Column Esther Bijlo

Vliegschaamte of kledinggêne? Dat is pas erg! (aldus wc-eend)

Reiziger, wees voorbereid. Een reclame-offensief tegen vliegschaamte is in aantocht. Wie door de lucht ergens naartoe wil reizen, zal ‘de juiste feiten’ over zich uitgestort krijgen. Zodat de passagier vervolgens onbeschaamd en verlicht een ticket kan boeken.

Dit is geen grap, het gaat echt gebeuren. De baas van de internationale luchtvaartorganisatie Iata kondigde het een paar dagen geleden aan. Op bezoek in Koeweit formuleerde Alexandre de Juniac het zo: “We gaan een hele, hele grote campagne lanceren om uit te leggen wat we hebben gedaan, wat we doen en wat we in de toekomst willen doen.”

De vliegindustrie ziet dat het in Zweden geboren flygskam aanslaat. Omwille van het klimaat halen vooral in Europa mensen het vaker in hun hoofd om in de trein of de auto te stappen in plaats van het vliegtuig, of misschien helemaal niet te reizen, of zelfs op een zeilschip in te checken zoals die vermaledijde Greta Thunberg. Het is een kwestie van tijd, vreest De Juniac, dat die aandoening zich verder verspreidt, over Amerika en Azië.

Wat deze geïnfecteerden nodig hebben, is ‘geruststelling’, stelt de Iata. De vliegindustrie, goed voor 2,5 procent van de wereldwijde uitstoot van CO2, doet volgens zichzelf veel om die te beperken. Sinds 1990 is de emissie per reiziger gehalveerd dankzij efficiënter gebruik van brandstof. Vanaf 2020 zal de groei van de luchtvaart ‘CO2-neutraal’ zijn, is beloofd. Dit soort wetenswaardigheden zullen de reiziger helpen om ‘de goede keuzes’ te maken.

Het is een verdedigingstactiek die de laatste tijd vaker te zien is: ‘we moeten ons verhaal beter vertellen’, in de woorden van De Juniac in Koeweit.

De vliegschaamte dreigt zich uit te breiden naar andere sectoren. Zoals de mode-industrie die last krijgt van de beweging tegen fast fashion. De kledingbranche tekent voor 10 procent van de wereldwijde uitstoot, berekende een VN-commissie onlangs, en kampt bovendien met sociale uitbuiting in lagelonenlanden.

Topmannen in klaagstand

Die ongemakkelijke feiten zijn tegen het zere been van de baas van kledingconcern H&M, Karl-Johan Persson. Veel van de acties en protesten tegen klimaatverandering zijn erop uit ‘om te stoppen met dingen doen’, ziet hij tot zijn afgrijzen. “Stoppen met consumeren, stoppen met vliegen. Ja, dat kan het milieu een beetje helpen, maar het zal verschrikkelijke sociale gevolgen hebben”, dreigde hij vorige week tegen persbureau Bloomberg. Afzien van de aankoop van een nieuwe H&M-trui is pas erg. Dat ontneemt arme mensen in andere werelddelen de kans om geld te verdienen. H&M is juist heel goed bezig, legde de baas uit. Het bedrijf wil in 2040 ‘klimaatpositief’ zijn, het onderzoekt of kleding te maken is met citroenschillen en visnetten et cetera, et cetera.

De voorman van Shell, Ben van Beurden, kan met medetopmannen De Juniac en Persson meevoelen. Hij ging vorige maand in de klaagstand tegenover persbureau Reuters. Hij maakt zich zorgen dat aandeelhouders van de olie- en gasgigant, die voorziet in 3 procent van de wereldwijde energie, afhaken door de ‘demonisering’ van de bedrijfstak en ‘ongerechtvaardigde’ beweringen dat die niet duurzaam zou zijn. “Het is volkomen gelegitimeerd om te investeren in olie en gas omdat de wereld erom vraagt”, is de verongelijkte repliek van Van Beurden. Sterker: als dat niet gebeurt, kunnen er brandstoftekorten ontstaan en plotselinge prijspieken, klinkt ook hier onheilspellende taal.

Deze mannen hebben geen last van schaamte, maar van een hele andere kwaal: angst. Het zweet breekt ze uit nu echte klimaatactie in zicht komt. In het nauw gedreven, kunnen ze niet anders dan putten uit bekende recepten: we doen het heus iets groener, consuminderen is niet de oplossing, groei is juist nodig voor duurzaamheid, laat dat maar aan ons over. Misschien kunnen ze een praatgroep beginnen.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Lees ze hier terug.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden