ColumnEsther Bijlo

Trager, simpeler leven. Wijst het coronavirus de weg naar een duurzame wereld?

“Ik denk dat we erg dankbaar voor het virus moeten zijn omdat het de reden kan zijn dat we als soort zullen overleven.” Best een boude uitspraak die, uit zijn context gehaald, de wenkbrauwen doet fronsen. Is hier iemand aan het woord die ‘survival of the fittest’ door het coronavirus wel prima vindt? De zwakkeren gaan dood, de sterken blijven over?

De uitspraak komt uit onverwachte hoek, van trendwatcher Lidewij Edelkoort. De internationale autoriteit op het gebied van voorspellen waar we naar toe bewegen zei dit eind februari op een design-conferentie in Kaapstad. Het magazine voor design en architectuur Dezeen interviewde Edelkoort een week later: heb je dat echt gezegd en wat bedoelde je daarmee?

Ze wilde in ieder geval niet beweren dat het goed is om de mensheid op deze manier uit te dunnen. Zelf valt ze vanwege haar leeftijd, 69, en een aandoening aan de luchtwegen in de risicogroep. Ze gunt het niemand om door corona dood te gaan of dierbaren te verliezen. Wat ze wel hoopt is dat hun sterven niet tevergeefs zal zijn. “De uitbraak zal ons dwingen ons tempo te verlagen, niet meer het vliegtuig in te stappen, van huis uit te werken, alleen familie en goede vrienden te zien, zelfvoorzienend en bedachtzaam te zijn.” Ze voorzag dat de drastische Chinese maatregelen snel in veel meer landen zouden volgen.

De keerzijde van de mondiale economie wordt duidelijker

Opeens, constateert Edelkoort in het gesprek, lijkt zoiets als een modeshow bizar en misplaatst, de reisadvertenties die op het computerscherm opploppen opdringerig en belachelijk. We weten al jaren dat de mensheid radicaal anders moet gaan leven om de planeet leefbaar te houden, maar de menselijke geest wil er moeilijk aan, hoopt dat het probleem vanzelf weggaat, doet alsof er niet zo veel aan de hand is, ziet ze.

Niet veel mensen begrijpen hoe de mondiale economie werkt, maar door tekorten die aan allerlei spullen ontstaan, zal dat duidelijker worden, verwacht Edelkoort, en ook dat er veel overbodige, vervuilende plastic en polyester troep uit China de wereld over trekt. Bovendien kunnen mensen ervaren wat het stoppen van vervuilende activiteiten met de leefomgeving doet: veel schonere lucht bijvoorbeeld. De ingrijpende economische crisis die zal volgen biedt de bijzondere mogelijkheid om opnieuw te beginnen, met een blanco pagina. “De consumptie gaat in quarantaine, we leren blij te zijn met een simpele jurk, ontdekken wat we nog in de kast hebben liggen, lezen een vergeten boek.”

Een lokalere wereld

Voor haar eigen sector hoopt ze dat er een duurzame, ambachtelijke katoenindustrie uit voortkomt, met waardering voor de menselijke arbeid. Edelkoort ziet een wereld voor zich die veel lokaler is gericht. Meer productie dichtbij, boerenmarkten, straatfestijnen, zelf dingen maken. De eerder door haarzelf voorspelde Eeuw van de Amateur komt veel sneller dichterbij dan ze had gedacht.

Het is een mooi beeld, wie weet wat er allemaal voor positiefs uit deze viruscrisis kan voortkomen. Op lokaal niveau is dat al te zien, met #coronahulp, het herontdekken van een simpele wandeling, moestuinpotjes zaaien. Of het onze levenswijze echt gaat veranderen, zal nog moeten blijken, dat hangt er ook vanaf hoe lang deze situatie duurt. Op macro-niveau is het de vraag of dat zo zal uitpakken. Neem de luchtvaartindustrie, die nu bijna helemaal in elkaar is gezakt. Steunpakketten worden haastig toegezegd, maar het zou niet logisch zijn de al voor de virusuitbraak zwakke sector op de oude voet door te laten gaan. Stel voorwaarden aan de wederopbouw: minder vliegen, sneller verduurzamen, meer geld naar de ontwikkeling van klimaatvriendelijke brandstoffen en omscholing van een deel van de werknemers. Het hoofd van de crisisbestrijdende overheden staat er nog helemaal niet naar, een prachtige kans is het wel.

Redacteur Duurzaamheid & Natuur Esther Bijlo schrijft elke twee weken een column. Eerdere afleveringen vindt u hier.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden