Groene Gids Voedselverspilling

Waarom je volle fruitmand meer kwaad doet dan goed

Appels en eieren horen in de koelkast, komkommers juist erbuiten. Hoe houd je eten langer goed, zodat het niet in de prullenbak eindigt?

Trek de gemiddelde gft-bak open en je ziet resten avondeten, groenten, fruit en droge boterhammen. Nederlanders gooien 34 kilo eten per jaar weg. Wereldwijd eindigt een derde van de voedselproductie in de afvalbak. Als voedselverspilling een land was, nam het 8 procent van de globale broeikasuitstoot voor zijn rekening. Dat is iets minder dan die van de hele Europese Unie samen.

Voedsel wordt verkwist bij oogst, opslag en transport, of eindigt in de container van een supermarkt of restaurant. Ruim de helft van de etensresten wordt thuis weggegooid. Dat is zonde, en bovendien prijzig: per Nederlander kost het een jaarlijkse 120 euro. Een berg aardappelschillen en koffieresten is natuurlijk niet te voorkomen. Een aanzienlijk deel van de voedselstapel is dat gelukkig wel.

Huishoudens doen al veel goed, zegt voedingsdeskundige duurzaam eten Corné van Dooren van het Voedingscentrum: “Brood en vlees invriezen om het langer vers te houden, bijvoorbeeld.” Vlees en vis invriezen heeft als bijkomend voordeel dat je mogelijke parasieten met de grond gelijkmaakt, voegt microbioloog Heidy den Besten van de Wageningen Universiteit toe.

Het gaat mis bij het kopen en bereiden van eten

Waar het vaak misgaat, volgens Van Dooren, is bij het kopen en bereiden van eten. Van tevoren een boodschappenlijst maken en de voorraadkast controleren, is een goed begin. Eenmaal in de supermarkt is het eigenlijk al te laat: “Dan neem je voor de zekerheid een pak pasta mee, terwijl je er thuis nog twee had liggen.” Gezinnen met kinderen verspillen om deze reden het meeste voedsel, aldus Van Dooren. Een gebrek aan tijd en een wisselend gezelschap aan de eettafel maken vooruit plannen moeilijk: “Een gezinslid komt bijvoorbeeld laat thuis van werken of sporten, of kinderen eten hun bord niet leeg.”

Verder is het aan te raden om seizoensproducten te kopen: “De prijs is niet alleen lager, ook zijn de aanvoerroutes korter.” Groenten en fruit hoeven zo geen kilometers per vliegtuig of vrachtwagen af te leggen, waardoor ze langer goed blijven. Bovendien kan het vervuilende broeikasgassen besparen.

Borden leegschrapen boven de afvalbak kun je nog het beste voorkomen door te koken op maat, zegt de voedselexpert. Bij het inschatten van hoeveelheden zijn pasta en rijst de bekendste boosdoeners: “Tijdens het koken neemt het volume anderhalf tot twee keer toe, door de opname van water. Voor 250 gram rijst hoef je dus maar 100 gram te koken.” Slechts één op de vijf mensen grijpt hiervoor naar de keukenweegschaal, terwijl het menig foute inschatting kan voorkomen.

In de fruitmand kan fruit elkaars houdbaarheid verkorten

Misschien wel de grootste oorzaak van verspilling? De fruitmand. Veel soorten fruit, waaronder bananen, appels, peren en perziken, stoten namelijk de stof ethyleen uit. Dit bevordert het natuurlijke rijpingsproces, en zorgt ervoor dat de bananen aan een tros tegelijk eetrijp zijn, bijvoorbeeld. Diezelfde fruitsoorten, maar ook avocado’s en tomaten, zijn hiervoor gevoelig. In de fruitmand kunnen ze elkaars houdbaarheid drastisch verkorten.

Verschillende bedrijven willen de conventionele fruitmand tegen ethyleen bewapenen. Zoals de fruitschaal van House of Thol, waar elk stuk fruit een apart compartiment krijgt. Een zakje korrels van Slowd zou de stof zelfs afvangen om het rijpingsproces te vertragen – een techniek die ook in de landbouw wordt gebruikt. Een laagdrempelige en effectieve manier om dit zelf toe te passen, is door snelrijpend fruit gescheiden te bewaren.

Den Besten wil de fruitschaal nog niet afserveren: “Omdat fruit op een schaal voor het grijpen ligt, eet je het sneller op en kun je meteen zien of het nog goed is.” Bovendien kan ethyleen ook in je voordeel werken, stelt de microbioloog. Als een avocado nog niet zacht genoeg is, rijpt hij sneller door hem naast een banaan te leggen, bijvoorbeeld. Haar advies luidt om een paar stuks fruit op de fruitmand te leggen, en de rest apart te houden.

Beeld Photo News

In de Groundfridge blijft de inhoud koel en vers

Producten binnen of juist buiten de koelkast bewaren, is ook een belangrijke bestrijder van verspilling. Appels en eieren doen het bijvoorbeeld uitstekend in de koelkast, vertelt voedselexpert Van Dooren: “Stel de koelkast idealiter in op 4 graden, dat geeft schimmels en bacteriën de minste kans om te groeien.” Komkommers, paprika's, tomaten en bananen houd je liever buiten de koeling. Door de kou gaan de cellen kapot, legt hij uit, waardoor ze zwart uitslaan en vocht verliezen: “Bewaar deze dus op kamertemperatuur.”

Net als rode wijn, blijft sommig eten langer goed in het donker. Avocado’s bijvoorbeeld, maar ook aardappelen, wortels en uien bewaar je het beste in een koele gangkast of kelder. Van Dooren: “Als je die niet hebt, kun je het net als vroeger onder een hoopje zand bewaren, maar de koelkast is vaak praktischer.”

Een ander alternatief is de Groundfridge: een compacte kelder die je in de tuin kunt ingraven. Zonder elektriciteit te verbruiken, blijft de inhoud koel en vers, extra handig voor moestuinierders die met grote hoeveelheden oogst blijven zitten.

De rubriek ‘Groene Gids’ beantwoordt praktische vragen over milieubewust(er) leven. Heeft u een praktische vraag over milieubewust(er) leven? Mail naar: groenegids@trouw.nl

Lees ook:

Een distributiecentrum om voedselverspilling tegen te gaan

Een speciaal distributiecentrum is het nieuwste wapen dat Rotterdam inzet tegen voedselverspilling. Want overgebleven voedsel is er te over.

Leve kliekjes, weg met het taboe op de doggybag

Of mensen thuis netjes hun bord leegeten zal per huishouden verschillen, maar in restaurants blijkt dit nogal een opgave.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden