Groene ClaimPukka-thee

Volgens Pukka is duurzaam theedrinken nog nooit zo makkelijk geweest, maar ze zijn één ding vergeten

Beeld Marieke Verdenius

Een betere wereld begint in je luie stoel, met een kop thee. Volgens de oprichters van Pukka-kruidenthee was duurzaam consumeren nog nooit zo makkelijk. Alleen water koken blijft een heikel punt.

Een waarschuwing vooraf: Pukka-thee is niet voor cynici. Neem alleen al de naam, een woord uit het Hindi dat ­‘oprecht’ of ‘authentiek’ betekent. Op de website wordt het omschreven als een ‘positief, rijp, sappig, smaakvol en heerlijk woord om uit te spreken’. Bij Pukka is thee niet alleen sappig, maar ook een middel voor een hoger doel: het welzijn van de planeet en haar bewoners bevorderen.

Gefascineerd door de medicinale kracht van kruiden begonnen Sebastian Pole en Tim Westwell in 2001 hun missie op een zolder­kamer. Na eindeloos veel brouwsels en aangescherpte businessplannen brachten ze een reeks theeën op de markt die zijn gebaseerd op de principes van de eeuwenoude Indiase ­geneesleer Ayurveda. De kant-en-klare ­kruidenmengsels hebben alleen nog heet ­water nodig om hun helende werking te verspreiden.

En dat is precies het probleem. In 2017, ­nadat Pukka was overgenomen door Unilever, liet het bedrijf de milieubelasting van een kop thee doorrekenen. Bijna de helft van de CO2-uitstoot komt voor rekening van het water ­koken. Een kwart komt uit de keten van toeleveranciers en 11 procent is te herleiden tot de afvalfase.

Alles opdrinken

Experts bevestigen deze verhouding. Twee van hen verwijzen zelfs naar een studie waarin het aandeel van water koken kan uitkomen op meer dan 70 procent van de totale milieubelasting van een kop thee. “Ten opzichte van ­andere dranken heeft thee een lage klimaatbelasting, maar die loopt snel op als je te veel water kookt,” zegt Mariken Stolk van voorlichtingsorganisatie Milieu Centraal. “Bij drie keer meer water koken dan je nodig hebt, is de klimaatimpact twee keer zo groot. Als je twee keer zoveel water kookt, is de impact anderhalf keer zo groot.”

Boki Luske, onderzoeker landbouwkunde en ecologie aan het Louis Bolk Instituut, wijst erop dat het op maat zetten van theewater ­relatief inefficiënt is. “Je kunt beter in één keer water koken voor een pot en die warm houden. Het is dan wel belangrijk dat je alles opdrinkt.”

Ondanks dat Pukka dus maar verantwoordelijk is voor de helft van de milieubelasting van een kop thee, zijn de getallen in de infographic moeilijk te interpreteren, zegt Pita Verweij, universitair hoofddocent aan het ­Copernicus Instituut voor Duurzame Ontwikkeling van de Universiteit Utrecht. “Dat komt omdat ze alleen percentages noemen en geen absolute hoeveelheden emissies in CO2-equivalenten.”

Beeld Marieke Verdenius

Wildpluk

Tegelijkertijd doet het bedrijf van alles om de negatieve impact van de productie te minimaliseren. Zo zijn alle geteelde kruiden biologisch gecertificeerd en heeft de helft eveneens het Fair for Life-keurmerk. Fair for Life garandeert goede lonen en arbeidsomstandigheden voor producenten in een kwetsbare positie, meestal boeren die kleinschalig werken. Het voordeel van Fair for Life ten opzichte van Fairtrade is dat het geen onderscheid maakt tussen ‘ontwikkelde’ en ‘ontwikkelingslanden’. Dat betekent dat ook thee en kruiden uit Europa en Turkije kunnen worden gecertificeerd.

De sociale en milieueisen van Fair for Life zijn weliswaar ambitieus, maar ze worden niet door een onafhankelijke partij gecontroleerd, zegt Stolk. “Een keurmerk is betrouwbaarder als er een duidelijk sanctiebeleid is en als de controle wordt gedaan door een externe en geaccrediteerde partij.”

Zo’n 20 procent van de kruiden in Pukka-thee komt van wildpluk. Om te zorgen dat dat een beetje fatsoenlijk gebeurt, heeft het ­bedrijf het Fair Wild-keurmerk. Ruerd Ruben, hoogleraar impactanalyse aan de Wageningen Universiteit weet dat Fair Wild vooral voor ­natuurlijke medicijnen en aromatische planten wordt gebruikt. “Het keurmerk is aangesloten bij de koepelorganisatie van certificatie. Er is inspectie, al zijn de rapporten niet openbaar.”

Verweij denkt dat het keurmerk kan helpen overexploitatie van wilde planten te voorkomen. “Het is cruciaal om de draagkracht van een gebied te weten en de populaties in de gaten te houden. Tegelijkertijd is het wel relatief duur om dit goed te kwantificeren, terwijl de kruidenopbrengst per hectare vaak laag is.”

Plastic coating

Om CO2-uitstoot te beperken, vraagt Pukka boeren de grond niet te ploegen. De organische stof in de bodem neemt dan toe. Niet ploegen scheelt inderdaad, zegt Roline Broekema van Blonk Consultants. “De uitstoot van koolstof uit de grond gaat zo omlaag en het uitspoelen van water, meststoffen en pesticiden wordt verminderd.” Ruben wijst erop dat deze besparing beperkt is als theeplantages goed worden onderhouden. “Dan kunnen ze tot wel veertig jaar staan en is er maar weinig nieuwe grond nodig.”

Om ze vers en smaakvol te houden, zitten de theezakjes per stuk verpakt in de doos. De verpakking bestaat uit 94 procent papier en 6 procent plastic. Dat was eerst 75 procent papier en 25 procent plastic. De dunne plastic coating voorkomt dat de geur en de smaak vervliegen. Pukka presenteert de nieuwe omhulsels als een verbetering, omdat ze nu wel bij het oud papier kunnen.

Milieu Centraal raadt dat af, zegt Stolk. “Het plastic laagje maakt papier of karton ­ongeschikt voor recycling. Per stuk verpakte thee kan een voordeel zijn als je weinig thee drinkt, omdat de smaak langer behouden blijft. Verspilling heeft een hogere milieubelasting dan een niet te recyclen verpakking.”

In de serie Groene Claim worden als duurzaam aangeprezen producten kritisch bekeken.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden