Groene energie Megaproject

Tien eilandjes moeten de windenergie tussen Noordzeelanden gaan verdelen

Een windmolenpark in zee. De stroom die zulke parken genereren moet worden opgeslagen op kunstmatige eilanden, is het plan van Tennet. Beeld anp

Het plan om één enorm eiland in de Noordzee te bouwen om windenergie te verdelen over Europese landen bleek onhaalbaar. Bedrijven stellen hun ambitie bij: ze willen nu een reeks kleinere ‘hubs’ in zee ontwikkelen. 

Tennet ziet af van het idee om voor 2050 één reusachtig windenergie-eiland midden in de Noordzee te bouwen. Dat maakte de landelijk energietransporteur dinsdag bekend. “Het bleek onvoldoende realistisch”, zei Michiel Müller van het consortium dat het spectaculaire plan voor een ‘stopcontacteiland’ twee jaar geleden aankondigde. Het is te ingewikkeld om zo’n enorm eiland, van 6 vierkante kilometer groot te realiseren, bleek uit nader onderzoek. Bovendien stuitte het grote plan op stroperige politieke procedures en zorgen van milieuorganisaties als WNF. In plaats van doorbuffelen gooit Tennet de plannen om.

Compacten eilanden

In het aangepaste plan gaat Tennet, samen met buitenlandse collega’s en grote bedrijven, een stuk of tien compactere eilanden bouwen. Dat zijn nog steeds joekels, tot wel tien keer zo groot als een olieplatform. Elk platform moet zo’n 10 tot 15 Gigawatt van windmolens op zee kunnen opvangen, transformeren in gelijkstroom en naar land sturen. Een Gigawatt is goed voor de stroomvraag van zo’n 550.000 huizen. De eilandjes worden opgespoten van zand, of gebouwd op palen of gestapelde containers. Milieueffecten worden eerst grondig onderzocht, belooft Tennet.

Het bijzondere van de eilandjes wordt dat ze stroom naar meerdere landen kunnen sturen. Behalve Nederland moeten ook Denemarken, Duitsland, Groot-Brittannië, Noorwegen en andere Noordzee-landen gaan meedoen aan het bouwwerk op zee, aldus Tennet. Ook de energiebedrijven die windmolens neerzetten moeten meewerken. Want zij sturen hun geproduceerde windenergie in de toekomst niet meer door een lange kabel naar één land, maar naar de verdeelstations op eilandjes. De eerste van de reeks ‘energiehubs’ moet rond 2030 klaar zijn, maakte Tennet-directeur Manon van Beek bekend.

Dat er geen groot energie-eiland komt maar meerdere ‘kleintjes’ is geen mislukking, zei ze. “Wij willen de energietransitie  helpen, zodat we de doelen van Parijs halen.” Nu duidelijk is dat het eerste idee niet snel genoeg kan slagen zou het onverstandig zijn om de plannen niet bij te stellen, aldus Van Beek. Zij hoopt dat de Europese Commissie en buurlanden snel instemmen met de aanleg van de energie-eilanden. De Deense regering is al overstag, Tennets evenknie EnergiNet doet mee.

Nieuwe parken

Het idee sluit ook goed aan bij het Klimaatakkoord, dat het kabinet Rutte vorige maand presenteerde. Daarin ligt de ambitie vast om veel meer grote windmolenparken te gaan bouwen. Het kabinet is die koers al ingeslagen, door energiebedrijven vijf grote nieuwe windmolenparken te laten bouwen, te beginnen bij Zeeland en Zuid-Holland. Vandaag wordt bekend welk consortium het derde project mag bouwen, voor stroomlevering aan honderdduizenden huizen. Die windparken krijgen nog wel een directe kabel naar land, zonder energie-eilanden.

Volgens Tennet is het noodzaak om op termijn met eilanden te gaan werken. “We moeten de leveringszekerheid op orde houden”, zei directeur Van Beek. Stel dat het in de toekomst hard waait en Nederland zou in kabels een lading windstroom binnen krijgen, dan kan de nationale stekker eruit klappen. Overal dikkere kabels leggen kan ook, maar Europese verdeel-eilanden op zee sparen volgens Tennet miljarden uit. Hoe dan ook moet de transporteur de komende tien jaar 35 miljard euro investeren, om het energienet klaar te maken voor alle zonnepanelen en windmolens.

Groene waterstof

De nationale gastransporteur Gasunie doet ook mee aan het plan. Dat klinkt misschien apart, omdat die niets met windstroom te maken heeft. Maar dat verandert, zei Gasunie-manager Hans Coenen dinsdag. Een deel van de windenergie kan worden omgezet in groene waterstof. Dat gaat met een fabriekje, waarin elektriciteit in waterstof (een gas) wordt omgetoverd. Dat kan mogelijk op het energie-eiland gebeuren. Met bestaande gaspijpen op de zeebodem kan de waterstof aan wal komen. Dat kan een energiebron worden voor industrie en huizen, zei Coenen. Groene waterstof produceren is nu nog relatief duur en inefficiënt. Maar een rendabele waterstofeconomie wordt in de toekomst mogelijk, aldus het Klimaatakkoord.

‘Mijd kwetsbare gebieden’

“Windenergie op zee is een belangrijke vorm van hernieuwbare energie om de klimaatdoelen van Parijs te halen”, stelt het Wereld Natuur Fonds in een reactie, waarin het waarschuwt voor negatieve milieu-effecten. “De Noordzee is ook een natuurgebied. Twee van de vier onderzochte locaties hebben een overlap met Natura2000-gebieden. WNF benadrukt dat deze kwetsbare gebieden moeten worden gemeden. Het is goed dat in de verkenning ook dieper gelegen locaties zijn meegenomen. Dat betekent niet uit dat hier geen kwetsbare soorten leven: een van de locaties is een belangrijk leefgebied van walvisachtigen. Het is voor WNF van groot belang dat deze soorten minimale schade ondervinden. Voor de uitrol van het netwerk van windturbines is het goed te zien dat dit consortium een optie meeneemt waarin de Natura2000-gebieden worden gemeden.”

Lees ook:

De Doggersbank als windmoleneiland in 2050

In 2050 moeten duizenden windmolens op de Doggersbank stroom leveren aan zes landen rond de Noordzee, was het plan dat Tennet twee jaar terug presenteerde. Dat gaat nu niet door. 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden