Klimaatrisico'sVN Rapport

VN-rapport: landen doen te weinig om zich te beschermen tegen een klimaatramp

Inwoners van Jakarta hebben steeds vaker te maken met overstromingen door bodemdaling en zeespiegelstijging. Beeld Cynthia Boll
Inwoners van Jakarta hebben steeds vaker te maken met overstromingen door bodemdaling en zeespiegelstijging.Beeld Cynthia Boll

Klimaatverandering is deels onstuitbaar, waarschuwt de VN. Landen moeten hun landschap én financiën snel aanpassen vanwege de gevaren.

Landen doen te weinig om hun inwoners en economieën te beschermen tegen een naderende klimaatramp. Daar moet snel verandering in komen, stelt het milieubureau van de Verenigde Naties (VN) donderdag in een studie. Grote aanpassingen zijn in alle scenario’s nodig, zélfs als landen de doelen van Parijs halen door de opwarming van de aarde te beperken tot onder de 2 graden Celsius. Ook dan krijgen landen, eilanden en ontwikkelingslanden voorop, volgens de VN een klap van de opwarming. Droogte, orkanen, zeespiegelstijging en overstromingen horen bij de risico’s.

“Om zich tegen die risico’s te weren, zullen landen snel meer moeten doen”, zegt de internationaal gezaghebbende klimaatwetenschapper Pieter Pauw, een van de hoofdauteurs van het rapport. Zeker omdat de opwarming volgens de laatste inzichten afstevent op 3 graden Celsius is de urgentie voor landen om zich schrap te zetten groot. Kustregio’s moeten het water buiten de deur houden, steden moeten hittestress het hoofd bieden door boomaanplant, gezonde bodem moet water bufferen. Mondiaal is er een miljardenagenda nodig voor deze zogenoemde klimaatadaptatie, aldus de VN-studie. Dit is een onmisbare aanpak, naast de productie van schone energie met windmolens, zonnepanelen.

Steungeld komt mondjesmaat los

“Rijke landen moeten arme landen, die kwetsbaarder zijn, maar weinig schuld hebben aan klimaatverandering, financieel steunen”, zegt Pauw. In het Parijs-Akkoord beloofden ze dat ook. Industrielanden zegden jaarlijks 100 miljard euro toe vanaf 2020. “Steungeld komt nu mondjesmaat los, maar blijft ver achter bij wat nodig is”, meent Pauw. Naast het steungeld voor klimaatadaptatie dient het volledige financiële stelsel te vergroenen, waarschuwt de VN. Centrale banken, financiers en pensioenfondsen moeten geldstromen verleggen, van vervuilende naar schone activiteiten.

“Ook verduurzaming van geldstromen is klimaatadaptatie”, legt Pauw uit. Want klimaatverandering kan volgens de VN ook de economie schaden, bijvoorbeeld wanneer een natuurramp leidt tot grootschalige faillissementen, werkloosheid en onaflosbare schulden aan banken. Pauw: “Financiële klimaatrisico’s zijn wereldwijd enorm.” Investeren in beschermende maatregelen vergt miljarden, maar voorkomt volgens het VN-milieubureau dat de rekening later nog veel hoger uitvalt vanwege uit de hand lopende klimaatrisico’s. De coronapandemie vergroot volgens de VN de druk om direct op te treden.

‘Afwachten is onverstandig’

Landen beginnen die noodzaak in te zien, signaleert de VN als lichtpuntje in de studie. Plannen zijn in de maak, klimaatadaptatie verschijnt op de agenda van de wereldgemeenschap. Actie en implementatie blijft nog wel achter. Daarbij speelt volgens Pauw mee dat de duurste aanpassingen hun nut pas in de toekomst bewijzen. “Toch is afwachten onverstandig”, zegt hij. Berekeningen laten zien dat elk miljard dat een land nu in klimaatadaptatie steekt 3,5 miljard aan toekomstige klimaatkosten voorkomt.

Natuurlijke oplossingen hebben de voorkeur boven gewapend beton. “In plaats van dijken bouwen, kunnen landen kustregio’s beschermen met de aanleg van duinen, mosselriffen en mangroves”, zegt Pauw. Ook aanplant van verkoelende bossen en de aanleg van meren als waterbuffers dammen klimaatrisico’s in. “Natuuroplossingen zijn behalve effectief vaak goedkoper, mooier en ook goed voor de biodiversiteit”, aldus Pauw. Hij hoopt dat het donderdag verschenen rapport landen en bedrijven aanspoort tot actie. Eind deze maand is Nederland gastheer van een digitale topconferentie over klimaatadaptatie.

Lees ook:

Coronadip in uitstoot CO2 is verwaarloosbaar, wereld koerst af op 3 graden warmer

De klimaatboodschap van VN-organisatie Unep is uiterst zorgelijk. Landen doen onvoldoende om gevaarlijke opwarming tegen te gaan, ook in de herstelplannen voor de economie na Covid.

Wereld nadert keuze: CO2-uitstoot snel omlaag, of meer klimaatklappen incasseren

Zijn leiders zo wakker geschud dat ze de opwarming samen een halt toeroepen? Of is dat ijdele hoop, en draait het erop uit dat de wereld zich schrap moet zetten voor zeespiegelstijging, droogte en noodweer? Die vraagt drong zich in 2018 al op, na een alarmerende IPCC-rapport.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden