Vier vragen over het Klimaatakkoord

Wat betekent het Klimaatakkoord thuis, op het werk en voor de portemonnee?

Bewindslieden Eric Wiebes, Kasja Ollongren, Carola Schouten en Stientje van Veldhoven tijdens de presentatie van het Klimaatakkoord. Beeld ANP

Wat betekenen de afspraken voor u als burger? En hoe reageren het bedrijfsleven en milieuorganisaties?

Wat moet u doen volgens het Klimaatakkoord?

Burgers moeten zich vooral geen zorgen maken, die boodschap hamert het kabinet erin. Het mantra is: de klimaattransitie blijft betaalbaar voor iedereen. Gemeenten en overheid staan klaar met adviezen, subsidies en fondsen. “We hebben de tijd, we nemen mensen bij de hand”, zegt vice-premier Hugo de Jonge. 

Toch zal iedereen snel te maken krijgen met de maatregelen. Wie z’n huis verbouwt, een nieuwe auto aanschaft of boodschappen doet, wordt met zachte of hardere hand richting een duurzame keus geduwd. Over tien jaar moet 20 procent van de huizen duurzaam zijn en alle nieuw verkochte auto’s elektrisch.

“Als je denkt, ik wacht nog even, dat mag”, zegt minister Ollongren. Maar de onderliggende boodschap is: wacht niet te lang. Dan word je oude fossiele auto onverkoopbaar en je huis incourant. Ondernemers moeten ook nadenken over investeringen. Zij krijgen een CO2-heffing, al vloeit een groot deel terug als subsidie. De klimaattransitie levert banen op, maar kan ook baanverlies veroorzaken omdat bedrijven vertrekken. Boeren krijgen subsidies voor innovaties en besparende investeringen, terwijl in veenweidegebieden meer natuur komt en de boeren daar geld krijgen om te stoppen of zich elders te vestigen. Of vlees en andere producten uit eigen land daarmee duurder worden, is niet zeker. Maar de boer moet een goede boterham kunnen verdienen, zegt minister Carola Schouten van landbouw.

Welke veer moet u laten?

De energietransitie zal mensen het meest in de portemonnee raken. Het kabinet schuift naar voren dat de energiebelasting daalt, met 100 euro besparing voor een gemiddeld huishouden. Maar de gasprijs stijgt sneller, en wie nog niet van het gas af kan, zal dat merken. “Ik ben er niet om garanties te geven”, aldus minister Ollongren (BiZa, woningbouw). Wie de energierekening wil drukken, maar nog niet kan verbouwen of wacht tot zijn gemeente een warmtenet aanlegt, kan advies krijgen over kleinere besparingen. Voor zaken als isolatie en zonnepanelen is er een subsidiefonds (1 miljard tot 2030). Bij het warmtefonds kunnen huizenbezitters straks tegen lage rente geld lenen voor ingrijpende verbouwingen. Die moet je wel terugbetalen, al wordt de lening overdraagbaar als je je huis verkoopt. Dat betekent dat op je nieuwe huis ook zo’n lening kan rusten.

Hoeveel burgers kwijt zijn aan het rekeningrijden, hangt af van welk systeem een volgend kabinet kiest. Autogebruik zal meer gaan kosten en parkeerruimte bij nieuwbouw in de steden wordt schaars. Het kabinet wil nu vooral de autogebruiker niet tegen de haren in strijken. Voor het ov blijft het bij bestaande plannen, alleen voor fietsstallingen bij stations is extra geld. “De fiets is ons geheime wapen tegen de drukte”, zegt staatssecretaris Stientje van Veldhoven (mobiliteit).

Wie is er blij met het Klimaatakkoord?

Aannemers, technici en installateurs maken een vreugdesprongetje. Zij zien het Klimaatakkoord als stevige basis om Nederland flink te gaan verduurzamen. Er zal om hen gevochten worden, want het tekort aan dit soort technici loopt op. De plannen van het kabinet leveren groene banen op, zegt vakbond CNV. De doelen om Nederland aan de groene energie te krijgen resulteren in meer windparken, op land en in zee. Anderhalf miljoen huizen kunnen voor 2030 van het aardgas af dankzij het Klimaatakkoord, aldus Techniek Nederland. Technici kunnen aan de slag met isoleren en het plaatsen van warmtepompen, aldus voorzitter Doekle Terpstra. Ook zullen er meer zonnepanelen bijkomen, op daken, op land en water.

Ed Nijpels, die het polderoverleg voor het Klimaatakkoord leidde, is tevreden. Hij roept de honderden bedrijven en organisaties die in december hun plannen inleverden op om het eindpakket van het kabinet te steunen. “Een ongekende prestatie”, noemt Nijpels het eindresultaat. De energiesector en landbouworganisatie LTO reageren met positieve woorden. Die sectoren waarderen het vooral dat het kabinet maatregelen op termijn wil nemen, richting 2030 en 2050. Precies die gefaseerde aanpak is tegen het zere been van klimaatactivisten, die snelle actie eisen tegen CO2-uitstoot.

Wie heeft er kritiek?

Hoewel het kabinet het Klimaatakkoord trots etaleerde, klinkt kritiek uit invloedrijke hoeken. Greenpeace, Milieudefensie en vakbond FNV steunen het eindpakket niet, maakten ze vooraf al bekend. Zij vinden dat de lastenverdeling tussen burgers en bedrijven niet eerlijk genoeg is. Weliswaar komt er een CO2-heffing voor de industrie, maar de prijs zou niet hard genoeg zijn en te laat effect opleveren. Het fossiele bedrijfsleven wordt volgens milieuorganisaties te ruim bediend met honderden miljoenen subsidies, deels te besteden aan omstreden technieken zoals houtstook en CO2-opslag.

Opmerkelijk genoeg klinkt ook kritiek van het bedrijfsleven zelf. De gevolgen van het Klimaatakkoord moeten nog goed onderzocht worden, aldus de chemische industrie. Voorzitter Hans de Boer van werkgeversorganisatie VNO-NCW waarschuwt dat de CO2-heffing de economie kan schaden. Bedrijven zouden kunnen vertrekken naar het buitenland, met baanverlies als gevolg. Minister Wiebes: “Als je aan de ene kant zorgen hebt bij Milieudefensie hebt en aan de andere kant bij de industrie, dan zitten wij met het akkoord in het redelijke midden.” De Jonge Klimaatbeweging noemt de afspraken een aardig begin. Maar er moet een tandje bij, zeggen de jongeren. Vooral de ‘minimale afspraken’ voor duurzaam verkeer en voedsel vinden ze teleurstellend.

De hoofdpunten uit het Klimaatakkoord

- De Nederlandse CO2-uitstoot moet 49 procent lager zijn in 2030 (ten opzichte van 1990).
- Die halvering van uitstoot maakt een schone samenleving  haalbaar in 2050, afgesproken in het Parijse Klimaatakkoord. 
- Voertuigen moeten duurzaam en schoon worden. Vanaf 2030 zijn er alleen nog elektrische auto’s te koop. Vuile auto’s hoeven niet van de weg af, maar worden duurder.
- Woningen stoppen met aardgas. Voor 2030 krijgen 1,5 miljoen huizen een warmtepomp of warmtenetwerk in de wijk. Woningcorporaties regelen dat voor huurhuizen, wijk voor wijk.
- Woningeigenaren kunnen advies en subsidie krijgen om te isoleren. Geld lenen om het eigen huis te verduurzamen kan bij een warmtefonds, waarin jaarlijks 50 tot 80 miljoen euro zit.
- Grote bedrijven gaan een CO2-heffing betalen. Ze krijgen ook subsidie om schoner te gaan werken, met groene waterstof. Ook mogen ze broeikasgas gaan afvangen en in de zeebodem opslaan.
- De kolencentrales sluiten in 2030. Dankzij nieuwe wind-molens en zonnepanelen wordt dat jaar 75 procent van de Nederlandse elektriciteit groen.
- De bedoeling is dat in 2026 rekeningrijden wordt ingevoerd. Maar of dat gebeurt en hoe precies moet een volgend kabinet beslissen.
Over de lucht- en scheepvaart staan geen afspraken in het Klimaatakkoord.

Lees ook: 

Steun voor klimaatbeleid brokkelt snel af

Steeds meer Nederlanders vinden klimaat een belangrijk thema. Maar vooral omdat ze vrezen dat het hen te veel geld kost.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden