ReportagePaddentrek

Vrijwillig op de knieën om padden te redden: ‘Ik zie wat bewegen’

Mirjam Förch in Zeist op zoek naar padden en salamanders die in straatkolken zijn gevallen. Beeld Werry Crone

Honderdduizenden padden en salamanders komen ieder jaar vast te zitten in straatkolken. Omdat gemeenten geen maatregelen nemen, trekken vrijwilligers de putten open om de beestjes te redden.

“Ik zie wat bewegen”, zegt Mirjam Förch van de paddenwerkgroep in Zeist-Noord. Met een zaklamp schijnt ze in de put terwijl ze door het kleine gaatje op de deksel het water aftuurt. Het duurde even, de padden waren blijkbaar geschrokken door haar komst en onder water gedoken. Maar nu laten de vermoeide padden zich gewillig met een schepnet door Förch uit de put redden. Eenmaal op het droge huppen de dieren verder naar de eindbestemming: een vijver om zich voort te planten.

Jaarlijks trekken padden van winterverblijfplaats naar voortplantingswatertjes en weer terug. Niet alleen tijdens de paddentrek, maar ook in de maanden daarna steken ze straten over en moeten ze langs trottoirkolken, in de volksmond putten genoemd. De meesten kunnen niet over de trottoirrand springen. Ze gaan de goot af op zoek naar een verlaging en belanden daarbij niet zelden in putten. Onderzoeksorganisatie Ravon zegt dat het om ruim een half miljoen volwassen, en een veelvoud juveniele amfibieën per jaar gaat.

“Amfibieën zijn geen klimmers”, weet Raymond Creemers, die voor Ravon onderzoek doet naar de dieren in straatkolken. “Ze blijven vastzitten in de diepe put en sterven een hongersdood.” Ook zeldzame soorten, zoals de in Europa beschermde kamsalamander of rugstreeppad, vallen in de putten en dat is slecht voor de biodiversiteit in het gebied.

Sommige gemeenten of actiegroepen plaatsen gaas voor de putten, maar dit is geen oplossing volgens Creemers. Regenwater moet snel kunnen worden afgevoerd. Het gaas, dat ook bladafval tegenhoudt, maakt dat lastig. Ravon zoekt al een tijdje naar een oplossing waarmee de dieren zelf uit de put kunnen klimmen. “Bij de succesvolste methode, waarbij ruw materiaal tegen de wanden wordt geplakt, klimt 95 procent van de salamanders en ruim 75 procent van de kikkers en padden binnen één nacht uit de put”, aldus Creemers.

Een geredde pad. Beeld Werry Crone

De oplossing lijkt voorhanden, maar dan moeten die putten wel geproduceerd worden. “Het vergt een speciaal ontwerp waar kolkfabrikanten alleen mee aan de slag gaan als daar vraag naar is”, aldus Creemers. Omdat alleen de kolken in de buurt van vijver of bosgebied vervangen hoeven te worden, hebben gemeenten er maar kleine aantallen van nodig. “Dat is voor fabrikanten niet voldoende om de machines te laten draaien.” Terwijl de paddentrek steeds meer aandacht krijgt, is dit probleem onzichtbaar, zegt Creemers. “Hoe meer gemeenten actie ondernemen, hoe verleidelijker het voor fabrikanten is om daarin mee te gaan”.

Ook Mirjam Förch hoopt op actie van de gemeente. In Zeist waar ze een aantal dagen per week de putten controleert, zijn ruim tweehonderd straatkolken op plekken waar veel padden zitten. In de afgelopen maanden heeft ze er bijna honderd kunnen redden. “Het is veel werk en de periode duurt nog lang. Maar ik kan het niet over mijn hart verkrijgen de diertjes dood te laten gaan.”

Förch maakt zich zorgen over dit probleem als straks pasgeboren padjes de tocht moeten maken. “De oplossing is een klimwand zodat de padden zichzelf kunnen redden.” De gemeente Zeist wil niet reageren op vragen over padden in straatkolken. Om veiligheidsredenen is het voor particulieren niet toegestaan zonder toestemming de kolken te openen, aldus Creemers.

Lees ook: 

‘Klaar-overs’ redden duizenden kikkers

Vrijwilligers hielpen in 2008 kikkers en padden bij het veilig de weg overgesteken.

Waarom we padden alleen in het voorjaar helpen met oversteken

Natuurdagboek Koos Dijksterhuis over paddentrek in het voorjaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden