Groene Gids Plastic scheiden

Tips voor het scheiden van plastic: dit mag wel en dit mag niet in de plastic afvalzak

Heeft plastic scheiden zin, vroeg de Groene Gids onlangs. Nu antwoord op de vraag: wat leent zich voor hergebruik?

De teneur van ons artikel twee weken geleden was dat gescheiden inzameling amper milieuvoordelen oplevert. Het kost veel geld en leidt per saldo tot nóg meer plastic in het publieke domein. Het ratjetoe aan ingezameld plastic moet een vrij kostbare nascheiding ondergaan. Veel onbruikbare troep komt terug in het straatbeeld: de paaltjes, pallets en parkbankjes, die beter van hout kunnen worden gemaakt. Het is volstrekt onduidelijk hoeveel van het ingezamelde plastic opnieuw hoogwaardig verpakkingsmateriaal wordt.

Bij dat artikel plaatsten we een lijstje van plastics die niet in de plastic afvalzak horen, maar bij het restafval.

Beeld Getty Images/iStockphoto

Er kwamen reacties op dat artikel. ‘Druk dan ook een lijstje af van plastics die wel in de zak voor recyclebaar plastic mogen’, hoorden we vaak, onder meer van een professionele plasticverwerker. Nu zijn die lijstjes overal te vinden, vrijwel iedere gemeente die gescheiden inzamelt heeft er wel een, maar ze zijn niet allemaal gelijk. Niettemin, daar gaan we:

Wat mag er wél in de afvalzak?

• flessen voor frisdrank, water, melk, azijn enz.;
• knijpflessen voor sauzen, olie enz.;
• flacons van wasmiddelen, shampoo, schoonmaakmiddelen enz.;
• verpakkingen van kaas, vlees en vis enz.;
• bekers van yoghurt, vla, ijs en slagroom (de aluminium-dekseltjes mogen er ook bij, maar dan los);
• bakjes voor salade, groente en fruit;
• zakken voor pasta, rijst, brood, snoepgoed enz.;
• kuipjes voor boter, saus en smeerkaas;
• plastic tasjes en zakjes;
• folies van tijdschriften en reclamefolders;
• plastic verpakkingen van bijvoorbeeld tandenborstels en schroefjes;
• tubes van bijvoorbeeld gel, bodylotion en tandpasta;
• potjes voor gel, vitamines en medicijnen.

Nu wordt het ingewikkeld: zwarte plantenpotjes van het tuincentrum en ander zwart plastic, zoals schaaltjes van vleeswaren mogen soms wel, maar vaak ook niet in de plastic zak. Het hangt van de gemeente af. Onze lijst is dus niet uitputtend, maar geeft een idee van wat voor soort plastic goed te hergebruiken is.

Verpakkingen moeten leeg zijn, maar niet schoon, dus afspoelen is niet nodig. Doppen en deksels mogen blijven zitten. Maar stop geen verpakkingen in elkaar, zoals plastic verpakkingsafval in blik, dat maakt het scheiden nodeloos ingewikkeld.

Voor de consument is het haast ondoenlijk de kunststofsamenstelling per product te achterhalen. Heel soms staan er op verpakkingen afkortingen van de gebruikte plastics. Staat er PET, HDPE, PVC, LDPE, PP of PLA, dan is het bingo. Die soorten zijn prima te verwerken. De zes lettercombinaties (de letters staan voor de soort kunststof) hebben een eigen volgnummer. De afkorting PET staat vrijwel nooit op een verpakking, maar soms staat er wel een piepklein driehoekig bordje op een fles (vaak op de bodem) met daarin het cijfer 1. PET heeft nummer 1, HDPE is 2, PVC 3 enz.

Maar ook hier is er weer een uitzondering: piepschuim (polystyreen, afgekort PS, cijfer 4) mag niet bij het gescheiden plastic afval. Dat zijn die piepschuimbakjes voor vleeswaren. Schilfers piepschuim worden ook vaak gebruikt als vulling van postorderpakketten. Mag dus niet in de plastic zak.

Piepschuim afkomstig uit de containers van de MSC Zoe op een dijk in Lauwersoog. Beeld ANP

Speelgoed, plastic borden en tuinstoelen bij restafval

Gemeenten willen dat burgers alleen huishoudelijk plastic aanbieden, dus is er nog een uitzondering: plastic dat geen verpakking is, zoals speelgoed, plastic borden en tuinstoelen, mag niet bij het te recyclen afval. Dat kan bij het restafval of worden afgeleverd bij het depot van de gemeente.

De reden heeft weinig met duurzaamheid te maken: de verpakkingsindustrie wil niet meebetalen aan recycling van deze plastics, die op zich uitstekend te hergebruiken zijn. Het materiaal wordt vaak bij een nascheiding alsnog uit het restafval geplukt.

Het Centraal Planbureau (CPB) constateerde afgelopen week dat plasticstromen in het afval vaak vervuild zijn met afval dat er niet in thuishoort. Het Afvalfonds Verpakkingen (het verpakkende bedrijfsleven dat belast is met de uitvoering van het afvalbeheer in Nederland) maakte onlangs bekend dat de hoeveelheid verpakkingen die in Nederland worden hergebruikt vorig jaar weliswaar is gestegen, maar dan die van glas, papier en metaal.

Het CPB stelde vast dat de gescheiden inzameling van plastic stagneert. Van de plastics die zijn ingezameld is volgens het Afvalfonds vorig jaar 52 procent hergebruikt, dat is slechts 1 procent meer dan in het jaar ervoor.

Maar er is geen enkel zicht op hoe al dat ingezamelde plastic wordt hergebruikt. Volgens Robbert van Duin, voorzitter van milieuorganisatie Recycling Netwerk, wordt een belangrijk deel verbrand: 20 procent, ofwel 68 miljoen kilo. Dat percentage staat ook in de jaarverslagen van het Afvalfonds. “Hoeveel er echt wordt gerecycled en daarmee de productie van nieuwe plastics vervangt, en vooral ook hoeveel milieuwinst dit oplevert, is niet te herleiden uit de rapportages van het Afvalfonds.”

Plastic in de maag van een dode zeevogel, op Midway, een afgelegen eiland bij Hawaï. Beeld AP

Lees ook: 

We doen het nog steeds fout: pizzadoos mag niet bij oud papier

Het recyclen in Nederland kan veel beter. Vooral bij huishoudelijk afval gaat het nu nog fout.

Heeft het wel zin, dat we plastic scheiden?

We houden ons plastic netjes gescheiden van het andere afval. Op naar de circulaire samenleving. Maar werkt dat systeem wel? En hoe kun je thuis goed plastic scheiden?

Gescheiden inzameling van plastic schaadt het milieu

Huishoudens extra laten betalen voor restafval leidt tot vervuiling van andere afvalstromen en illegale dump. En plastic kan prima bij het overig afval. Het beleid moet compleet op de helling, stelt Raymond Gradus, hoogleraar bestuur en economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden