null Beeld
Beeld

ColumnPatrick Jansen

Waarom ik me stoor aan een bos vol bomen

Patrick Jansen

Als mijn vrouw en ik door het bos in de buurt lopen, ervaren wij dat totaal verschillend. Zij geniet van herfstkleuren, dennengeur, de afwisseling van naald- en loofbos. Ik ervaar diezelfde dingen, maar erger me.

Het bos wordt namelijk gedomineerd door boomsoorten uit Noord-Amerika en Azië, zoals douglasspar, Japanse lariks, Amerikaanse eik. Sommige stukken van dit Natura2000-gebied bestaan zelfs voor 99 procent uit deze ‘exoten’.

Bosbouwers introduceerden deze bomen ooit om hout te telen. Nu hun plantages zijn omgedoopt tot natuurreservaten voor de bescherming van onze flora en fauna is dat een probleem. De exoten nemen niet alleen ruimte van inheemse bomen in, ze zijn ook waardeloos voor de talloze insecten, schimmels en andere organismen die van inheemse bomen afhankelijk zijn.

Zo leven er op en in Europese zomereiken honderden soorten gespecialiseerde insecten, op Amerikaanse eiken die hier groeien slechts een dozijn. Een bos vol exotische bomen betekent dus minder biodiversiteit.

Daarom vind ik het wel mooi als bastkevertjes korte metten maken met fijnsparren en lariksen. Evenmin vind ik het erg als natuurbeheerders exotisch bos willen omvormen naar inheems bos.

Kolossale machines

Wel stoor ik me aan de manier waarop dat vaak gebeurt: met kolossale machines die alles vernielen, ook wat wél inheems is. Als de boel na die ingreep weer vol­groeit met dezelfde exoten, lijkt het net of het niet eigenlijk om het hout ging.

Bos omvormen kun je ook voorzichtig doen, door exoten te ‘wieden’ en inheemse bomen te helpen. En als je dat goed doet, moet je na verloop van tijd je handen er vanaf kunnen trekken en gaat het vanzelf. Al zal het nooit lukken om alle exoten weg te krijgen.

Maar paddenstoelenliefhebbers protesteren. Zij redeneren dat exotische naaldbomen juist veel bijdragen aan de biodiversiteit, want in naaldbossen groeien veel bijzondere paddenstoelen. Ja doei, denk ik dan. Horen die paddenstoelen niet ook bij die verre streken? Dan is dáár de plek waar ze beschermd moeten worden. Hier hebben we onze eigen inheemse paddenstoelen te redden.

Ook ornitholoog Rob Bijlsma vervloekt de bestrijding van exoten. Hij houdt van naaldbomen omdat roofvogels er graag in broeden – daar vallen ze minder op. Hij vindt dat de natuur het moet oplossen en dat alle soorten erbij horen. Ik vraag me af waar die roofvogels broedden voordat bosbouwers met naaldbomen gingen slepen.

Mijn vriend de bosbouwer ten slotte, die de exoten liefheeft vanwege hun lange stammen en mooie hout, beschuldigt mij van ‘botanisch racisme’. Dan wijs ik hem er fijntjes op dat het hier niet gaat om mensen van verschillende afkomst, maar om verschillende soorten in ballingschap.

Nieuwe reden

Inmiddels hebben bosbouwers een nieuwe reden verzonnen om exoten te introduceren. Hoewel er niet één inheemse boomsoort is die door klimaatverandering uit Nederland dreigt te verdwijnen, willen zij boomsoorten uit warme streken bijplanten om de bossen ‘klimaatbestendig’ te maken. Dit staat zelfs in de nieuwe Bossenstrategie waarover de kamer moet beslissen.

Ook deze exoten zijn voor onze inheemse insecten lang zo waardevol niet als de inheemse. Zo dreigt ons bos qua biodiversiteit van de regen in de drup te geraken.


Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden