigheid.

Anijs met aceton

Het afval dat in bos en heide en langs landweggetjes wordt gedumpt, zit in vaten die lek kunnen zijn en niet zelden hangt er een wolk van gevaarlijke dampen. “Ruik je anijs met aceton, dan gaat het om xtc en hangt er een lucht van toiletverfrisser, een weeïge bloemengeur, dan zijn het resten van amfetamine of speed. Er zitten ook altijd wel vaten zout- en zwavelzuur bij.” De chemische stoffen zijn zo sterk zijn dat ze ernstige brandwonden kunnen veroorzaken en het biologisch evenwicht in bodem en water volledig verstoren. Van Zoggel laat een foto van een ree zien die doodviel bij een dumpplaats. Als de stoffen met elkaar reageren kan er een explosief mengsel ontstaan. “Per jaar worden er veertig nieuwe soorten chemische drugs ontwikkeld, dus de samenstelling is steeds een beetje anders.” Het spul wordt bij gespecialiseerde bedrijven verbrand.

Onder het motto ‘Gebruik eerst je verstand en dan je handen’ wordt bij aankomst op een dumpplaats een ‘laatste-minuut-risico-analyse’ gemaakt en een plan van aanpak, compleet met een schetsje van de situatie. Waar ligt het afval? Waar is het gevaarlijk? Waar komt de wind vandaan en waar moeten de auto’s staan? De gevaarlijke zone wordt met linten afgebakend. De ‘aromatische stoffen’ worden in ‘parts per million gemeten’. Bij overschrijding van de veilige marges piept de ppm-meter. Met een vlaggetje op de auto wordt de windrichting in de gaten gehouden.

Voorzorgsmaatregelen

Het team draagt kunststof wegwerpoveralls en een volgelaatsmasker met capuchon, wat bij warm weer geen pretje is. Laarzen, maskers en dubbele handschoenen worden volgens protocol met tape aan de overalls vastgeplakt. “De binnenhandschoenen zijn nodig om het pak na gebruik af te stropen en op te rollen.” Dat gebeurt op een rond zeiltje dat vooraf is klaargelegd. Met een koord aan de rand kan het in één beweging veilig worden opgepakt en meegenomen. Uit voorzorg wordt ook de douche klaargezet. “Stel dat zo’n vat klapt! We hebben tweehonderd liter water bij ons.” Zo nodig gebruiken de medewerkers perslucht.

Meestal gaat het om zeven, acht vaten die in speciale transportcontainers worden herverpakt en dan is de klus redelijk snel geklaard. Soms gaat het om veel grotere aantallen. Als er vaten zijn opengesprongen kan het een enorm project zijn om het spul te verwijderen en verdere verspreiding in het milieu tegen te gaan. Van Zoggel laat foto’s zien van een drugsdump in Halsteren in 2009 waar de zanderige bodem metersdiep moest worden afgegraven. “Bij elkaar was dat drieduizend ton, honderd vrachtwagens vol.” Een cabine met overdruk beschermde de machinist van de graafmachine. 

Dat het hier om kostbare operaties gaat, laat zich raden. “Ik kan vooraf nooit zeggen wat het opruimen kost. Als het spul diep in de bodem zakt, lopen de kosten snel op. Die kunnen variëren van duizend tot wel twintigduizend euro of meer. In Standdaarbuiten moest in 2014 een deel van een sloot worden afgedamd en leeggezogen omdat er lekkende vaten in het water waren gedumpt.” Een klus is pas klaar na analyse van bodemmonsters door een onafhankelijke milieukundige.

Op het nippertje gered

Lang niet iedereen beseft hoe gevaarlijk dit afval is. Van Zoggel vertelt over incidenten waarbij mensen letterlijk omvielen en maar op het nippertje konden worden gered toen ze rondkeken op een dumpplaats. Het stoort hem zichtbaar dat sommige gemeenten een loonwerker inschakelen omdat ze terugschrikken voor de kosten. “Zo’n man kent de gevaren niet.”

Ook de mensen die in geïmproviseerde laboratoria in woonwijken drugs produceren, beseffen lang niet altijd waar ze mee bezig zijn. “Door de bijtende stof roesten de radiatoren in zo’n pand door en valt het stucwerk van de muren. De mensen die er werken, hebben geen haar meer op hun armen.” Van Zoggel herinnert aan een ongeluk uit 2017 in Kaatsheuvel, waarbij twee laboranten omkwamen omdat ze gevaarlijke dampen binnenkregen. Hij vermoedt dat hun longblaasjes waren verbrand, waardoor ze zijn gestikt. Bezorgd kijkt hij naar de toekomst omdat de chemicaliën ook in de mestkelder van de boer worden gedumpt, in het riool worden geloosd of vanuit rijdende auto’s op de weg..

Lees ook:

Gemiddeld een keer per week wordt er drugsafval gedumpt in het riool van Eindhoven

Om er onzichtbaar van af te komen, lozen criminelen drugsafval deels via het riool. In de regio Eindhoven is daar nu onderzoek naar gedaan. Het gebeurt er gemiddeld één keer per week. 

In de bossen zijn bewapende boa’s geen overbodige luxe

In tegenstelling tot hun collega’s in de stad, zijn zogeheten groene boa’s soms wel volledig bewapend. Geen overbodige luxe, aangezien ze oog in oog staan met zware criminelen en de aanrijtijd van de politie lang is.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden