Afvalscheiding

Waarom je plastic vaak gewoon weer in de vuilniszak mag gooien

Afvalscheidingsinstallaties worden steeds beter in het oppikken van plastic, beter dan mensen.Beeld Hollandse Hoogte

Steeds meer gemeenten stoppen met het apart inzamelen van plastic, blik en drankverpakkingen. Heeft afval scheiden dan geen nut?

Een nieuwe campagne moet Nederlanders aansporen om lege plastic verpakkingen recyclebaar te maken. ‘Maak het los en schraap, schud of knijp het leeg’, zo luidt de aansporing voor het weggooien van bakje, fles of zakje. Intussen stoppen echter steeds meer gemeenten met de aparte inzameling van plastic, blik en melk- of frisdrankpakken. Na Leiden en Rotterdam mag dit straks ook in Amsterdam en Utrecht weer bij het restafval.

Kunnen we wel ophouden met het scheiden van afval? Nee, zeggen diverse betrokkenen, afval scheiden blijft nuttig. Maar soms kunnen de afvalverwerkers dat beter dan de consument.

Sowieso blijft de aparte inzameling van glas en papier bestaan, net als die van groente-, fruit- en tuinafval, van kleding, elektronische apparatuur en klein chemisch afval (batterijen). Voor plastic, metaal en drankverpakkingen (PMD) hangt het af van de gemeente waar je woont.

Afvalbakken op het balkon

Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de afvalstromen en zij mogen kiezen hoe ze dat organiseren: scheiding door inwoners thuis (bronscheiding) of door machines bij de verwerker (nascheiding). “Het zijn twee gelijkwaardige systemen”, zegt Miranda Boer van het Afvalfonds Verpakkingen, dat met de heffingen die bedrijven betalen de inzameling en recycling van verpakking financiert. “Wij hebben geen voorkeur.”

Maar, zegt Boer, voor plastic en blik pakt nascheiding soms beter uit, met name in grote steden. “De opbrengst daar is soms vele kilo’s hoger dan toen ze nog aan bronscheiding deden.” Dat bleek bijvoorbeeld in Rotterdam, waar afvalverwerker AVR vorig jaar een nieuwe scheidingsmachine in gebruik nam. Na de proef schrapte Rotterdam zijn oranje PMD-bak.

Niet zo gek, zegt woordvoerder Fons Potters van de Vereniging Afvalbedrijven. “De grote steden zijn ook de gemeenten die het wat betreft restafval het slechtst doen van Nederland. In middelgrote en kleine gemeenten zijn aparte zakken of bakken effectief, maar in steden is vaak weinig ruimte voor afvalbakken op het balkon of containers op straat. Nascheiding is dan het meest effectief. Het scheelt ook extra rondjes met een vuilniswagen.”

Beeld Maarten Hartman

Machines zijn steeds beter in staat om – naast metaal, dat met een magneet makkelijk is te onderscheppen – ook melkpakken en plastic uit de grote hoop te filteren, zegt Potters. Voor plastic is dat ook nodig als de consument zelf zijn afval scheidt. “Daar zit vaak van alles tussen: hard plastic, dat op een andere manier wordt gerecycled dan zachte soorten, en rotzooi of viezigheid.”

Verscheept naar China

Hugo Bellaart, VVD-raadslid in Gooise Meren, onderzocht wat er met het plastic gebeurt dat in Bussum, Naarden en Muiden wordt opgehaald. Hij concludeert dat slechts 20 procent wordt gerecycled, dat een groot deel van de rest wordt verscheept, aanvankelijk naar China, inmiddels naar andere Aziatische landen. Toezicht op de verwerking is er niet, schreef hij vorig jaar in NRC Handelsblad. Begin deze maand besloot de gemeenteraad op zijn aandringen te kijken of ook Gooise Meren snel kan stoppen met het apart inzamelen van plastic.

Twijfel aan het nut van scheiden is er ook bij veel consumenten. “Je kunt van de gemiddelde Nederlander niet verlangen dat hij precies weet wat er wel en niet bij het PMD mag”, stelt Boer van het Afvalfonds. “Wie dat echt wil weten, kan de afvalscheidingswijzer van Milieu Centraal raadplegen.”

Die afvalscheidingswijzer blijft nodig, beaamt afvalspecialist Anne Kluivers van Milieu Centraal, want de afvalverwerkers kunnen het niet aan als alle gemeenten nu zouden willen overstappen op nascheiding. “Gemeenten die geen contract hebben met een nascheidingsinstallatie, moeten hun burgers dus nog zelf laten scheiden. De paar installaties die er nu in Nederland zijn hebben niet voldoende capaciteit om uit het restafval van alle Nederlanders plastic, blik en drinkpakken te sorteren.”

Mede door de afvalscheiding moet de hoeveelheid restafval per inwoner omlaag. Dit jaar had die hoeveelheid moeten uitkomen op honderd kilo, maar die doelstelling van het kabinet gaan we niet halen, zegt Kluivers. “In 2018 was dat landelijk nog 171 kilo, het verschilt erg per gemeente. We zijn wel op weg en binnen Europa doet Nederland het goed, maar we zijn er nog niet.”

De campagne Recycleklaar moet ook hierbij helpen. “Hij is gericht op gemeenten die aan bronscheiding doen”, zegt Boer van het Afvalfonds, “maar ook bij nascheiding is het goed als de verpakkingen leeg zijn”.

Alles bij elkaar

Recyclen is goed, hergebruik is nog beter, zegt staatssecretaris Stientje van Veldhoven. Zij heeft afspraken gemaakt met de producenten om gebruik van verpakking verder terug te dringen, de inzameling te verbeteren en te zorgen voor meer hergebruik van glas, plastic, karton, metaal en hout. Een van de maatregelen is het scheiden door burgers makkelijker maken door al het lege verpakkingsmateriaal met uitzondering van glas en papier voortaan samen in te zamelen. Nu geldt dat alleen nog voor plastic, metaal en drankverpakkingen (PMD). Onder druk van vooral kleine brouwerijen wordt statiegeld op glazen bierflesjes niet verplicht, maar het wordt wel gestimuleerd door het hergebruik bij de recyclingdoelen mee te tellen.

Europa heeft zich ten doel gesteld in 2030 70 procent van alle verpakkingen te recyclen. Nederland haalt dat doel naar verwachting al volgend jaar en Van Veldhoven wil meteen verder, naar 74 procent in 2025. Uiteindelijk moet Nederland toe naar recycling en hergebruik van alle verpakkingen, vindt de staatssecretaris.

Lees ook:

Sommige mensen produceren nauwelijks afval. Hoe doen ze dat?

Nederlanders produceren jaarlijks ongeveer vijfhonderd kilo afval per persoon. Toch zijn er ook mensen die ‘zero waste’ leven. Hoe verminderen zij hun afvalproductie?

Tips voor het scheiden van plastic: dit mag wel en dit mag niet in de plastic afvalzak

Heeft plastic scheiden zin, vroeg de Groene Gids onlangs. Nu antwoord op de vraag: wat leent zich voor hergebruik?

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden