ColumnPatrick Jansen

Was Nederland maar net zo trots op haar natuur als op haar Hollandse meesters

De boodschap van het adviescollege van Remkes is glashelder. Om de beschermde natuur in een gezonde staat te krijgen moeten alle zeilen worden bijgezet. Vooralsnog heeft het kabinet daar zo’n 5 miljard voor uitgetrokken.

Het is een rekening voor decennia van achterstelling van natuurbescherming en overschrijding van milieugrenzen. Dat heeft Nederland ver gebracht. Zo is ons land ’s werelds tweede landbouwexporteur, ondanks haar kleine oppervlak en hoge bevolkingsdichtheid. Maar heeft het Nederland ook diep doen zinken. Zo is het Europa’s tweede slechtste natuurbeschermer.

Dat kan zo dus niet zo langer, zegt Remkes. Natuur moet de ruimte en adequate bescherming krijgen die haar toekomt. Trouwens ook volgens de wet, volgens internationale verdragen, volgens de ethiek en zelfs volgens de Bijbel.

“We gaan weer investeren in natuur. Dat is een kentering”, zei Minister Schouten daarom onlangs in Trouw. “Ik denk dat nu wel duidelijk geworden is dat je geen economische activiteiten kunt ontplooien als je niet aan natuurbeleid doet.” 

Ik las het met genoegen.

Maar mijn genoegen verdween toen ik las dat de minister een nieuwe werkgroep heeft ingesteld. Voor “het systematisch nalopen van alle Natura 2000 aanwijzingsbesluiten en wijzigingsbesluiten op doelen die niet direct voortvloeien uit de Vogel- en Habitatrichtlijn, inclusief de uitgangspunten die hieraan ten grondslag liggen en overwegingen met betrekking tot het mogelijk opschonen van deze doelen.” Met andere woorden, kunnen we niet gewoon nóg minder beschermen?

Ook moet de werkgroep “bekijken welke Natura 2000-gebieden door hun omvang en ligging structureel zwak zijn en blijven, en wat de mogelijkheden zijn voor het aanpassen van de beschermde status van deze gebieden”. Met andere woorden, kunnen we onze natuur gezonder laten lijken door ongezonde natuurgebieden weg te strepen?

Ontkenningsfase zeven zegt: het is te laat, de natuur is onherstelbaar aangetast

Zo lijken we in de zevende ontkenningsfase van de stikstofcrisis te zijn beland. Ik zet de fasen voor u op rij. (1) Er is geen stikstofprobleem, het is een essentiële voedingsstof voor planten. (2) Er is geen stikstofprobleem, brandnetels op de hei zijn ook natuur. (3) Er is een probleem, maar alleen op papier. (4) Er is een probleem, maar het komt niet door ons. (5) Het probleem oplossen is onmogelijk. (6) Het probleem oplossen kan, maar is te duur. (7) Het is nu te laat, de natuur is onherstelbaar aangetast.

Je zou haast vergeten dat het hier gaat om de absolute topstukken van onze natuurcollectie. Hier leven de meeste bijzondere dier- en plantensoorten. Hier is de ontginning en modernisering stilgezet en de natuurlijke historie bewaard gebleven. Dit zijn onvervangbare natuurschatten, karakteristiek voor Nederland.

Natura 2000 gebied Binnenveld, één van de kleinste natuurschatten. Beeld Patrick Jansen

Wat past echt een kentering zou zijn is als Nederland zou stoppen met de boekhoudkundige trucs om onder haar verplichtingen uit te komen. Als Nederland in plaats daarvan trots werd op haar Natura 2000-gebieden, net als op haar Hollandse meesters. Dat ze haar natuurschatten net zo zou behandelen als kunstobjecten van nationale betekenis met een beschermde status.

Topstukken zet je niet bij het vuil omdat ze in de weg liggen, beschadigd zijn en restauratie duur is. Topstukken verzamel en koester je. Bij schade laat je restaureren. Natuur met vreugde en trots.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden