Insecten

Tienduizend wespen in de tuin, ze zijn écht niet eng

Beeld Reyer Boxem

We moeten stoppen met massaal bestrijden van wespen, vindt liefhebber en kenner Sjoert Fleurke. Zelf geeft hij het goede voorbeeld, met zes wespennesten in de tuin en zelfs eentje in huis.

Groninger Sjoert Fleurke, in het dagelijks leven ambtenaar bij het ministerie van economische ­zaken en klimaat, heeft een aparte hobby: het weghalen van wespennesten en ze terugplaatsen in eigen tuin. Direct naast het huis is een hoek ingericht vol kasten en plastic kisten, in elk een bijen-, hommel-, of wespennest. Van alle kanten komen wespen aan, vliegen naar binnen onder deksels van de kisten of schieten juist met grote snelheid eruit en verdwijnen in het luchtruim “Twee weken geleden had ik nog zeven wespennesten en daarnaast twee hommelnesten en een bijenkast. Totaal zeker 10.000 wespen en nog eens 10.000 hommels en bijen.”

Fleurke heeft een methode om het nest veilig te verwijderen op plekken waar de wespen overlast veroorzaken, ze levend op te zuigen en het geheel weer in zijn tuin verder te laten leven. Hij loopt de nesten af die hij deze zomer heeft verzameld. “Die is van de middelste wesp, en dat is een Saksische wesp, beide uit een tuin gehaald. Die in het donker zitten, zijn de zogenoemde limonadewespen, de gewone en Duitse wesp, die nestelen onder de grond of in een donkere ruimte. Deze heb ik bij iemand uit een slaapkamer gehaald. Eigenlijk hadden ze een nest gemaakt achter een gipswand van de slaapkamer en gingen naar binnen en buiten onder het daklood. Maar toen het nest niet verder kon groeien, hebben de wespen een gat in de gipswand geknaagd, waarna ze toch in de slaapkamer belandden. Dan moet je wel iets doen.”

Wespenman Sjoert Fleurke.Beeld Reyer Boxem

Zijn methode heeft hij afgekeken van de Duitsers, waar wespen veel beter beschermd zijn. “Daar is verdelgen echt de laatste optie. En er zijn ook gewoon heel veel andere methoden om overlast tegen te gaan. Als je bijvoorbeeld een nest in een schuurtje hebt, kun je het nest inpakken in vliegengaas, waardoor de wespen niet in de schuur zelf kunnen komen” De diertjes komen dan bijvoorbeeld via een spleet in het dak binnen. “Ik ken ook een voorbeeld van een ondergronds nest vlak langs een wandelpad. In plaats van te verdelgen, hebben ze een schuine regenpijp op de opening gezet, waardoor de ingang een paar meter naast het pad is. Probleem opgelost.” Als ook dit soort maatregelen niet werken, gaan de Duitsers als het kan over tot verplaatsing. Een methode die in Nederland vrijwel onbekend is. “Ongediertebestrijders doen dat niet, daar verdienen ze niks mee. Nu vragen ze 70 euro om een nest te verdelgen, dat duurt 5 minuten. In het hoogseizoen doen ze zo tien nesten op een dag. Ik ben met dat nest achter die gipswand tien uur bezig geweest.”

Fleurke vertelt door terwijl de wespen rond zijn hoofd vliegen en af en toe op zijn arm landen. “We moeten nu wel even iets achteruit”, zegt hij opeens. “Niet vanwege de wespen hoor, vanwege de bijen. Die worden vaak gezien als het vriendelijke zusje van de wesp, maar eigenlijk kunnen ze veel eerder onverwacht aanvallen dan wespen.” Hij wappert demonstratief met zijn hand boven een schaaltje zoetigheid dat hij voor de wespen heeft neergezet. Tientallen wespen vliegen even op, en zoeken rustig weer een plekje bij de maaltijd. “Normaal is het eigenlijk een voederplek voor wespen uit de buurt, maar rond deze tijd ook wel om mijn eigen wespen in bedwang te houden. Zo voorkom ik dat ze de buren lastig gaan vallen.” De buren zijn niet bekend met zijn hobby, en hebben er volgens hem ook geen last van. “Wespen vliegen 500 meter tot een kilometer ver, dus die verspreiden zich over een veel groter gebied.”

Beeld Reyer boxem

Dat we juist pas tegen de herfst wespenoverlast ervaren, heeft te maken met het einde van een geboortegolf, legt Fleurke uit. “Een koningin legt maandenlang eieren waar larven uitkomen, die worden gevoerd door de werksters. De larven zijn vleeseters, dus de werksters jagen het grootste deel van de zomer op insecten. In ruil geven de larven een zoet goedje waar de werksters van leven. Maar als aan het eind van de zomer de koningin geen eieren meer legt, zijn er op een gegeven moment ook geen larven meer en moeten de werksters ergens anders zoetigheid halen. Bij voorkeur is dat in de natuur, maar anders gaan ze rondhangen bij prullenbakken en op terrasjes.”

Het idee om wespennesten te redden ontstond toen hij zich op Twitter opwierp als @wespenvriend. “Ik zag zoveel onzin over wespen dat ik de behoefte voelde dat recht te zetten. Langzaam werd ik steeds meer een vraagbaak en kwam er op een gegeven moment ook de vraag of ik een nest kon weghalen. En het hebben van een eigen wespennest was altijd al wel een droom, zoals ik vroeger een mierennest in een glazen bak had.” Fleurke loopt naar zolder om zijn grote trots te laten zien: een wespennest in huis. Vanuit een gat in het kozijn lopen diverse buizen naar een nest achter plexiglas. Enkele wespen dribbelen in de buizen richting kast of buitenlucht. “Ik was dit voorjaar in mijn woonkamer aan het werk toen een koningin binnen kwam vliegen. Ik heb haar naar de kast gebracht, waar ze dezelfde dag aan een nieuw nest begon. Wat in het najaar overblijft zijn de koninginnen en mannetjes die rond deze tijd paren. Alleen de bevruchte koninginnen overwinteren.”

Beeld Reyer Boxem

Zijn meest recente vangst, een groot nest van de gevreesde hoornaar, heeft hij niet bij huis staan. “Die wilde ik op het balkon plaatsen, maar daar heeft mijn vriendin een stokje voor gestoken”, verklaart Fleurke. Voor dit nest heeft hij een alternatief plekje gevonden. Een stukje lopen van het huis wijst hij de weg in een klein bos. Ver van het pad hangt een grote vogelnestkast aan een boom. “Dat gebeurt heel vaak, dat er nesten worden gemaakt in vogelkastjes.”

Uit de ingang en de onderkant stulpt iets wat lijkt op halfgerezen deeg. Dikke hoornaars vliegen in een rechte lijn af en aan. “Je moet niet direct in de vliegroute of vlak bij het nest gaat staan”, waarschuwt Fleurke. “Ze zijn niet per se agressief, wel defensief, ze zijn heel territoriaal. Maar als je een keer een hoornaar op bezoek krijgt, is er niks aan de hand. Bovendien knagen ze voor zoetigheid op jonge takjes, dus op het terras hebben we er niet eens last van. Het nest hangt hier prima, wespen zijn nu eenmaal onderdeel van de natuur.”

Lees ook:

Nieuwe wesp ontdekt: de Aphaereta vondelparkensis, drie keer raden waar hij is gevonden

52.3557°N 4.8588°E: onthoudt die plek! Daar is afgelopen zomer een heuse nieuwe soort aangetroffen, in een stukje rottend kippenvlees dat diende als lokaas.  

Bronstige stieren helpen bijen en wespen

Volwaardige natuur is de beste waarborg voor biodiversiteit. Zoals in de Ooijpolder, waar stieren zorgen voor een thuis voor insecten.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden