ColumnEsther Bijlo

Verbod op plastic roerstaafjes en vorkjes? Nu even niet want, ja, corona

Zou iemand zich druk maken om het naderende verbod op plastic wegwerp­rietjes in Europa, nu iedereen in de greep is van de coronatoestand? Reken maar: de plasticindustrie. Die stuurde vorige week een brief op poten aan de Europese Commissie met dikgedrukte en onderstreepte passages dat het verbod, dat in 2021 ingaat, ‘minstens een jaar’ moet worden uitgesteld. Plastic is immers hét hygiënische materiaal bij uitstek. Maar over hygiëne is het helemaal niet gegaan bij het afkondigen van het verbod, stelt de industrie, verontwaardigd. Het ging alleen maar over het terugdringen van afval.

‘Onafhankelijke studies’, wederom in vet lettertype, hebben ‘herhaaldelijk laten zien dat de keus op plastic valt als het gaat om het verzekeren van hygiëne, veiligheid en bescherming tegen besmetting’. Goed, dus de conclusie is dat rietjes, borden, bestek, roerstaafjes en ballonnenstokjes van wegwerpplastic ook in 2021 noodzakelijk zijn om de pandemie het hoofd te kunnen bieden. En dat een papieren barbecuebordje, een bamboe rietje of een kartonnig ballonstokje niet voldoen – als je dan omwille van virusresten iets na eenmalig gebruik wilt weggooien.

Cabareteske brief

Heel overtuigend, dit pleidooi. En als de Europese Unie dit verzoek volgt, slijmt de industrie verder, dan hebben de lidstaten ook nog eens alle tijd om de coronacrisis het hoofd te bieden, in plaats van tijd en energie in het plasticverbod te steken. Alsof dat een enorm ingewikkelde operatie is. Dat het niet over hygiëne is gegaan, snijdt ook geen hout. Vanaf 2021 moeten lidstaten ook plastic wegwerpverpakkingen kritisch bekijken, maar het doel is nog vaag: ‘een flinke reductie’ is de opgave. Met als voorwaarde, voor bijvoorbeeld voedselomhulsels: geen concessies aan hygiëne of veiligheid. Gelukkig reageert de Europese Commissie vooralsnog stoïcijns op de cabareteske brief. Er zijn voldoende alternatieven die ook hygiënisch zijn, stelt een woordvoerder.

De plasticmakers zijn niet de enigen die denken te profiteren van de coronacrisis en met zielige gezichtjes smeken om uitstel of afstel van een milieumaatregel. Zo is er al een internationale vliegmaatschappijlobby begonnen om de afspraken omtrent het verminderen van CO2-uitstoot open te breken. Eerst overleven, en dan weer aan het klimaat denken, is de redenering. De lange-termijndoelen blijven gewoon overeind, is de belofte die ook de plasticindustrie doet. Dat die twee dingen beter en efficiënter tegelijk kunnen – dat deel van de vliegindustrie redden dat levensvatbaar is én emissies terugdringen want anders komt er later weer een klap – komt kennelijk niet in het hoofd van deze strategen op.

Wetten aangepast voor pijpleiding

Ook de olie-industrie laat zijn invloed gelden. Volgens publicist en onderzoeker Bill McKibben zijn de afgelopen weken in rap tempo leningen verschaft en wetten aangepast om de bouw van de Keystone XL-pijpleiding door te kunnen laten gaan. Die moet teerzandolie van Canada naar de Golf van Mexico transporteren. Hoewel de wereld momenteel zwemt in olie, kregen de werkzaamheden aan de pijpleiding plots het etiket ‘vitaal’, zodat werknemers lockdownregels konden omzeilen. En terwijl weinigen opletten, is het protesteren tegen dit fossiele project door diverse staten opeens als een ‘misdrijf’ bestempeld. Allemaal geen toeval, denkt McKibben.

Het zullen niet de enige voorbeelden zijn van bedrijven die met oneigenlijke argumenten door de gaten van de coronacrisis heen proberen te slippen. Het geeft een tweeslachtig beeld. Want het regent ook groene oproepen voor een prachtig, duurzaam herstel van de economie als de ergste viruschaos voorbij is. Deze week nog eentje met grote bedrijven als ondertekenaars zoals Danone, H&M, Unilever en Ikea. Misschien kunnen zij, behalve mooie ambities formuleren, hun minder welwillende collega’s eens wat harder aanspreken op misbruik maken van de ramp.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden