Voor de industrie is Atsma de échte plastic hero

Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu Joop Atsma (L) en staatsecretaris Henk Bleker (Natuur).

Staatssecretaris Atsma (milieu) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) kibbelen nog even na over de precieze uitleg van de overeenkomst, maar vaststaat dat het statiegeld op plastic flessen zal verdwijnen.

Atsma vergat maandag in een brief aan de Tweede Kamer weliswaar te vermelden dat de VNG voorwaarden stelt aan die afschaffing en pas in 2015 een definitief besluit wil nemen. Toch erkent de club van gemeenten met het akkoord dat afschaffing van statiegeld 'een begaanbare weg' is. Atsma gaat ervan uit dat daarmee een 'principiële wissel' is genomen.

De ommezwaai van de VNG zal voor de nodige discussie zorgen bij de leden, want die spraken zich in juni 2011 nog in grote meerderheid uit vóór een uitbreiding van de statiegeldregeling, naar kleine flesjes. Daarmee weten zij zich gesteund door 70 procent van de Nederlanders. Nog eens 73 procent vindt de afschaffing juist een slechte zaak.

Statiegeldheffing op kunststof drankverpakkingen is zeer effectief. Meer dan 95 procent van de flessen wordt door de consument teruggebracht naar de winkel, waardoor een stroom kunststof ontstaat die niet wordt vervuild door andere verpakkingen en etensresten. Daardoor kunnen deze flessen beter worden hergebruikt, en zijn ze als afval meer waard.

Waarom Atsma de succesvolle regeling niet wil uitbreiden maar afschaffen, staat te lezen in zijn brief aan het parlement. De supermarkten en de verpakkingsindustrie vinden deze manier van inzamelen omslachtig en duur. Er zijn in Nederland inmiddels scheidingsinstallaties gebouwd die het apart inleveren van flessen ook overbodig maken, aldus de branche. Atsma is het als staatssecretaris van milieu met de industrie eens. De flessen inleveren bij de oranje bak of in de gewone zak, zal leiden tot een goedkopere en minstens zo efficiënte inzameling, is zijn belofte.

Opvallend is dat hij zijn verwachting volledig baseert op cijfers afkomstig van de branche zelf. In februari 2011 concludeerde de inspectie nog dat die gegevens onbetrouwbaar waren. Nedvang, de lobby-organisatie van de verpakkingsindustrie, beweerde altijd dat 80 procent van het ingezamelde plastic wordt hergebruikt. Na onafhankelijke doorrekening door de inspectie van de branche-cijfers bleek dat het slechts om 50 procent hergebruik ging. De andere helft moet vanwege vervuilingen en vermengingen gewoon worden verbrand.

Het inspectierapport uit 2011 waarin de cijfers over 2008 en 2009 worden gecontroleerd, blijft voorlopig de enige onafhankelijke telling. Atsma schrijft in zijn brief aan de Kamer dat hij de gegevens over 2010 nog steeds niet kan leveren, omdat zijn inspectie opnieuw onbetrouwbaarheden in de gegevens van de industrie heeft aangetroffen, waardoor een 'vertroebeld beeld' ontstaat.

Vervolgens baseert de staatssecretaris zijn besluit met statiegeld te stoppen wel volledig op de lobby-informatie van de industrie. Hij 'belooft' weliswaar dat er een sluitende onderzoeksmethode komt, de branche 'garandeert' dat de ingezamelde hoeveelheid kunststofafval niet terugloopt, en de staatssecretaris 'verwacht' dat het zwerfafval niet zal toenemen als lege flessen geen kwartje meer waard zijn, maar achteloos kunnen worden weggegooid. Maar harde informatie die zijn ommezwaai ondersteunt, is niet te vinden.

Atsma kondigde vorig jaar naar aanleiding van het gesjoemel door de branche aan dat Nederland bij de Europese Commissie zal pleiten voor een uniforme meetmethode voor hergebruik van plastic, die het werkelijk resultaat blootlegt. Zolang deze er nog niet is, bouwt de staatssecretaris zijn nieuwe beleid op drijfzand. Alleen de industrie juicht: voor haar is Atsma de échte plastic hero.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden