O.C. HooymeijerVuurkopje

Vuurkopje voelt zich het meest senang op de daken van datacentra langs snelwegen

Vuurkop valt op door zijn vuurrode kop met donkere oogvlek. Beeld Linus Harms
Vuurkop valt op door zijn vuurrode kop met donkere oogvlek.Beeld Linus Harms

Vuurkop L 42 cm Caumpolyhorhiigius luchiiferum

Was van oorsprong algemeen langs kusten, duinen, kwelders en slikken. Als broeder vooral te vinden op zand- en kiezelstranden. Broedkolonies in Nederland op de Waddeneilanden, met uitzondering van Schiermonnikoog. Redelijk compacte vogel. Verenkleed mannetje saai. Bruinachtig beige, met iets rosse kop. Vrouwtje bolrond. Een wat plompe, doch verrassend sierlijke verschijning. Onmiskenbaar uitbundig wit met gele accenten en zwarte staartpunt. Vuurrode kop met donkere oogvlek.

Heeft de laatste jaren broedgebied verlegd van de natte kwelders en de bij hoogwater droogblijvende zandplaten naar de met grind ­bedekte daken van de grote op- en overslag­bedrijven alsmede de enorme datacentra langs snelwegen. Daar deze hooggelegen broedgelegenheden min of meer onbereikbaar zijn voor rovers als rat, vos, marter en verwilderde huiskat en het verlies van jongen daardoor beperkt blijft tot de natuurlijke dood van een enkel zwakker exemplaar, is de populatie Vuurkoppen enorm gegroeid. Met de opkomst van het zonnepaneel is de predatie vanuit de lucht door Havik, Sperwer en Albrak ook zo goed als verdwenen.

Van dak springende jonge Kopjes (onder) Beeld O.C. Hooymeijer
Van dak springende jonge Kopjes (onder)Beeld O.C. Hooymeijer

Balts boeiend. Een troep broedse wijfjes voert met opgezette vleugel- en staartpennen een sierlijke rondedans uit waarbij de helrode kop schokkend heen en weer geslingerd word. Met een duifachtig ‘koeren’ worden overvliegende mannetjes gelokt teneinde in een korte tijdspanne het merendeel van de vrouwtjes te bevruchten. Opvallend is dat de rol van de mannelijke Vuurkop hiermee is uitgespeeld en hij door de vrouwtjes van de bolderplaats wordt verjaagd. De vier tot vijf op stenen gelijkende, gespikkelde, onregelmatig gevormde eieren worden lukraak door de bevruchte wijfjes in het dakgrind gelegd.

Zorgvogel helpt de moederkloek

Bij het uitbroeden, voederen en verzorgen van de jonge Vuurkopjes krijgt de moederkloek hulp van een ‘kuikenloos’ vrouwtje. Deze zogenoemde ‘zorgvogels’ verdelen hun hulp onder vaak tientallen nestelende vogels. Zodra de jonge Kopjes het dons voor het nog prille verenpak hebben verwisseld, worden zij door de moedervogel tezamen met de zorgvogel naar de rand van het dak begeleid en gedwongen naar beneden te springen. Enige begroeiing van licht struikgewas of ongemaaid, kruidig gras onder de gevel is hierbij van levensbelang. Bij een verkeerde keuze, bijvoorbeeld boven geparkeerde auto’s of harde bestrating als klinkers, betontegels of asfalt, kan het voorkomen dat een heel nest jongen te pletter valt.

Roep, alleen door vrouwtjes, een wat onaangenaam schril, kwakend ‘KKKAkkkekakKKekke­kak’ ... Tijdens balts en bij de verzorging van het legsel een duifachtig koeren. ­Mannetje gewoonlijk zwijgzaam.

Volksvogelwijsheid: Herkomst Nederland (Ameland ca. 1920) “Dy frou hat it fjoer yn de kop”. Vertaling: “Die vrouw heeft het vuur in de kop.”

Iedere week beschrijft O.C. Hooymeijer een vogel die aan zijn brein is ontsproten. Eerdere afleveringen in de serie ‘De Wondere vogelwereld van O.C. Hooymeijer’ leest u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden