Klimaatdoelen

Waarom pensioenreus ABP plotseling alle fossiele belangen wil afstoten: ‘Er is veel draagvlak voor deze keuze’

Manifestatie door Extinction Rebellion voor het hoofdkantoor van pensioenfonds ABP op de Amsterdamse Zuidas, afgelopen juni. De demonstranten eisten onder meer dat ABP zijn belangen in de fossiele sector zou afstoten. Beeld Patrick Post
Manifestatie door Extinction Rebellion voor het hoofdkantoor van pensioenfonds ABP op de Amsterdamse Zuidas, afgelopen juni. De demonstranten eisten onder meer dat ABP zijn belangen in de fossiele sector zou afstoten.Beeld Patrick Post

Opeens kondigt pensioenreus ABP een klimaatkoers aan. Het pensioenfonds wil alle belangen in fossiele energiebronnen afstoten. Die keuze is deels het gevolg van protest door ABP-leden.

Frank Straver

Het gaat te ver om te zeggen dat ABP gezwicht is onder druk van de achterban. Maar het is helder dat de oproepen van docenten, ambtenaren en politiemedewerkers voor een groene pensioenvoorziening hebben bijgedragen aan de keuze van het grootste pensioenfonds van Europa om 15 miljard euro belangen in fossiele energie, zoals aardgas en olie, in 2023 af te gaan stoten. “Er is veel draagvlak voor deze keuze”, zo formuleerde ABP-bestuursvoorzitter Corien Wortmann het liever.

Medewerkers van universiteiten, waterschappen, leraren oefenden druk uit, met protestacties en petities, in de hoop ABP te bewegen tot een klimaatvriendelijk beleggingsbeleid met de euro’s die 3 miljoen Nederlanders inleggen voor hun oudedagsvoorziening. “ABP Fossielvrij houdt ons hier al tijden scherp op”, zei Wortmann over het burgerinitiatief dat begin deze maand werd uitgeroepen tot de nummer 1 van de Trouw Duurzame 100. Die actiegroep stond klaar om een dezer dagen een procedure tegen ABP te starten, in de hoop dat de rechter ABP tot een duurzame koers zou dwingen – zoals in de Urgenda- en Shell-zaak.

Alarmerende toon

Toch was het volgens Wortmann vooral het laatste rapport van VN-klimaatpanel IPCC, dat tot een doorgehakte knoop in haar bestuurskamer leidde. Steviger dan ooit stond daarin dat de wereld afstevent op klimaatrampen, wanneer het niet lukt om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2 graden, en liever nog tot 1,5 graad. Hitte, droogte, stortregens, orkanen, oprukkende zeespiegels: met een warmere atmosfeer barst volgens het IPCC een keten van natuurgeweld los. “Een wake-upcall”, noemt Wortmann de alarmerende toon van de klimaatstudie, ondanks het feit dat daaraan een jarenlang gerinkel van alarmbellen over het klimaat voorafging.

Ook de nieuwe VN-klimaattop in Glasgow die eind oktober begint droeg bij aan het ‘momentum’ om 15 miljard euro aan beursgenoteerde fossiele belangen, zoals in Shell, weg te doen, volgens Wortmann. Een paar miljard aan niet-beursgenoteerde investeringen in olie en gas mogen iets langer blijven, maar die zwaait ABP ook uit. De pensioenreus vond ook bevestiging van eerder onderzoek waaruit bleek dat het wegdoen van fossiele aandelen geen geld kost, dus de pensioenpotten niet schaadt. “We doen dit zonder verlies aan rendement.”

‘Te kleine stapjes’

Opmerkelijk is dat ABP tot nu toe helemaal niet de duurzame kant op bewoog. Een belang in Shell werd uitgebreid. Olie- en gasbelangen afstoten kon niet, zei Wortmann recent nog. Oproepen voor een groener beleid van Shell en andere vervuilende energiereuzen steunde ABP niet. Nu zegt Wortmann dat de duurzame plannen van Shell en andere oliebedrijven ‘te kleine stapjes’ waren. De keuze om, zoals het ABP-bestuur eerder steeds betoogde, als aandeelhouder in gesprek te blijven met grote CO2-uitstoters in de olie-industrie zou, in het licht van de klimaatcrisis, niet langer houdbaar zijn.

ABP volgt het voorbeeld van kleine pensioenfondsen, van de horeca en de metaalsector. Zij kondigden al verkoop aan van hun fossiele belangen, onder druk van leden. ABP beweegt volgens het bestuur mee met de ‘radicale omslag’ die nodig is om het klimaat te redden. “We hopen een inspiratiebron te zijn voor andere pensioenbeleggers”, zegt Wortmann. Met de koerswijziging is de aangekondigde rechtszaak van actiegroep ABP Fossielvrij van tafel, zegt woordvoerder Hiske Arts.

De bedrijven waar ABP nog wél in investeert gebruiken meestal wel olie, gas en steenkolen, zoals in vrijwel alle sectoren gebruikelijk is. Het pensioenfonds hoopt die bedrijven te kunnen bewegen tot klimaatneutrale bedrijfsvoering, door fabrieken en processen te verduurzamen. In het voorjaar van 2022 wil ABP nieuwe eisen aankondigen voor bedrijven die deel mogen uitmaken van de beleggingsportefeuille. Want beleggen in een koekjesfabriek – om maar wat te noemen – kan nog steeds funest zijn voor het klimaat, wanneer die grossiert in het gebruik van vervuilende energiebronnen.

Wieneke Maris Beeld
Wieneke Maris

Wieneke Maris (41)

Docent aardrijkskunde op de Internationale School, Den Haag.
“Dat ABP het roer nu omgooit voelt als een overwinning voor alle pensioenleden die actie hebben gevoerd. Onze druk heeft gewerkt. Ik ben al de hele dag blij. De groene aankondiging is geweldig nieuws. Het ABP-bestuur heeft jaren volgehouden: we kunnen en willen niet af van fossiele belangen. Het duurde jaren voor ik erachter kwam dat ABP mijn pensioengeld belegt in fossiele energie. Wat wist ik daar nou van? Een actie van APB Fossielvrij gaf mij er zicht op. Zelf ben ik daarna op school een brievenactie gestart, waarbij collega’s ABP konden oproepen tot een fossielvrije koers. Ik voerde actie en tekende petities. Het is óns pensioengeld en ik wil niet dat dit naar vervuilende bedrijven gaat. Als docent aardrijkskunde vertel ik leerlingen veel over klimaatverandering. Zij maken zich ook zorgen, het klimaat gaat over hún toekomst. Dat maakt het extra belangrijk dat mijn pensioengeld de problemen niet erger maakt.”

Emiel Spanier Beeld
Emiel Spanier

Emiel Spanier (27)

Adviseur waterbeheer, Rijkswaterstaat
“Deze week zou ik voor collega’s een poll op intranet zetten, over hun wensen voor groenere pensioenopbouw. Dat hoeft nu niet meer. De nieuwe strategie van ABP is een aangename verrassing. Bij mij en veel collega’s bestond er al lange tijd onvrede over de fossiele beleggingen. Dat ABP nu al in 2023 wil verduurzamen is een geweldig signaal. Dat is nog sneller dat een petitie waarin wij vroegen om een fossielvrij pensioen in 2025. Zo blij als ik ben over de aankondiging, ik blijf ook vinden dat het eerder had gemoeten. Toen ik studeerde in Wageningen kende ik de actie ABP Fossielvrij al. Dus toen ik aan de slag ging bij Rijkswaterstaat wist ik: nu gaat mijn pensioengeld deels ook naar olie en gas. Dat voelde naar. Ik werk op het terrein van waterbeheer en klimaatadaptatie, droogteproblematiek vooral, dus ik weet goed wat de gevolgen van de fossiele industrie zijn.”

Amir Niknam Beeld
Amir Niknam

Amir Niknam (35)

Werkzaam bij politie
“Ik ben opgelucht dat ABP groen gaat beleggen. Deze week was er nog het nieuws over de zeespiegel die flink kan gaan stijgen door de klimaatcrisis. Ik weet niet hoe het bij jou zit, maar ik kan dan niet blijven wonen waar ik woon. Ik maak me daar zorgen over, al een hele tijd. Dat begon toen in bij de politie werkte in de opsporing van milieucriminaliteit. Daardoor ben ik me gaan verdiepen in klimaat en via een ambtenaar van de gemeente Amsterdam hoorde ik dat ABP miljarden investeerde in olie en gas. Ik heb me uitgesproken tegen de fossiele beleggingen via petities en bij het tv-programma Kassa. Misschien had ik meer actie kunnen voeren, anderen waren actiever. Maar ik ben blij dat ABP nu een klimaatvriendelijke koers kiest, al duurde het lang. Als politieagent zie ik de klimaatcrisis als een enorm veiligheidsrisico. Daartegen ‘nee’ zeggen kán dus.”

Lees ook:

De onvermoeibare burgers van ABP Fossielvrij zijn de winnaars van de Duurzame 100 van Trouw

Het burgercollectief ABP Fossielvrij is de nieuwe nummer 1 van de Duurzame 100 van Trouw. Deze leraren, ambtenaren en agenten oefenen samen druk uit op pensioenfonds ABP. Ze eisen dat hun afgedragen pensioengeld niet meer in vervuilende industrieën wordt belegd.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden