Natuurdagboek

Vroege nachtvlinders wachten op de dans

De voorjaarsspanner.Beeld Jeanette Essink

Nu de winter het na een paar koude nachten laat afweten, kunnen ’s avonds de voorjaarsspanners op de buitenlamp, de koplampen of het raam afkomen. 

De grote en vooral de kleine voorjaarsspanner waren al actief, ze losten de wintervlinders naadloos af. Hun vroege komst werd onderbroken door de vorst, maar als de nachttemperatuur tot een graad of vijf stijgt, worden ze weer actief. En dat blijven ze nog wel een week of zes.

Kleine voorjaarsspanners kunnen talrijk zijn, maar meestal blijven ze bescheiden in hun aantallen. Wie geen loofbomen in de buurt heeft, heeft hoe dan ook het nakijken, want voorjaarsspanners, de kleine zowel als de grote, hebben loofbomen nodig als waardplant. De grote voorjaarsspanner is zelfs zo kieskeurig dat ie alleen eiken wil. In de boomrijke, zuidoostelijke helft van ons land zijn beide voorjaarsspanners algemeen, maar in de noordwestelijke helft met klei- en veengrond komen ze weinig voor.

Verdringen rond de boom

De vrouwtjes kruipen op een boom. Ze hebben amper vleugels en kunnen niet vliegen. Ze zitten als boombloempjes te wachten tot een mannetje ze ten dans vraagt. De mannetjes vliegen wel –gevleugelde nachtvlinders die nu op uw raam plaatsnemen, zijn vrijwel gegarandeerd mannetjes – en verdringen zich rond de boom waar ze de verleidelijke geurtjes van de vrouwtjes opsnuiven.

Als het klikt, volgt een paring. De uitdrukking dat het ‘klikt’ hebben vlinders uitgevonden, want om lichaamssappen te overhandigen, klikken ze elkaars achtersten aan elkaar. In de zomer kun je aangeklikte dagvlinders zien vliegen en nu zou je ’s nachts in het licht van een zaklamp aangeklikte voorjaarsspanners kunnen zien vliegen. Dan vliegt alleen het mannetje en wordt het vrouwtje meegesleept. De vrouwtjes zetten eitjes af op (eiken)bomen. In april komen er rupsjes uit, net als de boomblaadjes uitbotten. Jammie! Volgevreten gaan de rupsjes ondergronds om zich te verpoppen.

Iedere dag verwondert Koos Dijksterhuis zich over iets dat groeit of bloeit. Eerdere afleveringen leest u op trouw.nl/natuurdagboek.

Lees ook:

De afname van vlinders is een sluipend proces

Boeren gaan meepraten over biodiversiteit (Trouw, 26 oktober). Dat is goed nieuws, want de landbouw is een van de belangrijkste oorzaken van de alarmerende achteruitgang daarvan, zegt Titia Wolterbeek, directeur van De Vlinderstichting.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden