Supporters gooien bier tijdens de Nederlandse eredivisiewedstrijd tussen RKC Waalwijk en FC Twente in het Mandemakers Stadion op 25 februari 2022 in Waalwijk, Nederland.

Groene ClaimVoetbal

Uefa wil het klimaat beschermen, maar wel pas vanaf 2040

Supporters gooien bier tijdens de Nederlandse eredivisiewedstrijd tussen RKC Waalwijk en FC Twente in het Mandemakers Stadion op 25 februari 2022 in Waalwijk, Nederland.Beeld ANP

Duurzaamheid en Champions League hoor je niet vaak in dezelfde zin. Als het aan Uefa ligt, gebeurt dat wel. In 2040.

Robin van Wechem

Met Gazprom als sponsor kon je je al afvragen hoe serieus Europese voetbalbond Uefa het meende met duurzaamheid. Nu dat contract door de oorlog in Oekraïne is verbroken, en de bond 40 miljoen euro op jaarbasis inlevert, lijkt de weg vrij voor een geloofwaardiger milieubeleid. Dan moeten de ambities wel flink omhoog.

‘We moeten onze hele trukendoos opentrekken om het klimaat te beschermen’, begint het persbericht waarin een gezamenlijke televisiecampagne van de EU en Uefa wordt aangekondigd. De komende drie jaar zendt de bond rond Europese voetbalwedstrijden tv-spotjes uit waarin bekende voetballers kunstjes met de bal uithalen. Onder het motto ‘elke truc telt’ worden kijkers gemotiveerd om het licht uit de doen en de verwarming een graadje lager te zetten.

In december presenteerde de Uefa een duurzaamheidsstrategie voor de eigen activiteiten. Van de elf beleidsdoelen gaan er vier over duurzaamheid. Circulaire economie verwijst naar het streven om in 2030 geen plastic afval en voedselverspilling meer te hebben op Europese voetbalevenementen. De duurzaamheidscore van evenementen moet in 2030 ‘geoptimaliseerd’ zijn en de richtlijnen voor de duurzame bouw van stadia moeten dit jaar klaar zijn.

Ook wil de voetbalbond in 2030 de CO2-uitstoot per toeschouwer hebben gehalveerd. In 2040 moet die zijn teruggebracht naar nul. Om de klimaatimpact van toeschouwers te verminderen, moet die alleen wel eerst goed worden gemeten. Daarom wil de Uefa vanaf 2024 de milieu-impact van alle evenementen berekenen.

‘Beter laat dan nooit’

Gjalt de Jong, hoogleraar duurzaam ondernemerschap in de circulaire economie aan de Rijksuniversiteit Groningen, wordt nog niet erg enthousiast van de maatregelen. “Beter laat dan nooit. Het meten van ecologische en sociale dimensies is een belangrijke eerste stap. Nog belangrijker is dat het door onafhankelijke (wetenschappelijke) instituten gemeten gaat worden. De slager kan ook hier niet zijn eigen vlees keuren.”

Om de CO2-uitstoot per bezoeker van een voetbalevenement omlaag te krijgen, zijn rigoureuze stappen nodig. “Als je voetballers in energie-neutrale auto’s naar een stadion zonder toeschouwers brengt en supporters thuis op de bank de wedstrijd energie-neutraal volgen, ben je waarschijnlijk dicht bij een CO2-neutrale situatie. Dit laat meteen zien dat de urgentie totaal ontbreekt, want dan kan het hele verdienmodel in de prullenbak. De keuze van de termijnen illustreert dat ook. In 2030 heeft het streven naar CO2-neutraliteit nog zin, 2040 is simpelweg te laat en ongeloofwaardig.”

Wedstrijden zonder plastic afval en voedselverspilling zijn zeker ook mogelijk, vervolgt hij, al zijn de randvoorwaarden wel bepalend. “Als je gehaktballen op recyclebare plastic bordjes gaat serveren, zet dat geen zoden aan de dijk. Dat geldt ook voor bier, dat kost ontzettend veel energie om te maken, nog afgezien van het feit dat het drinken ervan slecht is voor de gezondheid. Duurzame horecabedrijven inzetten, porties kleiner maken en nadenken over alternatieve verpakkingen zijn zeker opties, maar die blijven wel marginaal.”

In Nederland bestaat de Barometer Duurzame Evenementen, een certificaat van SMK (Stichting Milieukeur). Voor de toekenning wordt onder andere gekeken naar energie- en waterplannen, de aan- en toevoer van drinkwater en de inzameling en verwerking van afval. Er is geen Europees equivalent van de Barometer en de Uefa heeft geen certificaat voor voetbalwedstrijden in Nederland.

Vliegreizen

Om de CO2-uitstoot van voetbalevenementen enigszins binnen de perken te houden, maakt de Europese voetbalbond tot nu toe voornamelijk gebruik van compensatie. In 2019 en 2020 compenseerde de Uefa alle CO2-uitstoot van vliegreizen van de eigen werknemers en scheidsrechters. Bij Euro 2020 is ook alle CO2-uitstoot van de supporters gecompenseerd.

In totaal ging dat om 666.963 ton CO2 die via Gold Standard-projecten is afgekocht. De Gold Standard is een keurmerk voor kleinschalige compensatieprojecten dat mede is opgericht door het Wereldnatuurfonds. De Uefa gaf onder andere geld aan projecten met kookoventjes in Rwanda, projecten voor toegang tot schoon drinkwater en een geothermisch energieproject in Turkije.

Joost Vogtländer, universitair hoofddocent Duurzaam Ontwerp aan de TU Delft, vindt de definitie van CO2-compensatie vaag geformuleerd. “Je kunt er nog alle kanten mee op. Bovendien dragen de Gold Standard-projecten bitter weinig bij aan het terugdringen van CO2-uitstoot. Er is veel wetenschappelijke kritiek op compensatieprojecten.”

In een studie van het Öko Institut uit 2017, in opdracht van de Europese Commissie, werden 5500 compensatieprojecten bekeken op hun effectiviteit. In slechts 2 procent van de gevallen was sprake van een aanvullende CO2-besparing en een juiste berekening van die besparing. In 85 procent van de projecten was het onwaarschijnlijk dat ze broeikasgassen bespaarden die zonder compensatiegeld niet toch al zouden zijn bespaard.

De Jong noemt compensatieprojecten hedendaagse aflaten. “Dit soort afkoopschema’s doen niets aan het vervuilende gedrag. De certificaten zijn zeer onbetrouwbaar en veranderen het bedrijfsmodel en consumentengedrag niet, terwijl dat nu juist zo hard nodig is.”

De Uefa zou dus veel meer moeten doen voor een serieus duurzaamheidsplan, zegt ook Vogtländer. “Het is gemakkelijker om populistische duurzaamheidsclaims voor de verre toekomst te publiceren dan die claims waar te maken.”

Lees ook:

De sportbonzen zijn medeplichtig aan Poetins valse imago, schreef sportcolumnist John Graat

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden