Gezondheidsschade

Vermogende burgers doneren miljoen euro voor verzet tegen Tata

Omwonenden van Tata Steel willen zelf de emissies van de staalproducent onderzoeken. Beeld ANP
Omwonenden van Tata Steel willen zelf de emissies van de staalproducent onderzoeken.Beeld ANP

Met een miljoen euro van vermogende Nederlanders kunnen omwonenden van Tata Steel in IJmuiden zelf emissies onderzoeken.

“Hier is sprake van een catastrofe onder ieders ogen. We zien het gebeuren en de overheid laat het al jaren liggen. Dat is bizar. Dan moeten wij zelf in actie komen en gelukkig zijn er vermogende mensen die willen helpen”, zegt Antoinette Verbrugge, voorzitter van de Stichting Frisse Wind.

Verbrugge woont in Wijk aan Zee, onder de rook van de hoogovens van Tata Steel. Frisse Wind werkt samen met de Stichting IJmondig, een ander burgerinitiatief, en de Stichting Schapenduinen. De drie organisaties kondigden woensdag aan dat zij met drones en onderwaterrobots zelf metingen laten verrichten naar de uitstoot van schadelijke stoffen door Tata. De cijfers van Tata en de rapportages van de overheid zouden niet voldoen. Verbrugge: “Het vertrouwen is weg. Er verandert niets.”

Drie recente ontwikkelingen voeden het wantrouwen, zegt Verbrugge. Het RIVM concludeerde in april dat burgers rond de vestiging van Tata Steel vaker dan mensen elders in Nederland last hebben van onder meer oogirritatie, hoofdpijn en duizeligheid. Ook komen longkanker, diabetes en hartkwalen vaker voor in IJmuiden, Velsen, Beverwijk en Wijk aan Zee.

Maar dit heeft onvoldoende consequenties voor Tata. Begin deze maand onthulde het Noordhollands Dagblad dat de directeur van de GGD de naam Tata weg liet halen uit een rapport over de grote hoeveelheid kankergevallen in de regio. Verder is de publicatie van een rapport over schadelijke stoffen in de buurt uitgesteld tot na een Kamerdebat dat begin september staat gepland.

Drones boven de schoorstenen

Verbrugge vindt dat de provincie en Tata klachten van omwonenden te makkelijk negeren. “Tata kan steeds zeggen dat niet helder is waar de schadelijke stoffen vandaan komen en dat de relatie met de gezondheidssituatie in de regio niet duidelijk is. De overheid gaat af op de cijfers van het bedrijf. Daardoor ontstaat een geflatteerd beeld. Nu zien wij bijvoorbeeld in de rapporten van Tata dat de uitstoot van chroom-6 al jaren exact hetzelfde is. Heel bijzonder. Dat kan niet kloppen. Wij dringen er al heel lang op aan om bij de bron te meten. Dat gaan wij nu doen met drones boven de schoorstenen en onderwaterrobots bij de afvoerpijpen. Dan hebben wij duidelijke getallen, en wij vragen de provincie om met ons mee te doen.”

De provincie wil met de omwonenden praten over het meetplan. Volgens de vergunning kan Tata, met een gecertificeerd bedrijf, zelf cijfers verzamelen over de emissies aan de bron. “Wij controleren die metingen en nemen steekproeven”, zegt de provincie.

Een belangrijk facet is nu dat een aantal geldschieters de omwonenden helpt met een miljoen euro. Jan de Jong van de Stichting Schapenduinen in Bloemendaal is de drijvende kracht. Hij verdiende een fortuin met investeringen in de informatietechnologie-sector. Of en hoe De Jong zelf financieel bijdraagt, is onduidelijk. “Het gaat om meer dan tien mensen. Iedereen helpt anoniem”, licht hij toe. Antoinette Verbrugge zegt: “Mijn vader zei altijd al: mensen met geld kennen mensen met geld”.

1200 burgers deden aangifte tegen Tata

Er is ‘veel deining’ rond Tata, zo gaat Verbrugge verder, en dat brengt mensen in beweging. In februari nam Frisse Wind advocate Bénédicte Ficq in de arm om Tata aan te klagen. Via de website van de stichting deden inmiddels 1200 burgers aangifte tegen het bedrijf omdat Tata milieuwetten zou overtreden.

Verbrugge hoopt dat de Tweede Kamer een debat over Tata uitstelt. “De politiek moet 9 september geen debat voeren aan de hand van cijfers van de Tata-lobby. De Tweede Kamer moet praten op basis van realistische cijfers die worden verzameld door een onafhankelijk bureau dat werkt in opdracht van mensen die in de omgeving wonen; mensen van vlees en bloed.”

Lees ook:

GGD-directeur gaf opdracht om Tata Steel te schrappen in rapport over kanker

Er is ophef ontstaan omdat de GGD Kennemerland in rapportages over de grote hoeveelheid kankergevallen in de regio de naam van staalgigant Tata heeft weggelaten

Omwonenden Tata Steel geloven niet dat overlast minder wordt

De lobby van Tata is sterk. De inwoners van de dorpen rond de staalfabriek geloven amper dat de emissie van schadelijke stoffen afneemt.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden