Jelle's Weekdier

Tekenfilmster broedt zelf zijn ei uit

Beeld Hollandse Hoogte

Wanneer u dit leest, bevindt uw columnist zich in Albuquerque, New Mexico. Het dunbevolkte en grotendeels Spaanstalige New Mexico is in Europa vooral bekend als de staat waar sommige indianenverhalen van Karl May zich afspeelden, maar ook als de staat waar op 16 juli 1945 de allereerste atoombom werd getest. Er is uiteraard ook natuur; New Mexico is een land van cactussen, ratelslangen en grote renkoekoeken. Die laatste soort, in het Engels greater roadrunner geheten, is zelfs de officiële state bird; wat de grutto is voor Nederland en de witkopzeearend (bald eagle) voor de gehele Verenigde Staten, is de grote renkoekoek voor New Mexico.

Renkoekoeken zijn familie van onze eigen Europese koekoek, maar ze hebben niet die onhebbelijke gewoonte om hun eieren in het nest van ­andere vogels te leggen. Nu leven er in de dorre Nieuw-Mexicaanse woestijn ook geen karekieten; dat helpt wellicht, waardoor de renkoekoeken zelf hun eieren moeten uitbroeden. Dat doen ze ­overigens in een monogame relatie. De nesten ­bestaan uit platte constructies van vaak doornige takken, door het vrouwtje in cactussen of struiken ­gemaakt van door haar mannetje aangevoerde ­takken en twijgen.

Er zijn twee soorten: de grote renkoekoek ­Geococcyx californianus en de kleine renkoekoek Geococcyx velox die meer zuidelijk in Midden-­Amerika voorkomt en dus niet in New Mexico en aangrenzende staten als Texas en Arizona.

E-bike

Die soortnaam velox duidt al op de grote snelheid die de renkoekoeken kunnen ­ontwikkelen; velox is Latijn voor snel en bijvoorbeeld terug te vinden in woorden als velociteit en vélocipède.

Renkoekoeken kunnen amper vliegen, maar rennen des te beter; snelheden boven dertig kilometer per uur kunnen worden gehaald en dat is sneller dan u normaliter op uw vélocipède voor elkaar krijgt (zelfs als dat een e-bike is). Al rennend kunnen ze scherpe hoeken slaan door met hun lange eksterachtige staart bij te sturen.

Ringslangen

Renkoekoeken zijn roofdieren. Ze grijpen al rennend hun prooidieren, die kunnen variëren van insecten, spinnen en schorpioenen tot muizen, kleine vogeltjes, hagedissen en slangen. Reptielen hebben de voorkeur, er worden zelfs kleine ringslangen gepakt om te worden opgegeten. Een prooi wordt gedood door deze met de snavel te pakken en net zolang tegen de grond te slaan tot hij dood is. De vogels kunnen op hun beurt ook ten prooi vallen aan roofvogels, stinkdieren, wasberen en coyotes of prairiewolven.

Miep-miep

Die predator-prooi-relatie met de coyote heeft de renkoekoek wereldberoemd gemaakt, want ­eigenlijk kennen we de grote renkoekoek vooral van iets heel anders dan van vogelgidsen en ­natuurfilms. Wie kent niet de tekenfilmvogel Road Runner uit de Looney Tunes-filmpjes van Warner Brothers? Onder het uiten van de schelle kreet ‘miep-miep’ rent het dier in deze tekenfilms de meest bizarre avonturen tegemoet, meestal in de vorm van miraculeuze ontsnappingen aan zijn weinig zachtzinnnige belager, de prairiewolf Wile E. Coyote. Interessant, of wellicht zelfs beangstigend, is dat we een deel van de biodiversiteit vooral leren kennen via typetjes in tekenfilms en kinderboeken, van de leeuw Simba (‘The Lion King’) en Marten Toonders’ panda Panda tot Road Runner, de grote renkoekoek van New Mexico.

Jelle Reumer is paleontoloog. Voor Trouw bespreekt hij iedere week een dier. Lees meer columns in ons dossier Jelle’s Weekdier.

Lees ook:

Het raadsel rond het weilandwelpje is goed op te lossen

De vraag die iedereen deze week bezighield was deze: welke mafkees zet er nou een jong leeuwtje in een kooi te vondeling in een weiland nabij Westbroek, benoorden Utrecht? 

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden