Plastic Soep

Vanaf volgende week kunnen we eindelijk ook kleine plastic flesjes inzamelen bij statiegeldacties

Logo voor plastic flesjes met statiegeld. Beeld
Logo voor plastic flesjes met statiegeld.Beeld

De tweet van Zwerfinator Dirk Groot gaat veelvuldig rond. ‘Historisch! Een plastic flesje van Coca Cola met statiegeld.’ Vanaf volgende week donderdag is dat verplicht. Wat betekent dat?

Onno Havermans

De flessenautomaat spuugt de flesjes van speciaalbieren zonder statiegeld resoluut weer uit. De scanner is daar scherp op afgesteld. Alleen flesjes waarvoor een borg is betaald mogen naar binnen. Kleine plastic flesjes kregen tot voor kort dezelfde behandeling, maar dat is veranderd. Vanaf volgende week donderdag zit er 15 cent statiegeld op. De automaten in de supermarkten zijn daar inmiddels op aangepast.

“We weten uit Duitsland en Scandinavië dat 90 procent van de plastic flesjes via de supermarkten terugkomt”, zegt directeur Raymond Gianotten van Statiegeld Nederland, de organisatie die door supermarkten en industrie is opgericht om de invoering van statiegeld op kleine plastic flesjes uit te voeren. Naast de 600 miljoen grote petflessen, waarop 25 cent statiegeld zit, moeten nu ook 900 miljoen kleine plastic flesjes per jaar de recycling in. Samen zijn ze goed voor bijna 300 miljoen euro aan statiegeld.

Nu nog statiegeld op blikjes

Verwacht niet dat de grote hoeveelheid zwerfafval als bij toverslag zal afnemen, voorspelt Dirk Groot, die als Zwerfinator al jaren in kaart brengt wat er aan wegwerpverpakkingen op straat, in de berm en in het water terechtkomt. Met zijn rapporten voerde hij de druk op om via statiegeld het zwerfafval aan te pakken, daarin gesteund door Plastic Soup Surfer Merijn Tinga, Recycling Nederland en andere milieuorganisaties.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven hakte in april vorig jaar de knoop door, omdat de industrie er niet in slaagde het aandeel plastic flesjes in het zwerfafval drastisch terug te dringen. Een goede stap, vindt Groot, maar de echte slag zal worden geslagen als over anderhalf jaar ook op blikjes statiegeld wordt geheven, zoals Van Veldhoven begin dit jaar besloot.

Plastic flesje met statiegeld. Beeld
Plastic flesje met statiegeld.Beeld

Frisdrankfabrikanten gaan inmiddels mee in de nieuwe werkelijkheid. Groot postte afgelopen weekeinde een foto op Twitter van het eerste Coca Cola-flesje met statiegeldlogo. ‘Historisch!’, noemt hij dat in de veel gedeelde tweet. ‘Ze hebben er lang tegen gevochten, maar nu zijn ze er.’ Al zijn er ook fabrikanten die proberen het statiegeld te ontwijken door over te stappen op tetrapakken, verpakkingen van karton met een pfas-laagje, nu vooral bekend van melk en vruchtensap. “Earth Water is daarop overgestapt. Maar water verpakken is nooit duurzaam.”

De Zwerfinator verwacht dat het achteloos weggooien van verpakkingen niet zomaar zal ophouden door het statiegeld. Wel zullen kinderen en daklozen lege flesjes gaan verzamelen om wat kleingeld te verdienen, denkt hij. ‘Moet je eens opletten hoeveel mensen hier straks actief naar gaan zoeken, mensen die het geld wel willen hebben en zo de wereld schoner maken’, schreef hij in zijn tweet. “Er zal waarschijnlijk nog genoeg te vinden zijn om een paar tientjes per dag te verdienen. En er zullen statiegeldacties komen van sportclubs en scholen”, vult hij aan.

Tankstations, treinstations, bioscopen en pretparken krijgen innamepunten

Gianotten weet dat wel zeker. Sportclubs zijn onderdeel van de strategie om 90 procent van de kleine plastic flesjes die over de toonbank gaan weer in te zamelen. “Het is een efficiënte manier om dat doel te halen”, legt hij uit. “Bij sportclubs gaan algauw honderden plastic flesjes per week de deur uit. Door een opvangbak te plaatsen, met als boodschap dat je met donatie van het statiegeld je club ondersteunt, krijg je veel van die flesjes meteen terug.”

Ook supermarkten en tankstations aan de snelwegen moeten vaste innamepunten gaan vormen, net als grotere treinstations. Dat bleek echter minder eenvoudig dan gedacht, zegt Gianotten. “We moeten goed kijken waar automaten gunstig kunnen staan voor mensen die met haast uit- of overstappen.” Daarnaast zullen er snel innamepunten bijkomen, verwacht hij, in bioscopen, pretparken, dierentuinen en cateringplaatsen op scholen en universiteiten.

De scanner van de inzamelautomaat registreert via de streepjescode welk bedrag aan statiegeld op het bonnetje moet staan, maar ook welke fabrikant daarvoor moet betalen. Voor inzamelpunten zonder automaat zijn er gezamenlijke tellocaties voor die financiële administratie tussen producenten en verkopers.

Lees ook:

Ook kleine plastic flesjes krijgen statiegeld

Het kabinet neemt een onvermijdelijk besluit: er komt statiegeld op kleine plastic flesjes. Blikjes blijven vooralsnog buiten schot.

Ook blikjes krijgen nu echt statiegeld. ‘Er is geen realistisch alternatief gebleken’

Na twintig jaar politiek gesteggel heeft staatssecretaris Stientje van Veldhoven (milieu) de knoop doorgehakt: blikjes krijgen 15 cent statiegeld, vanaf 31 december 2022.

Zwerfinator Dirk Groot: ‘Nu de knijpflesjes en kartonnen sap- en zuivelpakken nog’

Milieuorganisaties vieren de invoering van statiegeld op blikjes als een overwinning. ‘Onze zakken zullen minder zwaar zijn’, voorspelt Zwerfinator Dirk Groot.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden