null Beeld

ColumnEsther Bijlo

Van coronalockdown naar klimaatlockdown, of hoe angst met mensen aan de haal gaat

Klimaat en corona vochten om de aandacht afgelopen week. Een paar dagen na de top lijkt Glasgow alweer ver weg, verzuchten sommige klimaatactivisten op Twitter. Het gaat in de media en op tv weer vooral over het aantal besmettingen en de maatregelen om die te beteugelen. Leed nu tegenover, grotendeels, toekomstige catastrofes.

Onvergelijkbaar, toch worden er telkens parallellen getrokken tussen beide crises. Zoals dat Covid-19 laat zien dat de overheid wel degelijk snel en krachtig kan ingrijpen in de samenleving, met een grote zak geld. Precies wat nodig is om klimaatverandering tegen te gaan. Of beschouwingen dat de lockdowns een glimpje hebben laten zien van een rustiger, schonere wereld met minder vliegen en autoverkeer, meer wandelen en lokaal sociaal contact.

Niet iedereen past deze roze bril. Mensen worden moe van de opeenstapeling van de twee zware nieuwsonderwerpen de afgelopen weken. Begrijpelijk, het zijn ingewikkelde kwesties waar democratische overheden zich doorheen moeten stuntelen met potentieel verstrekkende gevolgen voor individuele burgers. Een deel van de machteloosheid die dat oproept vertaalt zich in hele andere dan lieflijke groene vergelijkingen. De staat is erop uit de mensen te onderwerpen, is de strekking. Met testen, opgedrongen vaccinaties, lockdowns, avondklok. Nu gaat het om corona, maar met klimaatbeleid zal het net zo gaan: verbod op brandstofauto’s, vlees, vliegreizen.

Waarschuwing voor ‘klimaat-lockdowns’

Het lijkt vreemd om zoiets als de prikdiscussie en tijdelijke maatregelen om contact tussen mensen te beperken, te linken aan het onvrijwillig bij de mottenballen zetten van het gasfornuis. Maar op een site voor klimaatrelativisten, ‘climategate’, is een staaltje van dat denken te vinden. Daar wordt gewaarschuwd voor ‘klimaat-lockdowns’. Naar analogie van corona zal de overheid radicaal gaan ingrijpen in het dagelijks leven, maar dan om de CO2-uitstoot naar beneden te krijgen. Er is geen vaccin tegen CO2, is de redenering, en dus zal de persoonlijke vrijheid er aan gaan. Kijk maar naar het World Economic Forum – de jaarlijkse ontmoeting van regeringsleiders en het grote bedrijfsleven in het Zwitserse Davos. De voorman daarvan heeft immers gezegd dat mensen in de toekomst insecten gaan eten en spreekt van The Great Reset. Moeiteloos voegen sommigen nog andere ingrediënten aan deze soep toe: het eindeloos pompen van geld in het financiële systeem door de centrale banken, 5G en natuurlijk de onvermijdelijke Soros.

Het is te makkelijk om de schouders op te halen over dit brouwsel van gedachten. Een deel van de angsten die er aan ten grondslag liggen is reëel. Hoe ver mag de overheid zich bemoeien met individuele keuzes? Is 2G feitelijk vaccinatiedwang? Gaat vlees tien keer zo duur worden? Profiteren de rijken niet het meest van die honderden miljarden euro’s en dollars van centrale banken? Politiek, bedrijfsleven en beleidsmakers zouden heel erg hun best moeten doen om de pro’s en contra’s van moeilijke besluiten duidelijk te maken, meer dan nu gebeurt.

Het fenomeen neemt namelijk toe, volgens onderzoek dat de Britse omroep BBC deze week publiceerde. De denktank ISD (Institute for Strategic Dialogue) ziet dat anti-lockdowngroepen en antivaxxers, bijvoorbeeld op Telegram, de laatste tijd verschuiven naar anti-klimaatpropaganda. Ze koppelen de twee grote actuele kwesties aan elkaar. Van ‘er is geen pandemie’ naar ‘er is geen klimaatprobleem’.

Verzonnen verhalen en pseudowetenschap

De denktank ziet de term ‘klimaatlockdown’ veelvuldig opduiken, populair op bijvoorbeeld YouTube. De uitingen gaan volgens ISD veel verder dan wat kritiek of debat te noemen is. De posts staan vol feitelijke onjuistheden, verzonnen verhalen en pseudowetenschap. De BBC citeert Matthew uit Nieuw-Zeeland. “De hele campagne van angst en propaganda is een poging om een bepaalde agenda door te drukken”, zegt hij. “Het maakt niet uit of het klimaatverandering is, of een virus of iets anders.”

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden