Veganistische mode is in opkomst

Veganistische heuptas van kurk.Beeld Grow From Nature

Wie geen dierlijke producten eet, wil ze ook niet dragen. Geen leer of wol dus. Maar kunststof is ook niet ideaal.

Veganisten vermijden elk dierlijk ingrediënt in hun voeding - ze gaan dus een stap verder dan vegetariërs, die nog wel eieren en zuivel eten. Maar de veganist let niet alleen op voeding, die richt z’n focus ook op kleding, schoenen, tassen, make-up en verzorgingsproducten. Want wollen truien, zijden blouses of donzen jacks bevatten ook dierlijke ‘ingrediënten’. De indruk is dat veganisme aan populariteit wint, maar harde cijfers ontbreken: het Sociaal en Cultureel Planbureau schatte hun aantal in 2016 op 70.000. De Nederlandse Vereniging voor Veganisme komt nu uit op zo’n 110.000.

Veganisten geven dus de voorkeur aan plantaardige, synthetische en alternatieve materialen. Dat luistert nauw: een spijkerbroek met een leren etiketje wordt afgewezen. Ook plastic schoenen waarin beenderlijm is verwerkt worden afgekeurd evenals een doorsnee lippenbalsem; die bevat varkensvet.

Gerecyclede petflessen 

De invloedrijke dierenrechtenorganisatie Peta (People for the Ethical Treatment of Animals) bestempelt veel van onze kledingmaterialen als uiterst dieronvriendelijk. Zo worden schapen soms verminkt bij het scheren, om over de productie van leer maar te zwijgen. Maar zelfs als je geen dierlijke producten gebruikt, is de kledingindustrie bepaald niet duurzaam. Een belangrijke vraag is dus hoe het modesysteem eerlijker, schoner en duurzamer kan. Zowel veganisten als sommige confectie- bedrijven zetten een deel van hun kaarten op gerecyclede petflessen als betaalbare textiel-vervanger en op het minder aan slijtage onderhevige nylon en polyester. Naast kleine, vaak idealistische, bedrijfjes spelen ook grotere merken, zoals Esprit, Claudia Sträter en Steps, behoedzaam in op deze snel groeiende markt.

Het begon zo’n veertig jaar geleden met het zogenoemde Polar-fleece, kortweg ‘fleece’ genoemd. Van dit thermoplastische polyester worden ook petflessen gemaakt. Fleece bleek een behaaglijk alternatief voor wollen truien, mutsen, wanten en dekens. Bij de introductie werd de neus nog opgetrokken voor zulk goedkoop nepmateriaal, maar inmiddels is het ademende imitatievilt niet meer weg te denken en wordt het door veganisten omarmd als ‘vega-wool’. Nu wordt ook een acryl truitje of een kreukvrije polyester broek aangemerkt als diervriendelijk en vanwege de eventuele recyclemogelijkheden als goed-voor-mens-en-milieu. Klinkt allemaal politiek-correct, maar wel mét een kanttekening. Bij het wassen van kunststof-textiel komen voor het milieu schadelijke microvezels vrij en juist fleecemateriaal is lastig recyclebaar.

Deze panty is gemaakt van gerecycled garenBeeld Swedish Stockings

Omdat de woorden nepleer en plastic nogal beladen klinken, vervangen veganproductfabrikanten het liever door ‘vegetan’. Of trekken ‘plastic’ en ‘leather’ samen tot ‘pleather’. Esprit beveelt zijn bescheiden vegan schoenencollectie aan als ‘mooi glad kunstleer, mét Peta-keurmerk’ (tot 100 euro). En zoals vegetarische hamburgers op echt vlees lijken, worden de tassen van het zich nadrukkelijk als ‘total vegan’ profilerende Canadese label Matt & Nat aanbevolen als ‘niet-van-echt-te-onderscheiden vegan leerkwaliteit’ (kleine tas: 100 euro). De prijzen van dergelijke nepleerproducten zijn vergelijkbaar met items gemaakt van dierlijke materialen.

‘Save the Duck’

Ook de populaire teddyjassen zijn geschikt voor vegans. Teddy is een bontimitatie gemaakt van langharig katoenen fluweel waarin synthetische materialen, maar soms ook mohair- of alpacawol worden verwerkt. Let dus op: niet altijd vegan. Synthetische varianten zijn borg en pluche. Ook hier dezelfde kanttekening. Vanwege de slechte afbreekbaarheid van de vezels zijn ze wellicht schadelijker voor het milieu dan echt bont. Dat gaat ook op voor het synthetische imitatiedons en -bont dat vooral wordt gebruikt in jassen, jacks en bodywarmers. Het label ‘Save the Duck’ lijkt vegan-koploper met wat het zelf noemt ‘eco-vriendelijk synthetisch dons’ (75-400 euro). Naast jassen van polyester en nylon profileert het zich ook met jacks voor mens en hond (!) gemaakt van gerecyclede materialen. Deze kledingitems kunnen allemaal onder de noemer vegan vallen, maar die marketingterm is bij dit Italiaanse bedrijf kennelijk nog niet ingeburgerd; ze houden het bij 100% diervrij.

Ook HEMA doet mee, dit rompertje is gemaakt van bamboe.Beeld HEMA

Ook de relatief nieuwe ‘wonderstof’ Tencel heeft zich nog geen vegan-imago toegeëigend, maar zou daar als zijde-vervanger heel goed de markt mee op kunnen. Tencel wordt gemaakt van cellulose uit duurzaam geworven eucalyptushout. De eigenschappen zijn louter positief: het is huidvriendelijk, heeft een goede vocht- en warmteregulatie en een mooie zijde-achtige glans. Het valt soepel, is wasbaar zonder krimp en in tegenstelling tot de kunststoffen volledig biologisch afbreekbaar. Eigenlijk is Tencel een merknaam voor een natuurlijke kunstvezel, genaamd Lyocell, maar inmiddels is het verworden tot een materiaalaanduiding. Prima voor blouses, topjes, jurken en broeken, maar er is ook al Tencel denim, ondergoed en sportkleding.

Er wordt hard gewerkt aan andere milieuvriendelijke materialen. Experimenten met ‘sojazijde’, het omzetten van rest-afvalmaterialen tot fruitleer of van paddestoelschimmels gemaakte suède- achtige stoffen zijn volop in ontwikkeling. De beschikbaarheid ervan is echter nog te gering om ze grootschalig te kunnen produceren.

Los Angeles vierde onlangs de eerste veganistische modeweek. Op de catwalks onder meer: nepleren jassen van ananasvezels en appelschillen, schoenen van kurk en mais-restafval, nepbontjassen en breigoed van vegan-wol.

De Nederlandse Vereniging voor Veganisme, www.nvv.nl. Op www.peta.nl staat een lijst met door dierenrechtenorganisatie Peta goedgekeurde veganistische bedrijven.

Lees ook:

Word allemaal lid van de kledingbieb

Nooit meer een miskoop? Ga dan eens shoppen in de kledingbibliotheek. Zo bent u meteen duurzaam en verantwoord gestyled dit najaar.

Geef verduurzaming een zetje: stel eens een vraag in een kledingwinkel

Wil de mode-industrie circulair worden, dan moet er nog heel veel gebeuren.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden