Een Nissan Leaf bij een Noorse laadpaal. Het was lang de meest verkochte elektrische auto in het land, maar in 2020 stond de Audi e-tron bovenaan.

ReportageNoorwegen

Uitgerekend in oliestaat Noorwegen rijden de meeste stekkerauto's rond

Een Nissan Leaf bij een Noorse laadpaal. Het was lang de meest verkochte elektrische auto in het land, maar in 2020 stond de Audi e-tron bovenaan.Beeld Foto Eric Fokke

In geen land op de wereld rijden verhoudingsgewijs zoveel volledig elektrische auto’s rond als in Noorwegen. Dat heeft wel een paar centen gekost.

Noorwegen wil in 2025 het eerste land zijn waar ­alleen nog maar elektrische auto’s worden verkocht. Ruim 10 procent rijdt nu al volledig op stroom en van alle nieuwe auto’s die vorig jaar werden verkocht was meer dan 50 procent zonder CO2-uitstoot. Er rijden nu zo’n 350.000 volledig elektrische auto’s rond in een wagenpark van circa drie miljoen. Ter vergelijking, dat waren er begin 2020 in Nederland 107.000 op de 8,7 miljoen.

Al twintig jaar beloont de Noorse overheid de elektrische rijder ruimhartig. Die betaalt geen btw en bpm bij aanschaf. Geen wegenbelasting, geen tol, geen parkeergeld, laden is vaak gratis, net als de veerboot, en over de busbaan rijden elektrische auto’s de file voorbij. De oliestaat, die onlangs nog 61 vergunningen voor nieuwe olievelden verleende, wil graag koploper zijn met ­­CO2-vrije auto’s.

Die wens heeft miljarden euro’s gekost. Tussen 2007 en 2019 zijn de jaarlijkse ­inkomsten aan belastingen en heffingen ­gedaald van 7,2 miljard euro naar zo’n 4,7 miljard. In 2020 verloor de staat alleen al 1,1 miljard aan btw-inkomsten.

Subsidie voor de rijken

Dat gaat veranderen. Vanaf 1 maart krijgt ook de schone auto wegenbelasting, zo’n 200 euro per jaar, 70 procent van een ­gebruikelijke auto. Andere heffingen, zoals tol en parkeren, worden lokaal bepaald, maar mogen niet méér zijn dan 50 procent van het normale tarief. Gebruik van de busbaan was al wat begrensd – er was nog ­amper plek voor de bus – en veel laadpalen kosten nu ook wat geld, om de doorstroming te bevorderen.

“Maar het belangrijkste is”, zegt Unni Berge van Elbil, de Noorse vereniging voor eigenaren van elektrische auto’s, “dat er geen btw en aankoopbelasting wordt geheven – daar zitten de grootste voordelen, cruciaal om uitstootvrije auto’s te bevorderen. Komende herfst zijn er verkiezingen en dan is het afwachten wat een nieuwe regering doet.”

Politieke partijen lopen zich al warm en uit peilingen blijkt dat een meerderheid van de Noren vindt dat het wel best wel wat minder mag. Het idee om in ieder geval voor auto’s boven de 60.000 euro wat btw te innen, kan op grote steun rekenen. Dat is nou net de instapprijs van de meest verkochte auto van 2020 in Noorwegen, de Audi e-tron.

null Beeld Eric Fokke
Beeld Eric Fokke

Critici beschouwen btw-vrije auto’s als subsidie voor de rijken. Dat ziet Berge ­anders: “Een splinternieuwe auto kopen is altijd al iets geweest voor hogere inkomens, het maakt niet uit of die auto nou heel vuil of heel schoon is. Maar hoe meer je auto vervuilt, hoe hoger de belasting is in Noorwegen. De overheid geeft geen subsidie, maar heeft minder inkomen omdat auto’s schoner worden.”

Berge roemt het grote voordeel van het huidige beleid. “De productie van elektrische auto’s is nu nog duurder dan fossiele. Maar door alle voordelen kopen mensen ze tóch. Met als gevolg dat er steeds meer worden geproduceerd – je krijgt massaproductie, ze worden goedkoper en daar profiteert de hele wereld van. Bovendien ontstaat ook een tweedehandsmarkt en komen dit soort auto’s binnen het bereik van lagere inkomens. Die markt is vijf keer groter dan de markt voor nieuwe auto’s.”

Bereikangst

Juist dankzij de soms koude winters vindt Berge Noorwegen bij uitstek het land om elektrische auto’s te promoten. “Als zo’n ­auto hier bruikbaar is, is die overal ter ­wereld inzetbaar. Hij is zelfs zeer geschikt: snel warm en nooit startproblemen.”

Volgens de Naf, de Noorse ANWB, verliest een batterij-auto zo’n 20 procent van zijn bereik tijdens een ‘normale’ winter. “Wordt het echt koud, min 10 tot min 15, dan kan dat oplopen tot 40 procent”, zegt woordvoerder Nils Sødal.

Voor woon-werkverkeer maakt dat verlies niet veel uit, volgens Berge. “Tegenwoordig hebben dergelijke auto’s echt zo’n groot bereik dat mensen er ook mee op ­vakantie gaan.”

Bevroren zalm

Vrijwel alle stroom in Noorwegen wordt opgewekt met waterkracht. Goed voor het klimaat, maar soms fataal voor de natuur. De rivier Skjoma was ooit rijk aan zalm. In 1973 kwam er een waterkrachtcentrale die de krachtige rivier soms in een stroompje verandert. Noorwegen maakt een zeer koude en droge winter mee. De Skjoma is nu op veel plaatsen tot op de bodem bevroren. In media verschijnen foto’s van zalmen die ingevroren zijn, mogelijk ook alle eitjes. Het verantwoordelijk energiebedrijf is niet van plan meer water te laten stromen, want dat kost te veel geld. In flink tempo verschijnen in vaak onberoerde wildernissen in Noorwegen grote windmolenparken. Het verzet onder de bevolking daartegen groeit.

Dat was vorig jaar zomer te merken, toen vanwege corona veel Noren vakantie in ­eigen land vierden. Op de Lofoten bijvoorbeeld, reden nooit eerder zoveel Tesla’s. Snel werden noodlaadpunten neergezet, wat niet kon voorkomen dat sommige ­auto’s onderweg toch tot stilstand kwamen. Het Noorse laadnetwerk is nog niet volwassen, zeker niet in het noorden. Anderzijds: er reed af en toe ook een enkele Nederlandse Tesla tussen, dus de pakweg 2500 kilometer tussen Amsterdam en Svolvaer zijn zeker CO2-vrij te overbruggen.

‘Bereikangst’ belandde in 2013 nog op de tweede plaats als woord van het jaar in Noor­wegen. Er is zelfs al een service-auto van de Naf met een snellader aan boord. De grotere accu’s van tegenwoordig nemen veel van die bereikangst weg. Maar daar is nu angst voor een file bij de laadpaal voor teruggekomen.

Nils Sødal van de Naf: “De groei van het aantal elektrische auto’s gaat veel sneller dan die van het aantal laadpunten. Zeker in het weekend, als iedereen op pad gaat, komt het voor dat je een uur moet wachten voor je kunt laden, wat ook weer een half uur duurt.”

‘De overheid moet de regie in handen nemen’

Sødal roept de overheid op de regie in handen te nemen. “Het is de markt die die laadpunten moet verzorgen, maar die blijft achter. In sommige delen van het land kun je amper laden omdat bedrijven vrezen dat ze hun investering niet terugverdienen. We hebben ook snellere laders nodig. Nu zijn de meeste 50 kW, dat moet minstens 150 kW worden.”

Europa produceert steeds meer duurzame stroom, zegt Berge. “Een auto gaat vaak twintig jaar mee, dus je moet nú beginnen om auto’s met fossiele brandstoffen te vervangen. Je kunt niet wachten tot stroom volledig schoon is en dan pas overstappen als je in 2050 een samenleving wilt met een lage CO2-uitstoot.”

Lees ook: 

Hoe je automobilisten elektrisch kan laten rijden: afkijken bij Noorwegen

Klimaatwetenschappers hebben doorgaans een sombere boodschap. De aarde warmt gevaarlijk op. IJskappen dreigen te verdwijnen. De doelen van Parijs worden niet gehaald. Landen komen hun beloftes niet na.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden