Wegwerpplastic

Utrechtse cafés starten experiment met meeneembekers om afvalberg omlaag te brengen

Beeld Hollandse Hoogte / Jordi Huisman

In twee Utrechtse cafés begint deze week een proef om de enorme berg van drie miljard weggegooide koffiebekertjes per jaar omlaag te brengen.

Vijftig bekers van recyclebaar plastic, dat is een druppel op de gloeiende plaat. Toch moeten die nieuwe meeneembekers koffie to go-drinkers overhalen om het bekertje na de laatste slok niet meer achteloos weg te gooien. Het kan immers opnieuw worden gebruikt.

Uit een proef die deze week in Utrecht begint, moet duidelijk worden of de hoeveelheid verpakkingsafval, en dan vooral het wegwerpplastic, met eenvoudige ingrepen kan worden verkleind. “We willen een deelsysteem opzetten”, legt Dieuwertje Nelissen uit. “Nu is het al zo dat mensen zelf een koffiebeker mee kunnen nemen. Sommige horecazaken stimuleren dat door korting te geven. Maar dan moet je wel een beker bij je hebben en die ook zelf afwassen. Bij ons kun je de gebruikte beker juist weer inleveren.”

Nelissen werkt voor Enviu, dat samen met Natuur & Milieu en Recycling Netwerk Benelux het programma Mission Reuse heeft opgezet. “Utrecht is ons living lab”, zegt Nelissen. “Herbruikbare bekers is de start, in Lebkov en Vers: twee cafés met veel afhaalklanten. Later dit jaar beginnen we een tweede pilot met maaltijdcontainers.”

‘Niet normaal’ went

Nederlanders gooien jaarlijks drie miljard bekertjes weg en in bijna allemaal is plastic verwerkt, al was het maar voor een makkelijk glijdend laagje aan de binnenkant. “Eigenlijk is dat niet normaal”, zegt Jelmer Vierstra van Natuur & Milieu. “Maar de consument is eraan gewend. Die bekertjes gaan meestal wel netjes in een vuilnisbak, dan worden ze op zijn best gerecycled, maar meestal verbrand. Daarmee leg je de claim bij de afvalbedrijven. Voor verpakkingen is herbruikbaar een veel betere oplossing.”

Voor die oplossing zijn drie partijen nodig: de consument, de bedrijven en de overheid. “Bedrijven zijn bang klanten kwijt te raken als ze het gemak van wegwerp niet bieden, dus je moet een marktwaardig alternatief bieden”, legt Vierstra uit. “Consumenten zijn het nu eenmaal zo gewend, die moet je ontzorgen. Maar ook de overheid moet meedoen. Dat wil ze wel, maar ze is bang om het in wetgeving vast te leggen. En dat is wel nodig.

Iconische koffiebekers

De proef in Utrecht moet antwoord geven op praktische vragen. Wat werkt het best, statiegeld of een abonnement? Hoe registreer je een klant die een beker meeneemt? Waar kun je die beker inleveren?

“Koffiebekers zijn iconisch”, zegt Vierstra. “Het is logisch om hiermee te beginnen. Nu er statiegeld aankomt voor plastic flesjes en straks ook voor blikjes, zullen er automaten worden geplaatst op stations en andere openbare plaatsen. Zet daar dan meteen een inzamelpunt voor bekertjes naast.”

Koffiebekertjes behoren niet tot de single use plastics die vanaf 1 juli 2021 zijn verboden, Dat verbod treft plastic bestek, rietjes, bakjes en bordjes en sigarettenpeuken, samen de belangrijkste oorzaak van de plasticsoep in water en natuur. Voor de herbruikbare bekers is zogeheten virgin plastic, nieuw dus, gebruikt omdat de wet nog niet toestaat dat gerecycled polypropyleen in aanraking komt met voedsel.

Andere afvalstromen

Door de coronapandemie heeft het afhalen en thuisbezorgen van maaltijden een vlucht genomen. Herbruikbare verpakkingen zouden ook hier veel afval schelen. “Maar de meeste leveranciers zijn individuele ondernemers”, zegt Vierstra. “Daar moeten we een collectieve oplossing voor vinden.”

Een andere groeiende afvalstroom komt van de pakketbezorgers van webshops. Dozen die na eenmalig gebruik bij het oud papier belanden, terwijl de bezorgbusjes leeg verder rijden. “Waarom zouden die verpakkingen van Bol.com en Coolblue niet mee terug kunnen in die busjes?”

Lees ook:

Wegwerpplastic de horeca uit? Het Scheveningse strand geeft het goede voorbeeld

Plastic rietjes, roerstaafjes, deksels en bakjes met sauzen: vanaf volgend jaar juli zijn ze verboden. Scheveningse strandpaviljoens proberen al langer uit hoe het is, horeca zonder plastic.

Milieuorganisaties boos over gebrek aan ambitie bij het kabinet. ‘Nederland doet niets’

De Nederlandse aanpak van plastic vervuiling is teleurstellend mager, schrijven enkele milieuorganisaties in een boze brief aan staatssecretaris Stientje van Veldhoven.

Dit Friese ondernemerspaar komt met een duurzame kartonnen koffiebeker

Afgedankte koffiebekers zorgen voor een enorme afvalberg. Maar niet de kartonnen bekers van een ondernemerspaar uit Appelscha. Daarvan wordt bijvoorbeeld printerpapier gemaakt. 

Klimaatvriendelijke koffiebekers zijn niet automatisch milieuvriendelijk

Hét terugkerende thema in duurzaamheidsland: de strijd om het groenste koffiekopje.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden