Vleesloos barbecueën op houtkorrels is best duurzaam

Pelletbarbecue

Barbecueën is geen duurzame manier van koken en niet de meest gezonde. Mogelijk biedt de pelletbarbecue uitkomst.

Pelletbarbecues hebben verschillende voordelen, zegt Ab Oudman van Kachelkoning, die de exemplaren van het Italiaanse merk Laminox in Nederland verkoopt. Ze zijn zuinig, stoten bijna geen schadelijke stoffen uit en zijn bovendien veiliger dan gewone barbecues omdat ze geen open vuur hebben.

De pelletbarbecue heeft een opslag voor de houtpellets, geperste korrels houtafval. Via een mechanische dosering kun je de pellets in het verbrandingsmagazijn laten vallen. Als er genoeg pellets in zitten, steek je ze aan met een aanmaakblokje. Het vuur verwarmt vervolgens een kookplaat, waar het eten op kan worden klaargemaakt. De rook van het vuur wordt afgevangen via een rookkanaal. Zo wordt de kans op roet en aangebrand vlees geminimaliseerd.

Het doseersysteem van de pellettoevoer is handmatig in te stellen, wat tot een betere verbranding leidt omdat de vlam steeds nieuwe brandstof krijgt, zegt Oudman. “Dat leidt weer tot een geringe uitstoot van schadelijke stoffen en een hoge efficiëntie.” Per uur kan de pelletbarbecue een halve tot bijna twee kilo houtpellets verbranden, afhankelijk van hoe warm de kookplaat moet zijn. In de opslag past, afhankelijk van het type, drie tot zes kilo aan pellets, genoeg voor enkele uren barbecueën.

Efficiëntie 

Een pelletbarbecue is efficiënter dan een barbecue op briketten of houtskool, zegt Oudman, omdat de brandstoftoevoer te reguleren is. Barbecues op briketten of houtskool hebben vaak een open rooster, waardoor veel warmte verloren gaat.

De kookplaat van de pelletbarbecue warmt binnen een paar minuten op en koelt vrij snel weer af, in tegenstelling tot barbecues op houtskool of briketten. De pelletbarbecue heeft een rendement van 86 procent, zegt Oudman. Dat betekent dat slechts 14 procent van de warmte bij het verbrandingsproces verloren gaat. Bij een open haard is dat ongeveer 50 procent.

Jaap Koppejan van Procede Biomass maakte in 2010 in opdracht van Agentschap NL een overzichtsrapportage van de houtkachels in Nederland. Hij vertrouwt het rendementscijfer niet helemaal. “Een pelletkachel voor woningen verwarmt het water voor de cv. De energie-inhoud van de brandstof gaat dan bijna volledig naar het op te warmen water. Maar bij een kookplaat worden de rookgassen lang niet zo sterk afgekoeld omdat de bakplaat heter is dan het water van de cv. Als je rendement definieert als de hoeveelheid energie in de brandstof die naar de bakplaat gaat, lijkt 60 tot 75 procent me aannemelijker.”

Oudman is het daar niet mee eens. “De meeste pelletkachels in woningen verwarmen lucht, waarbij een rendement wordt gehaald van minstens 90 procent. De rookgassen worden niet afgekoeld, maar gaan net als bij de pelletbarbecue via het rookkanaal naar buiten. Cv-pelletkachels hebben een vergelijkbaar rendement, zolang de brandstof en de luchttoevoer goed worden gedoseerd.”

Pieter Kroon van Energieonderzoek Centrum Nederland verwacht dat de pelletbarbecue inderdaad gelijkmatiger brandt dan een ‘gewone’ barbecue. Maar je kunt een ‘gewone’ barbecue ook uitrusten met een kookplaat.

Schoorsteen

Ten opzichte van een barbecue op houtskool vindt Kroon het schoorsteentje van de pelletbarbecue een voordeel, omdat je dan niet direct in de rook staat. Wel benadrukt hij dat de kwaliteit van de houtpellets doorslaggevend is voor het vrijkomen van fijnstof en schadelijke gassen als stikstofoxiden, koolmonixiden, polycyclische koolwaterstoffen (paks). Vooral paks en fijnstof zijn een risico voor de gezondheid. In vergelijking met een barbecue op houtskool verwacht Kroon niet dat een pelletbarbecue schoner is, omdat uit houtskool al veel schadelijke stoffen zijn verdwenen. “Een gasbarbecue is wat betreft luchtvervuiling veel schoner.” Houtpellets zijn een relatief duurzame brandstof ten opzichte van houtskool, zegt hij. “Om een kilo houtskool te maken, gaat ongeveer 40 procent van de energie-inhoud verloren.”

Koppejan bevestigt dat. “Zowel de betere verbranding als de relatief energie-intensieve productie van houtskool en briketten maken de pelletbarbecue waarschijnlijk tot een energiezuiniger alternatief. Een gasbarbecue heeft misschien een hoger rendement, maar gebruikt fossiele energie. Houtpellets zijn in principe CO2-neutraal, mits de bomen worden bijgeplant.”

Hij benadrukt dan ook dat de duurzaamheid van houtpellets of houtskool vooral afhangt van de herkomst. Hout uit een verantwoord beheerd bos waarin voor elke gekapte boom een boom wordt teruggeplant, is altijd beter. Bovendien zijn er de laatste jaren verschillende keurmerken in het leven geroepen die duurzaamheid van biomassa garanderen.

Ook de claim van minder aangebrand eten lijkt te kloppen. “Als vlees direct in de vlammen komt, ontstaan er schadelijke verbindingen,” zegt Kroon. “Dit moet je bij een barbecue met directe verwarming vermijden. Maar ook op een bakplaat kan vlees verbranden.”

Al met al vinden de experts de pelletbarbecue best een duurzaam initiatief. Maar uiteindelijk is wat je op de barbecue legt misschien wel net zo belangrijk als waar je hem op stookt. “Als dit tot meer vleesconsumptie leidt, is dat niet duurzaam voor zowel milieu als klimaat,” zegt Kroon.

Arnold Tukker, hoogleraar industriële ecologie aan de Universiteit Leiden, relativeert de milieuvriendelijkheid van barbecueën. “Dat doe je misschien vier of vijf keer per jaar. Daar staat 360 dagen normaal koken tegenover. Je huis verwarmen en verlichten, gebruik van elektrische en elektronische apparatuur zoals tv, pc en koelkast, autorijden en vliegen, dat zijn de dingen die de CO₂-uitstoot van een gemiddelde consument domineren. Een energiezuinige barbecue zet wat betreft CO₂-reductie echt geen zoden aan de dijk.”

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden