Veel zorg over verschralend landschap

Sluiskil in Zeeuws-Vlaanderen vanuit de lucht gezien. Bedrijfsterreinen zijn in Nederland de laatste jaren sterk gegroeid. Beeld Hollandse Hoogte / Siebe Swart luchtfotografie

Veel Nederlanders maken zich zorgen over het landelijke gebied in hun woonomgeving, blijkt uit een enquête van Natuurmonumenten. Het valt hen op dat het landschap stiller en kleurlozer wordt. Grootste bron van ongerustheid is de afname van bloemen, planten, insecten en vogels.

Natuurmonumenten organiseerde een Nationale Landschaps Enquête, die door 45.000 volwassenen en 1600 kinderen is ingevuld – volgens de organisatie is het grootste raadpleging over het landschap ooit. Ongeveer de helft van de invullers zijn lid van Natuurmonumenten.

De uitkomsten zijn hierdoor niet representatief voor heel Nederland, omdat aangenomen moet worden dat de enquête vooral is ingevuld door burgers die al bezorgd zijn over het landschap Natuurmonumenten publiceert de uitkomsten kort voor de statenverkiezingen op 20 maart. Provincies zijn verantwoordelijk voor uitvoering van het nationale natuurbeleid.

Vrijwel alle deelnemers aan de enquête (91 procent) vinden dat de overheid – rijk en provincies – verantwoordelijkheid moeten nemen als regisseur van het Nederlandse landschap. Natuurmonumenten roept politici op het landschap beter te beschermen bij het maken van ruimtelijke plannen.

De peiling ging niet over de natuur in beschermde gebieden. Aan de deelnemers werd gevraagd hoe zij het buitengebied van hun directe woonomgeving ervaren – het onbeschermde platteland. Gemiddeld krijgt het buitengebied van Nederland nog een 7,5 als rapportcijfer. Maar de verschillen zijn groot. Drenthe scoort gemiddeld een 8,1 en Zuid-Holland een 6,7.

Minder bloemen

Rondom de drie grootste steden is het rapportcijfer een 6 of lager. Friezen maken zich het minste zorgen, gevolgd door de inwoners van Drenthe en Flevoland. In Zuid-, Noord-Holland en Utrecht leeft de grootste zorg. Bij de kinderen maakt driekwart zich zorgen over het platteland.

Niet de sterke groei van bedrijfsterreinen, de bouw van windmolens of het kappen van bomen, heggen en houtwallen leveren de grootste zorgen op, maar het verdwijnen van bloemen, insecten en vogels op het platteland. Meer dan 60 procent noemt het verlies aan soorten, de teruggang van de biodiversiteit, als grootste bron van zorg.

Meer dan de helft van de volwassenen ziet in de afgelopen paar jaar minder bloemen in de directe woonomgeving. Marc van den Tweel, directeur van Natuurmonumenten: “In de buitengebieden staat de leefbaarheid echt onder druk. Wilde bloemen geven kleur aan de omgeving en voeding aan insecten. Ze vormen de onmisbare basis voor sterke natuur. Vorig jaar wees onderzoek uit dat twee derde van alle insecten verdween in nog geen dertig jaar. Zonder bloemen geen insecten, zonder insecten geen vogels.”

Volgens Natuurmonumenten moet er meer gebeuren dan natuurgebieden beschermen. “Iedereen kan helpen. Natuurmonumenten vraagt grondeigenaren hun bermen, sloten, parken en akkerranden in te zaaien met wilde bloemen en minder vaak te maaien, zodat insecten voedsel en bescherming vinden.”

Correctie 15 maart 2019

In een eerdere versie van dit artikel stond dat een grote meerderheid van de Nederlanders zich zorgen maakt over schraler landschap. Dat is niet juist: deelnemers aan deze steekproef van Natuurmonumenten zijn te typeren als een groep mensen die zich betrokken voelt bij het landschap. De uitkomsten gelden dus niet voor de hele Nederlandse bevolking.

Lees ook:

Landschapspijn tussen het betongras en de turbokoeien

Jantien de Boer wil haar pijn delen, ze probeert ‘het schrijnende gevoel’ dat het wegkwijnende Friese landschap bij haar oproept, over te brengen op anderen. ‘Ik wil mensen de pijn laten voelen, ze stimuleren om weer met hun zintuigen de natuur te beleven.’ De Boer schreef een boek over haar landschapspijn. 

Biodiversiteit begint al bij de tuintegel

Decennialang kachelde in Nederland de natuur achteruit. Heggen, struwelen, bosschages, oude landschappen: ze zijn verdwenen. Tegenwoordig is in de stad meer te genieten van natuur dan op het platteland, zoveel soorten zijn daar verdwenen, schreef Trouw vorig jaar in het commentaar.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden