'Supermees' levert kennis over klimaat

Beeld Colourbox

Onderzoekers van het Nederlandse Instituut voor Ecologie (NIOO-KNAW) in Wageningen gaan een koolmees maken die de klimaatverandering kan bijhouden. Het fokprogramma begint op 1 januari. Volgens hoogleraar ecologische genetica Marcel Visser van dit instituut is er sprake van 'een nieuwe stap'.

De koolmezen zijn in Nederland een ecologische voorbeeldsoort omdat zij al sinds 1909 wetenschappelijk worden gevolgd. Aan de hand van de veranderingen in het gedrag van dit vogeltje, kunnen onderwerpen als zure regen en klimaatverandering worden onderzocht.

De koolmees heeft last van temperatuursveranderingen, omdat zijn legperiode dan niet meer overeenkomt met de periode waarin insecten als voedsel beschikbaar zijn. Het vogeltje zal zich de komende decennia daaraan genetisch moeten aanpassen. Om dit proces te onderzoeken wil Visser nu zelf mezen gaan fokken die vroeger broeden, en mezen die juist later broeden, om uit te zoeken welke mees er het beste bij het nieuwe klimaat aansluit.

Selectielijnen
Vissers onderzoeksgroep stelde recent het genoom van de koolmees vast: het geheel van erfelijke kenmerken. Met die kennis kan hij al na een bloedmonster van een kuiken bepalen of deze als vogel vroeg of laat in het seizoen zal broeden. Via deze snelle selectielijnen ontstaan er twee soorten, en kan worden uitgemaakt welk type de 'supermees' is.

"We kennen deze techniek uit de dierveredeling in de vee-industrie, maar dit is de eerste keer dat dit met een wild dier gebeurt", zegt Visser vandaag in Trouw. "Door dit proces te volgen, kunnen we bepalen hoe een mees verandert, en hoeveel generaties dit duurt." De veranderende wereld hoeft voor flora en fauna namelijk geen probleem te zijn. De snelheid waarmee dit gebeurt wel. De soorten moeten de verandering kunnen bijhouden, aldus Visser. "Als we nu het aanpassingsvermogen van de koolmees kunnen vaststellen, kunnen we beleidsmakers duidelijk maken dat bijvoorbeeld twee graden opwarming van de aarde per honderd jaar geen probleem hoeft te zijn, maar drie graden wel."

De nieuwe mezen worden na de laboratoriumfase daadwerkelijk uitgezet in de natuur. "Pas dan kunnen we zien hoe zij zich handhaven in een veranderend klimaat", aldus Visser.

Meer over

Wilt u iets delen met Trouw?

Tip hier onze journalisten

Op alle verhalen van Trouw rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@trouw.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden