Besmettingen

Waarom de Nederlandse nerts een minder groot gevaar vormt dan de Deense

Nertsen bij het onderzoeksbedrijf voor pelsdieren in het Brabantse Ederveen.Beeld ANP

Nederland gaat niet over tot preventief ruimen van de laatste nertsenfokkerijen. Niet nodig, zegt een woordvoerder van minister Schouten. Evenmin gaan de grenzen dicht voor Denen.

Met het pelzen van hun nertsen (het doden van de dieren en ze van hun vacht ontdoen) zitten de Nederlandse nertsenbedrijven momenteel in de laatste fase van de jaarcyclus. Daarmee komt half december een einde aan de sector, want opnieuw gaan fokken in het voorjaar is niet meer toegestaan. 

De wet laat weliswaar nog even op zich wachten, net als de regeling die de nertsenboeren financieel moet compenseren voor het sluiten van hun bedrijven. Maar de meeste fokkers doen met hun pelzen in december ook hun moederdieren weg.

De sector ruimt zichzelf op en er is geen reden dat proces met een paar weken te versnellen, zegt een woordvoerder van het ministerie van landbouw, natuur en voedselveiligheid. Het coronavirus is in Nederland immers niet vanuit nertsenbedrijven verspreid onder de bevolking, zoals nu mogelijk wel het geval is in Denemarken.

“De situatie is hier anders dan in Denemarken”, legt de woordvoerder uit. “Daar is lange tijd helemaal niet geruimd. Wij hebben telkens het bedrijf geruimd waar nertsen besmet waren. En we hebben de meest vergaande maatregel genomen door de verplichte stoppersregeling van 2024 drie jaar te vervroegen.”

In Nederland meer werknemers besmet dan gedacht

Op de nertsenboerderijen was er wel kans op besmetting, vertelt Arjan Stegeman, hoogleraar diergeneeskunde in Utrecht en vice-voorzitter van het Outbreak Management Team Zoönosen (OMT-Z). “Van de werknemers in de stallen heeft 66 procent een infectie gehad, schrijft ons nertsenonderzoeksconsortium dinsdag in wetenschappelijk tijdschrift Science. In de stal zit het virus overal, in voederbakken, op de kooien, de lucht.”

Bekend was al dat twee werknemers van twee fokkerijen in mei besmet raakten, toen persoonlijke beschermingsmiddelen nog niet waren geadviseerd. Toch noemt het OMT-Z het risico voor omwonenden verwaarloosbaar. In luchtmonsters van buiten de fokkerijen is het virus niet aangetroffen en bij Covid-19 patienten rond nertsenhouderijen werden geen virusvarianten van nertsen aangetood

Omdat het razendsnel oplopend aantal besmettingen onder nertsen niet leek te stuiten, adviseerde het OMT-Z deze zomer om de sector te beëindigen voor de nieuwe paartijd in maart begint, in plaats van over drie jaar zoals al eerder was besloten. Het kabinet nam dat advies eind augustus over. 

In Denemarken is de sector groter en verspreid over het hele land

Inmiddels zijn 69 bedrijven geruimd. Op de resterende 57 bedrijven is het relatief rustig, zegt de woordvoerder van het ministerie. “Het aantal besmettingen per week is gedaald naar één of minder, dankzij beschermingsmaatregelen en een goede controle. Bedrijven moeten wekelijks hun kadavers laten zien en ze worden nog steeds geruimd als daar een besmetting bij zit.”

De geruimde bedrijven liggen, voornamelijk in Noord-Brabant en Limburg en twee in Gelderland. “Er is geen besmetting boven de grote rivieren. In Denemarken is de sector groter en verspreid over het hele land.” Van de overgebleven 57 bedrijven liggen er maar vijf in risicogebied, zegt Stegeman. “Voor de andere 52 hebben we geen reden te denken dat het virus er nu is, omdat ze wekelijks worden onderzocht.”

De ruimingen hebben resultaat gehad, beaamt Wim Verhagen, voorzitter van de Nederlandse Federatie van Pelsdierenhouder (NFE).  “Wanneer ergens een besmetting was geconstateerd, werd het bedrijf geruimd, ook al waren het maar een paar nertsen. Daardoor zag je de besmetting na de zomer afvlakken.”

Volgens Verhagen is de sector nog niet zover dat ze zichzelf opheft. “Het is cruciaal dat die stoppersregeling er komt, daar wachten de nertsenhouders op. In Denemarken speelt hetzelfde, ook al wordt gezegd dat daar nu alle bedrijven worden geruimd. Dat is niet zo, je kunt niet zomaar gezonde dieren ruimen.” 

Het onderzoek hoe het virus zich over de bedrijven verspreidt is nog niet afgerond. Het spitst zich toe op drie theorieën, zegt Stegeman. “1. Bestrijden van dierziektes is ingewikkelder als de mens er ook bevattelijk voor is. 2. Infectieroutes die slecht in beeld zijn te krijgen, bijvoorbeeld door wild, vogels of katten. Dat zou ook kunnen verklaren dat de ziekte beperkt bleef tot Zuidoost-Nederland. En 3. misschien zijn sommige nertsenhouderijen al eerder besmet en zit er soms een lange tijd tussen insleep en openbaring. We vinden nog steeds dezelfde virusvarianten als in juni.” 

Het kabinet vindt het ook niet nodig om de grenzen te sluiten voor reizigers vanuit Denemarken, zoals het Verenigd Koninkrijk afgelopen weekeinde deed. 

Lees ook:

Coronamutatie in Denemarken kan leiden tot ‘een nieuwe pandemie’

Via nertsen is in Denemarken een mutatie van het coronavirus ontstaan die ook overspringt op mensen. Deskundigen zijn bezorgd, alle nertsen worden geruimd.

De nertsenhouderijen moeten dicht, maar hoe konden zovéél nertsen besmet raken?

Er komt per maart volgend jaar een definitief einde aan de nertsenhouderij in Nederland. Intussen speelt de vraag: hoe kunnen zovéél farms met corona zijn besmet? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden