Column Patrick Jansen

Vogels hebben recht op bescherming tegen vuurwerk

Tijdens de jaarwisseling keek ik naar een blauwzwarte hemel. Alle sterren die ik ken waren te zien. De Melkweg tekende zich scherp af. Nergens een vuurpijl, zelfs geen lichtflits achter de heuvels. Buiten heerste absolute stilte. Jonge oren meenden doffe knallen te horen, in de verte, maar ik hoorde niets. De enige knal kwam van de champagne.

Bij de hond geen spoor van angst. En in de nieuwjaarsmorgen scharrelden er evenveel vogels rond het huis als de dag ervoor. Brandschone vrieslucht, geen smog, geen scherpe kruitdampen.

U begrijpt, ik vierde de jaarwisseling ver weg van exploderend Nederland, in een vakantiehuisje op het Franse platteland. Ik had bovendien het geluk dat er geen pyromane landgenoten in de buurt waren.

Het is geen straf om in Frankrijk te zijn. De alomtegenwoordige sporen van het rijke verleden, zoals oude wegen en monumentale gebouwen, fascineren mateloos. Maar naar Frankrijk gaan om het vuurwerk te ontvluchten, zoals ik dit jaar deed, dat vind ik eigenlijk belachelijk.

Orgie van gewelddadige onmatigheid

Voor mij biedt de jaarwisseling in Nederland te veel ellende. Ik vind het een orgie van gewelddadige onmatigheid. En het wordt almaar erger: jaarlijks worden de records verbroken. Mijn kleine verzet – winkels boycotten die vuurwerk verkopen – is futiel.

Het ergert mij mateloos dat de overheid niet ingrijpt. Het maakt kennelijk niet uit hoeveel mensen in het ziekenhuis belanden. Hoeveel rietgedekte monumenten in vlammen opgaan. Hoeveel verkeersborden en vuilnisbakken worden opgeblazen. Hoeveel mensen en huisdieren dagenlang de straat niet op durven. Hoeveel vervuiling in het milieu belandt. Hoeveel handhavers en hulpverleners – respect voor hen – worden bekogeld met vuurwerk.

Al 1800 organisaties ondertekenden het Vuurwerkmanifest dat sinds 2015 pleit voor een verbod op consumentenvuurwerk. Een handvol parlementariërs durft nu daadwerkelijk zo’n verbod voor te stellen. Zij zullen worden bekogeld met zoveel verbaal vuurwerk, dat de rest wel zal uitkijken om hun zijde te kiezen. Het is politieke zelfmoord om op eigen initiatief burgers pleziertjes te ontnemen.

Tijdens nieuwjaarsnacht slaan vogels massaal op de vlucht

Misschien moet ook hier de rechter ingrijpen op basis van internationaal recht. Ik weet wel een overtreding. Tijdens nieuwjaarsnacht slaan vogels namelijk massaal op de vlucht. Dat is niet te zien met het blote oog, wel op de radar. Biologen maten dat het Nederlandse luchtruim na middernacht plotseling stampvol is met vogels, die bijna een uur lang tot op kilometers hoogte rondvliegen. Hoog wegvluchten kost vogels veel energie – die in de winter juist schaars is – en zorgt voor desoriëntatie. Het gaat rechtstreeks ten koste van hun overlevingskansen.

Het blijkt dat deze massale verstoring óók optreedt in natuurgebieden die onder de Europese Vogelrichtlijn vallen. In die gebieden mógen vogels niet verstoord worden, al helemaal niet op een manier die hun overleving schaadt. Vogels opjagen door vuurwerk af te steken bij een vogelrichtlijngebied mag dus niet.

De regering zou eigenlijk onmiddellijk alle vogelbeschermingsgebieden vuurwerkvrij moeten maken, inclusief een brede zone eromheen. En daarvan zou ze vervolgens dapper Europa de schuld kunnen geven.

Het toeval wil dat juist rondom vogelrichtlijngebieden talloze vakantiehuisjes staan. Hoeven mensen voor een veilige en rustige jaarwisseling niet meer naar Frankrijk.

Patrick Jansen is ecoloog en universitair hoofddocent in Wageningen en schrijft voor Trouw om de week een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden