Vlinders verdwijnen door intensieve landbouw en klimaat

Beeld ANP

De intensivering van de landbouw betekent de genadeklap voor veel vlindersoorten. Ook door de verruiging en verbossing van gronden die juist door de landbouw worden verlaten, verslechtert de leefsituatie van vlinders. Die gedijen juist in een afwisselend, parkachtig landschap.

Het nieuwe grootschalige, maar soortenarme landschap heeft te weinig voedselplanten die voor rupsen en vlinders belangrijk zijn, concludeerde Michiel Wallis de Vries gisteren in zijn inaugurele rede als buitengewoon hoogleraar ecologie aan Wageningen University. Niet alleen vlinders delven daardoor het onderspit, stelt hij, maar ook andere insecten en zelfs koudbloedige slangen en hagedissen. In Nederland zijn inmiddels zeventien vlindersoorten uitgestorven. Ook in aantallen per soort is er sprake van een achteruitgang. Gewone vlindersoorten als de karakteristieke dagpauwoog nemen sterk in aantal af.

Naast de opkomst van de intensieve landbouw, zijn de stikstofbemesting en de bijna ongrijpbare klimaatverandering de belangrijkste oorzaken van de teruggang. Voor vlinders die de winter overleven als ei of als rups is de warmte van de lentezon essentieel. Maar juist daar is een kink in de kabel gekomen. Want de klimaatverandering heeft samen met de stikstofbemesting voor extra koelte gezorgd die de ontwikkeling van de vlinders, zoals de veldparelmoervlinder, belemmert.

Arme bodems
Wallis de Vries ziet mogelijkheden om via actief beheer de overmaat aan stikstof in de bodem te verminderen, bijvoorbeeld via maaien of beweiden, maar anders door plaggen of ontgronden van de verrijkte bodem. Op arme bodems zal de vegetatie minder snel groeien, zodat er in het voorjaar voldoende leefgebiedjes ontstaan met een ideaal microklimaat. Daarnaast pleit hij voor meer samenhang in het landschap, door natuurgebieden met elkaar te verbinden, zoals in de Ecologische Hoofd Structuur de bedoeling is. Vanuit 'Europa' zou de ontwikkeling van extensief landgebruik moeten worden gestimuleerd.

Dat ingrijpen kansrijk is, toont hij aan met de eertijds verruigde, maar nu herstelde kalkgraslanden en de verdroogde hoogveengebieden in Nederland die zich door grondwaterstandverhoging tegen de trend van klimaatverandering herstellen.

Een dagpauwoog Beeld ANP
Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden